- Ιούλιος Βερν
- Βορράς εναντίον Νότου
- Μετάφραση: Χάρης Μίκογλου
- Εκδόσεις Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος
Το έργο «Βορράς εναντίον Νότου» (Nord contre Sud), που εκδόθηκε το 1887, αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες προσθήκες στη σειρά «Περίεργα Ταξίδια» του Ιούλιου Βερν. Σε αντίθεση με τα γνωστά του έργα που εστιάζουν στην επιστημονική φαντασία, εδώ ο Βερν καταπιάνεται με ένα αμιγώς ιστορικό και πολιτικό δράμα.
Το μυθιστόρημα διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου (1861-1865). Η ιστορία εστιάζει στην οικογένεια του Τζέιμς Μπέρμπανκ, ενός πλούσιου ιδιοκτήτη φυτείας στη Φλόριντα.
Παρόλο που ο Μπέρμπανκ ζει στον Νότο, είναι ένθερμος υποστηρικτής της κατάργησης της δουλείας (Αμπολισιονιστής) και τάσσεται με το μέρος του Βορρά. Αυτή η στάση τον φέρνει σε άμεση σύγκρουση με τον Τεξάρ, έναν αδίστακτο Ισπανό τυχοδιώκτη που τρέφει ένα θανάσιμο μίσος για την οικογένεια Μπέρμπανκ και εκμεταλλεύεται το χάος του πολέμου για να τους εκδικηθεί.
Ο Βερν παίρνει σαφή θέση υπέρ της ελευθερίας, παρουσιάζοντας τη δουλεία ως ένα αναχρονιστικό και απάνθρωπο σύστημα.
Η αφοσίωση του γιου του Μπέρμπανκ, Γκίλμπερτ, ο οποίος κατατάσσεται στον στρατό των Βορείων. Ένα μεγάλο μέρος του βιβλίου λειτουργεί ως αστυνομικό αίνιγμα, καθώς ο Τεξάρ φαίνεται να έχει την ικανότητα να βρίσκεται σε δύο μέρη ταυτόχρονα (ένα κλασικό «βερνικό» εύρημα). Αν και λιγότερο γνωστό από το «20.000 Λεύγες κάτω από τη Θάλασσα», το «Βορράς εναντίον Νότου» είναι σημαντικό για δύο λόγους:
Ο Βερν μελέτησε εξονυχιστικά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Φλόριντα, προσφέροντας μια λεπτομερή εικόνα των μαχών και της γεωγραφίας της περιοχής (βάλτοι, ποταμοί, οχυρά). Είναι ένα από τα πιο «στρατευμένα» του έργα, όπου εκφράζει τον θαυμασμό του για τις δημοκρατικές αξίες των ΗΠΑ, παρά τις αντιφάσεις της εποχής.
Η στάση του Ιούλιου Βερν απέναντι στην Αμερική είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία του έργου του. Παρόλο που ο ίδιος επισκέφθηκε τις ΗΠΑ μόνο μία φορά (το 1867 για μόλις μία εβδομάδα), η Αμερική πρωταγωνιστεί σε περισσότερα από το ένα τρίτο των βιβλίων του.
Στα πρώτα του έργα, ο Βερν έβλεπε την Αμερική ως το μέλλον της ανθρωπότητας. Για εκείνον, οι Αμερικανοί ήταν το αντίδοτο στην «κουρασμένη» και γραφειοκρατική Ευρώπη. Θαύμαζε την ικανότητά τους να λύνουν προβλήματα. Όπως έγραφε χαρακτηριστικά στο Από τη Γη στη Σελήνη: «Ένας Αμερικανός δεν χάνει χρόνο σε περιττές κουβέντες· αν έχει μια ιδέα, ψάχνει έναν δεύτερο να τη μοιραστεί, κι αν βρεθεί και τρίτος, εκλέγουν πρόεδρο και ξεκινούν».
Ο χαρακτήρας του Σάιρους Σμιθ στη Μυστηριώδη Νήσο είναι το απόλυτο πρότυπο: ένας Αμερικανός μηχανικός που, βασισμένος μόνο στις γνώσεις του, ξαναχτίζει τον πολιτισμό από το μηδέν σε ένα ερημονήσι.
Όπως είδαμε στο «Βορράς εναντίον Νότου», ο Βερν ήταν ένθερμος υποστηρικτής των δημοκρατικών αξιών. Στάθηκε ξεκάθαρα στο πλευρό του Αβραάμ Λίνκολν, θεωρώντας τον αγώνα του Βορρά ως έναν αγώνα για την πρόοδο του ανθρώπινου είδους.
Τον γοήτευε η γεωγραφία των ΗΠΑ (οι βάλτοι των Έβεργκλεϊντς, το Κανάβεραλ), την οποία θεωρούσε το ιδανικό σκηνικό για την κατάκτηση της φύσης και του διαστήματος. Προς το τέλος της ζωής του, ο ενθουσιασμός του άρχισε να φθίνει. Άρχισε να ανησυχεί για την ανεξέλεγκτη δύναμη της τεχνολογίας και τον αμερικανικό επεκτατισμό.
Στο βιβλίο Άνω Κάτω (1889), οι ίδιοι ήρωες που κάποτε ήθελαν να πάνε στο φεγγάρι, τώρα προσπαθούν να αλλάξουν τον άξονα της Γης για να εκμεταλλευτούν τα κοιτάσματα του Βόρειου Πόλου, αδιαφορώντας για τις οικολογικές καταστροφές. Η Αμερική σταδιακά μετατράπηκε στα μάτια του από μια ουτοπία ελευθερίας σε μια «μηχανή» που κινείται μόνο από το κέρδος.
