Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έστειλε μία από τις πιο ευθείες προειδοποιήσεις των τελευταίων ετών προς την Άγκυρα, συνδέοντας ανοιχτά τα ισραηλινά πλήγματα στη συριακή αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ με την προσπάθεια του Ισραήλ να εμποδίσει την επέκταση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας νοτιότερα στη Συρία.
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αποκάλυψε ότι είχε μεταφέρει τόσο στη Δαμασκό όσο και στην Άγκυρα πως το Ισραήλ δεν θα ανεχθεί τουρκική στρατιωτική εδραίωση σε περιοχή νοτιότερα από τις σημερινές θέσεις της Τουρκίας.
«Δεν θέλω να δω την Τουρκία να έρχεται νότια», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας την κόκκινη γραμμή που έχει θέσει το Ισραήλ στη μετα-Άσαντ Συρία.
Και όταν, σύμφωνα με τον ίδιο, οι προειδοποιήσεις δεν εισακούστηκαν, το Ισραήλ αποφάσισε να στείλει το μήνυμα με διαφορετικό τρόπο.
«Προφανώς το μήνυμα δεν ελήφθη και έπρεπε να το δείξουμε με αυτό που αποκαλούμε “κινητικούς τρόπους”», δήλωσε ο Νετανιάχου, χρησιμοποιώντας τον στρατιωτικό ευφημισμό για πραγματικά αεροπορικά πλήγματα.
Το χτύπημα στην Αμπού αλ-Ντουχούρ
Η δήλωση αφορά τις ισραηλινές επιδρομές της 18ης Αυγούστου στη στρατιωτική αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ, στη βορειοδυτική Συρία, περίπου 70 χιλιόμετρα από τα τουρκικά σύνορα.
Σύμφωνα με συριακές πηγές, ισραηλινά αεροσκάφη πραγματοποίησαν οκτώ πλήγματα εναντίον του διαδρόμου και εγκαταστάσεων της βάσης. Δεν αναφέρθηκαν θύματα, αλλά προκλήθηκαν σημαντικές ζημιές στις υποδομές.
Το Ισραήλ υποστήριξε στη συνέχεια ότι είχε πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία σχεδίαζε να αναπτύξει στην εγκατάσταση στρατιωτικό προσωπικό, ραντάρ και συστήματα αεράμυνας. Ισραηλινές πηγές παρουσίασαν την πιθανή τουρκική παρουσία ως κόκκινη γραμμή για την ελευθερία δράσης της ισραηλινής αεροπορίας στη Συρία και την ευρύτερη περιοχή.
«Υπήρχε status quo – Πήγαν να το σπάσουν»
Ο Νετανιάχου υποστήριξε ότι υπήρχε ένα συγκεκριμένο status quo για τη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη Συρία και ότι η ισραηλινή πλευρά θεώρησε πως αυτό κινδύνευε να ανατραπεί.
Όπως είπε, είχε μεταφέρει στη συριακή κυβέρνηση το μήνυμα «μην τους αφήσετε να έρθουν νότια», ενώ αντίστοιχη προειδοποίηση είχε σταλεί και προς την Τουρκία.
«Υπήρχε ένα συγκεκριμένο status quo, αλλά έσπασαν το status quo ή σκόπευαν να το σπάσουν», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό, τα μηνύματα διαβιβάστηκαν μέσω των ΗΠΑ, άλλων διαύλων, αλλά και απευθείας προς τη Δαμασκό.
Το γεγονός ότι το Ισραήλ επέλεξε τελικά να βομβαρδίσει τη βάση δείχνει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει την πιθανότητα μόνιμης τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας σε βαθύτερα σημεία του συριακού εδάφους.
Η Συρία και η Τουρκία απορρίπτουν την ισραηλινή εκδοχή
Υπάρχει, ωστόσο, μια κρίσιμη διαφορά στις αφηγήσεις των εμπλεκόμενων πλευρών.
Ο Σύρος υπουργός Εξωτερικών Άσαντ αλ-Σαϊμπάνι έχει δηλώσει ότι η Δαμασκός είχε ενημερώσει το Ισραήλ πριν από την επίθεση πως δεν υπήρχε σχέδιο δημιουργίας μόνιμης τουρκικής βάσης ούτε ανάπτυξης τουρκικών στρατευμάτων στην Αμπού αλ-Ντουχούρ.
Σύμφωνα με τη συριακή πλευρά, οι εργασίες αφορούσαν την αποκατάσταση της βάσης για τις ανάγκες της συριακής Πολεμικής Αεροπορίας, ενώ Τούρκοι στρατιωτικοί είχαν επισκεφθεί την περιοχή στο πλαίσιο συνεργασίας και εκπαίδευσης.
Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας έχει επίσης αναφέρει ότι δεν βρίσκονταν Τούρκοι στρατιωτικοί στη βάση πριν ή κατά τη διάρκεια των ισραηλινών πληγμάτων, κατηγορώντας το Ισραήλ ότι πλήττει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Συρίας.
