«Μεταρρυθμίζουμε το πλαίσιο για τις άμεσες ξένες επενδύσεις, υλοποιώντας την εθνική στρατηγική του παραγωγικού μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας, για μια πιο παραγωγική, πιο ανταγωνιστική και πιο ανθεκτική οικονομία», είπε ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και σημείωσε ότι η ελληνική οικονομία, έχοντας αποκτήσει βαθμούς αξιοπιστίας, έχοντας πετύχει ταχύτερη αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, έχοντας πλαίσιο που κάνει την οικονομία ελκυστική έναντι πολλών ανταγωνιστών στην εισροή νέων κεφαλαίων, προσελκύει πλέον σημαντικές επενδύσεις. «Μας ενδιαφέρει να εισρεύσουν ξένα κεφάλαια σε παραγωγικές επενδύσεις», σημείωσε ο κ. Θεοδωρικάκος και ενημέρωσε την επιτροπή της Βουλής ότι σε φάση προετοιμασίας είναι και νέο πλαίσιο για τις στρατηγικές επενδύσεις και την έννοιά τους.
Για το νομοσχέδιο, ο υπουργός είπε ότι δεν δίνονται χρήματα αλλά προβλέπεται φοροαπαλλαγή και μεγάλη διευκόλυνση στις αδειοδοτήσεις. «Θέλουμε να τους πούμε ξεκάθαρα ότι είμαστε εδώ για να διευκολύνουμε πλήρως την εισροή ξένων κεφαλαίων που θα κατευθυνθούν σε παραγωγικές επενδύσεις, θα διευκολύνουμε την αδειοδότησή τους», είπε και τόνισε ότι οι ξένοι που θα έρθουν για να κάνουν αυτές τις επενδύσεις θα έχουν σημαντική ίδια συμμετοχή, γιατί χωρίς αυτή δεν θα μπορούν να ενταχθούν στο συγκεκριμένο καθεστώς.
Καθώς κατά τη διάρκεια της συζήτησης τέθηκε συναφές θέμα από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, ο υπουργός ξεκαθάρισε πως «όχι, δια μέσω του νέου καθεστώτος, δεν θα μπορεί ένας Έλληνας φορολογούμενος να φέρει χρήματα στην Ελλάδα από το εξωτερικό». ‘Αλλωστε η έννοια των μη εγχώριων επενδυτικών κεφαλαίων έχει διεθνώς καθιερωμένες έννοιες που αποτυπώνονται στα διεθνή πρότυπα και του ΔΝΤ και του ΟΟΣΑ και με αυτή την έννοια εισάγονται στο εθνικό δίκαιο, σημείωσε.
Η κυβέρνηση, ανέφερε επίσης, έχει περιγράψει τους τομείς στους οποίους κάθε χρόνο θα δίνεται προτεραιότητα, ανάλογα με τις εξελίξεις της οικονομίας, για την εισροή ξένων κεφαλαίων σε παραγωγικές επενδύσεις. Αποδεικνύουμε στην πράξη ότι η Ελλάδα είναι ένας αξιόπιστος υποδοχέας ξένων κεφαλαίων ιδίως για παραγωγικές επενδύσεις, ότι είναι φάρος σταθερότητας και βιώσιμης ανάπτυξης στην περιοχή και όλα αυτά με πολλές νέες προοπτικές για τη βελτίωση και του διαθέσιμου εισοδήματος και της ελληνικής οικογένειας, είπε ο υπουργός σημειώνοντας ότι όλα αυτά σχετίζονται με την ανάπτυξη της βιομηχανίας, της καινοτομίας, του σύγχρονου πρωτογενούς τομέα και αυτή τη λογική εκπροσωπεί και το νομοσχέδιο για τις άμεσες ξένες επενδύσεις.
Η άνοδος
«Οι ξένες επενδύσεις σημειώνουν άνοδο τα τελευταία χρόνια. Το 2018 ήταν 3,3 δισ. ευρώ και το 2025 ήταν 11,5 δισ.», είπε ο υπουργός Ανάπτυξης και αναρωτήθηκε, για την κριτική που ασκείται από την αντιπολίτευση περί υστέρησης στην προσέλκυση επενδύσεων, αν δεν έχουν διαπιστώσει ότι πλέον στη χώρα προσέρχονται σοβαρές επενδύσεις, όπως για παράδειγμα στον χώρο των Data Centers. «Η Ελλάδα, στο πλαίσιο του μετασχηματισμού της οικονομίας της και αξιοποιώντας τα πολύ σοβαρά πλεονεκτήματα που έχει λόγω της γεωγραφικής της θέσης, προφανώς πρέπει να είναι και ένα κέντρο συνδεσιμότητας και γέφυρα, μεταξύ δύσης και ανατολής, στην κατασκευή νέων δικτύων στις νέες τεχνολογίες», είπε ο κ. Θεοδωρικάκος για να σημειώσει ότι μεγάλες ξένες επιχειρήσεις έχουν έρθει να επενδύσουν σε αυτόν τον τομέα. Και άλλες μεγάλες ξένες επενδύσεις έχουν έρθει και απασχολούν χιλιάδες εργαζόμενους, με χαρακτηριστική περίπτωση την Deloitte στη Θεσσαλονίκη, συμπλήρωσε.