Οι ΗΠΑ φοβούνται άμεση σύγκρουση Ισραήλ – Τουρκίας
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η αμερικανική αντίδραση.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία και πρέσβης στην Τουρκία Τομ Μπάρακ χαρακτήρισε την ισραηλινή επίθεση «περιττή κλιμάκωση» και εξέφρασε ανησυχία για τον κίνδυνο να οδηγηθούν δύο στενοί εταίροι της Ουάσιγκτον σε άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση.
Ο Μπάρακ δήλωσε ότι, σύμφωνα με τις πληροφορίες που είχαν οι ΗΠΑ, δεν υπήρχε εκείνη τη στιγμή τουρκική στρατιωτική φάλαγγα ή επιθετική ανάπτυξη στη βάση και ότι η Ουάσιγκτον προσπαθεί να δημιουργήσει μηχανισμό αποκλιμάκωσης μεταξύ Ισραήλ, Τουρκίας και Συρίας.
Η υπόθεση της Αμπού αλ-Ντουχούρ ανέδειξε έτσι ένα από τα πιο επικίνδυνα νέα μέτωπα στη Μέση Ανατολή: τη σύγκρουση συμφερόντων Ισραήλ και Τουρκίας για τον στρατιωτικό έλεγχο της νέας Συρίας.
Νετανιάχου: «Σε σέβονται όταν είσαι δυνατός»
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός παρουσίασε τις επιλογές του ως μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής αποτροπής.
«Δεν μπορείς να βασίζεσαι μόνο στις προθέσεις του εχθρού», είπε, υποστηρίζοντας ότι ένα κράτος πρέπει να διαθέτει συνεχώς ισχυρότερες δυνατότητες από εκείνες των αντιπάλων του.
Και πρόσθεσε:
«Οι προθέσεις αλλάζουν. Και ξέρετε πότε αλλάζουν; Όταν είσαι αδύναμος. Σου επιτίθενται όταν είσαι αδύναμος και σε σέβονται όταν είσαι δυνατός».
Η συγκεκριμένη διατύπωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν συνδυάζεται με την αναφορά του στην Τουρκία.
«Η πραγματικότητα αλλάζει γρήγορα. Μια δύναμη καταρρέει, μια άλλη ανεβαίνει», είπε, προσθέτοντας ότι η σημαντικότερη δύναμη που πρέπει να συνεχίσει να ενισχύεται είναι το ίδιο το Ισραήλ.
Συρία: Το νέο πεδίο ανταγωνισμού Άγκυρας – Ιερουσαλήμ
Μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η Τουρκία εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς υποστηρικτές της νέας συριακής κυβέρνησης του Αχμέντ αλ Σαράα.
Η Άγκυρα επιδιώκει στρατιωτική συνεργασία, εκπαίδευση του νέου συριακού στρατού και μεγαλύτερη επιρροή στις δομές ασφαλείας της χώρας.
Το Ισραήλ, από την άλλη, αντιμετωπίζει οποιαδήποτε μεταφορά τουρκικών συστημάτων αεράμυνας, ραντάρ ή μαχητικών μονάδων νοτιότερα ως πιθανό περιορισμό της δικής του αεροπορικής ελευθερίας κινήσεων.
Αυτή η σύγκρουση συμφερόντων έχει ήδη μετατραπεί από διπλωματική αντιπαράθεση σε πραγματικά στρατιωτικά πλήγματα.
Και η προειδοποίηση Νετανιάχου δείχνει ότι το Ισραήλ δεν θεωρεί την Αμπού αλ-Ντουχούρ μεμονωμένο περιστατικό αλλά προηγούμενο για το πώς σκοπεύει να αντιμετωπίζει στο εξής την τουρκική στρατιωτική επέκταση στη Συρία.
«Δεν εγκαταλείπουμε τη Γάζα»
Στην ίδια συνέντευξη ο Νετανιάχου επανέλαβε και τη σκληρή γραμμή του για τη Γάζα, ξεκαθαρίζοντας ότι το Ισραήλ δεν πρόκειται να εγκαταλείψει την ελευθερία στρατιωτικής δράσης του στην περιοχή.
Υποστήριξε ότι δεν θα υπάρξει ανοικοδόμηση πριν από τη διάλυση της Χαμάς και την πλήρη αποστρατιωτικοποίηση της Λωρίδας της Γάζας, ενώ επανέλαβε την κατηγορηματική αντίθεσή του στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Παράλληλα, παρουσίασε τη στρατιωτική ισχύ ως βασικό πυλώνα της μελλοντικής στρατηγικής του Ισραήλ, ανακοινώνοντας τεράστιες επενδύσεις στην εγχώρια παραγωγή όπλων και πυρομαχικών.
Ο Νετανιάχου δήλωσε ακόμη ότι φιλοδοξεί το Ισραήλ να εξελιχθεί στην τρίτη μεγαλύτερη δύναμη παγκοσμίως στην Τεχνητή Νοημοσύνη, πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα, και σε διεθνή βιομηχανική δύναμη στον αμυντικό τομέα.
Η ουσία, όμως, της παρέμβασής του για τη Συρία ήταν μία: το Ισραήλ χαράσσει γεωγραφική κόκκινη γραμμή απέναντι στην Τουρκία και δηλώνει ότι είναι έτοιμο να τη διαφυλάξει όχι μόνο με μηνύματα και διπλωματία, αλλά και με στρατιωτικά πλήγματα.