Ο εισηγητής της Νέας Δημοκρατίας Νεοκλής Κρητικός είπε ότι με τη νομοθετική πρωτοβουλία του υπουργείου Ανάπτυξης τίθεται, για πρώτη φορά, πλαίσιο κινήτρων αποκλειστικά για άμεσες ξένες επενδύσεις. Η προσπάθεια προσέλκυσης και ενίσχυσης άμεσων ξένων επενδύσεων σε καίριους τομείς της εθνικής οικονομίας εντάσσεται στο συνολικό σχεδιασμό για κάλυψη του επενδυτικού κενού, είπε ο βουλευτής της ΝΔ σημειώνοντας ότι απουσίαζε μέχρι σήμερα ένα συνεκτικό πλαίσιο παροχής στοχευμένων κινήτρων για επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια, τα οποία να κατευθύνονται σε κρίσιμους τομείς της οικονομίας. Και αυτό ακριβώς επιχειρεί το νομοσχέδιο, όπως είπε. Δηλαδή εισάγεται συνεκτικό πλαίσιο για επενδυτικά σχέδια που θα χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια κεφάλαια και θα συνδέονται με ποιοτικούς αναπτυξιακούς στόχους.
Η αντιπολίτευση
Κόμματα της αντιπολίτευσης αναγνώρισαν την ανάγκη άμεσων ξένων επενδύσεων, με την προϋπόθεση όμως να έχουν ισχυρό αποτύπωμα στην εθνική οικονομία και δεσμευτικές εγγυήσεις για τις θέσεις εργασίας. Είπαν επίσης ότι η κινητροδότηση πρέπει να συνδεθεί με το αποτέλεσμα και την απόδοση των επενδύσεων, να είναι σαφής η έννοια «’Αμεσες Ξένες Επενδύσεις» και να διασφαλίζεται η διαφάνεια στον έλεγχο.
«Επιτέλους, έπρεπε να περάσουν επτά ολόκληρα χρόνια που κυβερνάτε για να θυμηθείτε ότι χρειαζόμαστε ξένες επενδύσεις. Είχατε επαναπαυθεί στο real estate, στην πώληση ακινήτων, στο ξεπούλημα δηλαδή της χώρας», σχολίασε ο εισηγητής του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Νικητιάδης. Ο βουλευτής έθεσε τρία συγκεκριμένα ερωτήματα για το κατά πόσο το νομοσχέδιο μπορεί να έχει ουσιαστικό αναπτυξιακό αποτέλεσμα: εάν είναι έτοιμος ο διοικητικός μηχανισμός που θα αναλάβει την εφαρμογή του, τι ακριβώς περιλαμβάνει ο όρος «μη εγχώρια κεφάλαια» και γιατί κρίσιμες ρυθμίσεις του νέου πλαισίου παραπέμπονται σε υπουργικές αποφάσεις που θα εκδοθούν μεταγενέστερα. Παραλλήλως, έθεσε το ευρύτερο ζήτημα εάν το νέο πλαίσιο μπορεί να συμβάλει στην αύξηση του ΑΕΠ, στην εξισορρόπηση του ισοζυγίου εξωτερικών συναλλαγών και, τελικώς, στην αλλαγή του παραγωγικού προτύπου της χώρας.
Το νομοσχέδιο είναι κομμένο και ραμμένο στις ανάγκες των επιχειρηματικών ομίλων, είπε ο ειδικός αγορητής του ΚΚΕ Χρήστος Τσοκάνης. «Ο προσανατολισμός σας είναι να δώσετε κίνητρα σε ξένες επενδύσεις που θα επενδύουν σε βιομηχανία, σε καινοτομία, σε logistics, δηλαδή σε αυτούς που με προηγούμενους νόμους τους δώσατε και άλλα προνόμια: να χτίζουν όσο και όπως θέλουν, να εκμεταλλεύονται τους εργαζόμενους, να τους στοιβάζουν μέσα, χωρίς μέτρα υγείας και ασφάλειας», είπε ο βουλευτής του ΚΚΕ και κατήγγειλε ότι οι συνθήκες είναι τέτοιες που οι εργαζόμενοι δεν ξέρουν από πού να ξεφύγουν αν συμβεί ατύχημα και ενώ τα ατυχήματα είναι καθημερινά.
«Οι άμεσες ξένες επενδύσεις είναι ζωτικής σημασίας για τη χώρα μας», είπε ο ειδικός αγορητής της Ελληνικής Λύσης Βασίλης Βιλιάρδος. Τόνισε ωστόσο ότι «η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς κεφάλαια αλλά επενδύσεις που θα αλλάξουν το χρεοκοπημένο παραγωγικό της μοντέλο. Με νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις, καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας, αύξηση της παραγωγικότητας, ενίσχυση της τεχνολογίας, της καινοτομίας και των εξαγωγών». Με άλλα λόγια, επενδύσεις με ισχυρό αποτύπωμα στην ελληνική οικονομία. «Είναι ένα νομοσχέδιο με καλές μεν προθέσεις αλλά μάλλον αόριστο, ως προς τα κίνητρα και τους στόχους. Επίσης περιοριστικό ως προς τα όρια των επενδύσεων και ενδεχομένως απλά ανακυκλώνει την υπάρχουσα γραφειοκρατία», είπε ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης.
Το νομοσχέδιο δεν ακουμπάει το ζήτημα της ποιότητας των ξένων επενδύσεων, είπε ο ειδικός αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ Νίκος Παππάς και σημείωσε ότι το Ταμείο Ανάκαμψης εξελίχθηκε σε μια «χαμένη ευκαιρία» για τις ποιοτικές επενδύσεις. «Η ουσία της συζήτησης είναι τι ακριβώς επενδύσεις θέλουμε. Θέλουμε παραγωγικές επενδύσεις ή funds που έρχονται και αγοράζουν κόκκινα δάνεια και ανταλλάσσουν μεταξύ τους χαρτιά και το οικιστικό απόθεμα μένει το ίδιο και σχολάζον και είναι έτοιμο να εκποιηθεί όταν χρειαστεί. Για εμάς παραγωγή σημαίνει τεχνολογία, υποδομές, δουλειές, καλοί μισθοί, εισόδημα που μένει στη χώρα. Και το νομοσχέδιο τι έχει; Έχει τον ορισμό του μη εγχώριου επενδυτικού κεφαλαίου που είναι απολύτως ασαφής», είπε και αναρωτήθηκε πως θα αποκλείονται ελληνικά κεφάλαια που κάνουν μια… βόλτα στο εξωτερικό, μεταμφιέζονται και επανακάμπτουν στη χώρα για να απολαμβάνουν κίνητρα και απαλλαγές.
Πρόκειται για ένα νομοθέτημα επιφανειακό, αντιφατικό και βαθύτατα άδικο για την ελληνική κοινωνία και την εγχώρια επιχειρηματικότητα, είπε ο ειδικός αγορητής της «Νίκης» Σπύρος Τσιρώνης. «Πρόκειται για μια νομοθετική πρωτοβουλία που αντί να βάλει τις βάσεις για μια στέρεη, ισόρροπη, καθολική και εθνικά ωφέλιμη αναπτυξιακή πορεία, εγκαθιδρύει ένα καθεστώς επικίνδυνων διακρίσεων, θεσμικής αβεβαιότητας και απροκάλυπτης περιφρόνησης προς την εγχώρια παραγωγική βάση», είπε ο βουλευτής της «Νίκης». Θεμελιώδες ζήτημα αυτού του νομοσχεδίου, χαρακτήρισε ο κ. Τσιρώνης, την «σκανδαλώδη ανισότητα που εισάγει στην ελληνική αγορά το νομοσχέδιο», γιατί η κυβέρνηση «επιλέγει απροκάλυπτα να μετατρέψει την Ελλάδα σε έναν προνομιακό φορολογικό παράδεισο, αποκλειστικά για μη εγχώρια κεφάλαια, την ίδια στιγμή που η ελληνική μικρομεσαία επιχείρηση, ο οικογενειάρχης βιοτέχνης και ο Έλληνας ελεύθερος επαγγελματίας συνθλίβονται καθημερινά από την τεκμαρτή φορολόγηση, την παντελή έλλειψη τραπεζικής ρευστότητας».
«Οι ξένες άμεσες επενδύσεις δημιουργούν πρόβλημα στον εγχώριο ανταγωνισμό. Αν κινητροδοτούνται από το κράτος περισσότερο από ότι το μικρό και μεσαίο κεφάλαιο, θα βγουν εκτός οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, και οι άμεσες ξένες επενδύσεις θα μένουν για λίγο και θα αφήνουν πίσω τους ένα επενδυτικό κενό», είπε ο ειδικός αγορητής της Πλεύσης Ελευθερίας Αλέξανδρος Καζαμίας. «Οι χώρες που έχουν ωφεληθεί από άμεσες ξένες επενδύσεις είναι χώρες οι οποίες δεν δίνουν κίνητρα αμέσως αλλά δίνουν κίνητρα μέσα από πλαίσιο πολύ αυστηρό ώστε αυτές οι ξένες επενδύσεις να αφορούν τομείς που δεν καλύπτονται από το εγχώριο και μεσαίο κεφαλαίο, ώστε να είναι βέβαιο ότι θα μείνουν για μεγάλο διάστημα και υπάρχουν περιορισμό όσον αφορά τον επαναπατρισμό των κερδών τους», είπε ο βουλευτής και τόνισε ότι αυτά δεν υπάρχουν στο νομοσχέδιο.
Το νομοσχέδιο
Ως προς τον βασικό κορμό του νομοσχεδίου, δηλαδή τις ‘Αμεσες Ξένες Επενδύσεις:
-Θεσπίζεται ειδικό καθεστώς κρατικών ενισχύσεων για επενδυτικά σχέδια που χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας. Αναφορικά με τα μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια μέσω των οποίων θα γίνεται η χρηματοδότηση των επενδυτικών σχεδίων, διευκρινίζεται ότι αυτά αντιπροσωπεύουν τη ροή χρήματος από ξένους ιδιώτες, πολυεθνικές εταιρείες ή θεσμικούς επενδυτές που εισέρχονται σε μια χώρα για την αγορά επιχειρήσεων, ακινήτων ή τη χρηματοδότηση έργων/επενδύσεων και αντιδιαστέλλονται από τα εγχώρια κεφάλαια, τα οποία δημιουργούνται από την εσωτερική αποταμίευση και τις εγχώριες επιχειρήσεις.
– Προβλέπονται οι διαδικασίες αξιολόγησης, έγκρισης, ελέγχου και πιστοποίησης των υπαγόμενων επενδυτικών σχεδίων και θεσπίζεται μηχανισμός για την ενίσχυση των ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων σε καίριους τομείς της οικονομίας.
– Προβλέπεται ειδικό καθεστώς κινήτρων για επενδύσεις με μη εγχώρια κεφάλαια τα οποία εμπίπτουν ενδεικτικά στους τομείς της μεταποίησης και της βιομηχανικής παραγωγής, στην έρευνα, την εφαρμοσμένη καινοτομία και την τεχνητή νοημοσύνη. Καθορίζονται τα είδη ενισχύσεων και κινήτρων στο πλαίσιο του καθεστώτος ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων, τα οποία περιλαμβάνουν το κίνητρο φορολογικής απαλλαγής, το κίνητρο ταχείας αδειοδότησης, το κίνητρο παροχής δανείων με εγγύηση από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και το κίνητρο διευκόλυνσης χορήγησης άδειας διαμονής για την πραγματοποίηση του επενδυτικού σχεδίου και τη λειτουργία της επένδυσης. Στόχος είναι η δημιουργία ολοκληρωμένου πλαισίου κινήτρων για την προσέλκυση και τη διευκόλυνση των επενδυτών, μέσω της παροχής φορολογικών, χρηματοδοτικών και διοικητικών διευκολύνσεων που ενισχύουν την επενδυτική δραστηριότητα και συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη.
– Το συνολικό ποσό ενίσχυσης ανά επενδυτικό σχέδιο δεν μπορεί να υπερβαίνει τα είκοσι εκατομμύρια (20.000.000 ευρώ). Περαιτέρω, οι ενισχύσεις που παρέχονται σε κάθε φορέα επενδυτικού σχεδίου δεν μπορούν να υπερβαίνουν σωρευτικά, κατά την προβλεπόμενη τριετή περίοδο, τα είκοσι εκατομμύρια (20.000.000) ευρώ για μεμονωμένη επιχείρηση και τα πενήντα εκατομμύρια ευρώ (50.000.000) ευρώ για το σύνολο των συνεργαζόμενων επενδυτικών φορέων, με την επιφύλαξη των περιορισμών του Γενικού Απαλλακτικού Κανονισμού.
-Προβλέπεται η σύσταση Επιτροπής Αξιολόγησης των αιτήσεων υπαγωγής και των επενδυτικών σχεδίων στο καθεστώς ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης θα καθοριστεί ο αριθμός των μελών, η σύνθεση, οι αρμοδιότητες και οι κανόνες λειτουργίας της Επιτροπής, τα μέλη της οποίας προέρχονται από στελέχη της Γενικής Γραμματείας Ιδιωτικών Επενδύσεων.
-Η αξιολόγηση θα διενεργείται με τη διαδικασία της άμεσης αξιολόγησης από την Επιτροπή Αξιολόγησης και θα ολοκληρώνεται με την υποβολή της σχετικής έκθεσης εντός ενενήντα (90) ημερών από την υποβολή της αίτησης. Διευκρινίζεται ωστόσο ότι η αξιολόγηση και η υπαγωγή στο Καθεστώς Α.Ξ.Ε. δεν υποκαθιστούν τον έλεγχο άμεσων ξένων επενδύσεων του ν. 5202/2025 και ότι, για τα επενδυτικά σχέδια που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του, η έκδοση της απόφασης υπαγωγής τελεί υπό την επιφύλαξη της ολοκλήρωσης της προβλεπόμενης σε αυτόν διαδικασίας.
-Προβλέπεται η διενέργεια ελέγχων κατά τη διάρκεια υλοποίησης της επένδυσης, κατά την ολοκλήρωση και έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας της, καθώς και ως προς την τήρηση των μακροχρόνιων υποχρεώσεων του φορέα. Οι έλεγχοι διακρίνονται σε διοικητικούς και επιτόπιους, καθώς και σε τακτικούς και έκτακτους.
-Καθορίζονται οι προϋποθέσεις και η διαδικασία τροποποίησης στοιχείων και όρων της απόφασης υπαγωγής επενδυτικού σχεδίου στο Καθεστώς ΑΞΕ. Ειδικότερα, προσδιορίζονται οι μεταβολές για τις οποίες απαιτείται η υποβολή αιτήματος τροποποίησης ή έγκρισης, όπως ουσιώδεις διαφοροποιήσεις του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου, αλλαγή του φορέα ή του τόπου εγκατάστασης, μεταβολή του τρόπου χρηματοδότησης, παράταση του χρόνου ολοκλήρωσης λόγω ανωτέρας βίας και εκμίσθωση της ενισχυθείσας επένδυσης, καθώς και οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα σχετικά αιτήματα γίνονται δεκτά.
-Καθορίζονται οι περιπτώσεις ανάκλησης αποφάσεων υπαγωγής και το σύστημα κυρώσεων σε περίπτωση των υποχρεώσεων του φορέα ή των όρων συμβατότητας με το ενωσιακό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων. Ανάλογα με το είδος και τη βαρύτητα της παράβασης προβλέπονται ολική ή μερική απώλεια του φορολογικού οφέλους, καταβολή του μη αποδοθέντος φόρου με τους προβλεπόμενους τόκους και επιβολή χρηματικών προστίμων.
-Για την προβολή και ενημέρωση σχετικά με το καθεστώς Κινήτρων ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων, το νέο Τμήμα συνεργάζεται, κατά λόγο αρμοδιότητας, με το Υπουργείο Εξωτερικών, τα Γραφεία Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων και την Enterprise Greece.
Στην πολυσέλιδη έκθεσή της επί του νομοσχεδίου, η ΟΚΕ σημειώνει μεταξύ άλλων ότι το προτεινόμενο πλαίσιο δεν φαίνεται να ενσωματώνει με συστηματικό τρόπο στη διαδικασία υπαγωγής και αξιολόγησης των ΑΞΕ κριτήρια που συνδέονται με τη βιωσιμότητα, την υπεύθυνη εταιρική διακυβέρνηση και τη δέουσα επιμέλεια ως προς τις επιπτώσεις στα ανθρώπινα δικαιώματα και το περιβάλλον. «Η πρωτοβουλία για θέσπιση νέων κινήτρων ‘Αμεσων Ξένων Επενδύσεων σε επίπεδο αρχής ανταποκρίνεται στο θεμελιώδες ζητούμενο της προσέλκυσης επενδύσεων και βελτίωσης του αναπτυξιακού αποτυπώματος. Η επιτυχία της, ωστόσο, θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο θα συμβάλει στην προσέλκυση επενδύσεων με υψηλή προστιθέμενη αξία, ιδιαίτερα σε κλάδους που είναι συμπληρωματικοί των εγχώριων επενδύσεων», αναφέρει, μεταξύ άλλων, η ΟΚΕ που υποστηρίζει την θεσμοθέτηση μεγαλύτερων εγγυήσεων έναντι των κινήτρων που θα δοθούν.
