- Gordon Brown
Στις 27 Ιανουαρίου, η δεύτερη αποχώρηση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ από τη Συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα θα τεθεί τελικά σε ισχύ. Αυτό ακολουθεί την ανακοίνωσή του στις 7 Ιανουαρίου ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εγκαταλείψουν επιπλέον 66 διεθνείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένων 31 οντοτήτων των Ηνωμένων Εθνών και 35 μη κυβερνητικών φορέων, που πλέον θεωρούνται μη αποδεκτοί από τη διοίκηση.
Ποτέ στο παρελθόν ένας εθνικός ηγέτης δεν διέκοψε τόσο ολοκληρωτικά τους δεσμούς με τη διεθνή κοινότητα μέσα σε έναν μόνο μήνα. Ούτε έχει δηλώσει ποτέ ηγέτης τόσο απροκάλυπτα, «Δεν χρειάζομαι το διεθνές δίκαιο», όπως έκανε ο Τραμπ σε συνέντευξή του στους New York Times πριν από λίγες εβδομάδες. Συνέχισε ισχυριζόμενος ότι ο ίδιος θα είναι ο μοναδικός κριτής του πότε αυτοί οι περιορισμοί ισχύουν για τις ΗΠΑ και ότι η δύναμή του θα περιορίζεται μόνο από τη «δική του ηθική».
Η Γροιλανδία έχει δικαίως γίνει επίκεντρο ανησυχίας λόγω των αμερικανικών απειλών για κατάληψή της. Αλλά αυτό παραβλέπει το γεγονός ότι ζωές χάνονται ήδη εξαιτίας της σκληρότητας της Αμερικής. Κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους, η κυβέρνηση Τραμπ περιέκοψε δραστικά τη χρηματοδότηση για την παγκόσμια ανθρωπιστική βοήθεια και τα προγράμματα υγείας, γεγονός που, σύμφωνα με το Center for Global Development, θα οδηγήσει πιθανότατα σε περίπου ένα εκατομμύριο επιπλέον θανάτους ετησίως. Μια μελέτη από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης και άλλους οργανισμούς διαπίστωσε ότι οι περικοπές της αμερικανικής και ευρωπαϊκής βοήθειας θα μπορούσαν μαζί να προκαλέσουν έως και 22,6 εκατομμύρια επιπλέον θανάτους – συμπεριλαμβανομένων 5,4 εκατομμυρίων παιδιών κάτω των πέντε ετών – στις αναπτυσσόμενες χώρες έως το 2030. Δεδομένου ότι οι πρόσφατες εξελίξεις συνεπάγονται περαιτέρω βαθιές περικοπές στη διεθνή υποστήριξη, τα νούμερα αυτά θα πρέπει σίγουρα να αναθεωρηθούν προς τα πάνω.
Φυσικά, γνωρίζαμε ήδη ότι η διοίκηση θα στοχοποιούσε παγκόσμιους θεσμούς όπως η UNESCO, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, η UNRWA και το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA). Αλλά τώρα γνωρίζουμε ότι η Αμερική θα γίνει η πρώτη χώρα που θα εγκαταλείψει το ίδιο το πλαίσιο για την επίτευξη συμφωνιών για την κλιματική αλλαγή, τη Σύμβαση-Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή, από την οποία θα αποχωρήσει σε έναν χρόνο από τώρα.
Την ίδια στιγμή, κανείς δεν πρέπει να αμφιβάλλει ότι οι αρμοδιότητες του νέου «Συμβουλίου Ειρήνης» (Board of Peace) του Τραμπ θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις. Αυτή η απόπειρα παροχής μιας εναλλακτικής λύσης στις ειρηνευτικές προσπάθειες του ΟΗΕ, οι οποίες υποχρηματοδοτούνται επίμονα, αντιπροσωπεύει μια βαρυσήμαντη μετατόπιση στη μακροχρόνια πολιτική των ΗΠΑ.
Η επίθεση σε υπηρεσίες αφοσιωμένες στο διεθνές κράτος δικαίου, από το οποίο η Αμερική έχει επωφεληθεί επί μακρόν – συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής Διεθνούς Δικαίου και της Επιτροπής της Βενετίας του Συμβουλίου της Ευρώπης – προμηνύει κακά μαντάτα για τη νομιμότητα των μελλοντικών αμερικανικών ενεργειών. Φαίνεται επίσης πολύ απομακρυσμένη από την επίσημη εξήγηση ότι ο στόχος είναι η περικοπή της σπατάλης και η αντιμετώπιση της «woke» ατζέντας.
Η αποχώρηση από τις υπηρεσίες που υποστηρίζουν την ισότητα των γυναικών και την προστασία των δικαιωμάτων των κοριτσιών και των γυναικών δύσκολα μπορεί να δικαιολογηθεί χαρακτηρίζοντάς τες «ιδεολογικά προγράμματα» που έρχονται σε σύγκρουση με την αμερικανική κυριαρχία. Πρέπει να αναρωτηθεί κανείς πώς ένας οργανισμός όπως το UN Women μπορεί να θεωρείται «περιττός» και «σπάταλος», όταν έχει βοηθήσει περισσότερες από 80 χώρες να εφαρμόσουν προϋπολογισμούς με γνώμονα το φύλο και όταν η αδελφή υπηρεσία του, το UNFPA, υποστηρίζει τη μητρική υγεία.
Η απόφαση για απόσυρση από οντότητες του συστήματος του ΟΗΕ που επικεντρώνονται στη στήριξη κοριτσιών και γυναικών που είναι θύματα εμφυλίων πολέμων, κλιματικής αλλαγής και άλλων κρίσεων, αγγίζει τα όρια της εκδικητικότητας. Σε αυτές περιλαμβάνονται το Education Cannot Wait (του οποίου υπήρξα πρόεδρος), ένα ταμείο που παρέχει πρόσβαση στην εκπαίδευση σε εκατομμύρια προσφυγόπουλα και εκτοπισμένα παιδιά, καθώς και τα γραφεία των Ειδικών Εκπροσώπων του Γενικού Γραμματέα για τη Σεξουαλική Βία σε Συγκρούσεις και για τη Βία κατά των Παιδιών. Χωρίς επαρκή χρηματοδότηση, μερικές από τις πιο ευάλωτες γυναίκες στον κόσμο θα διατρέξουν αυξημένο κίνδυνο βίας και μητρικής θνησιμότητας.
«Δεν είναι πλέον αποδεκτό να στέλνουμε σε αυτούς τους θεσμούς το αίμα, τον ιδρώτα και τους πόρους του αμερικανικού λαού, με ελάχιστο έως μηδενικό αποτέλεσμα», εξήγησε ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο. Αλλά ο ισχυρισμός ότι οι Αμερικανοί πολίτες είναι αυτοί που υποφέρουν από τις υπηρεσίες που στοχεύουν στην ανακούφιση των κοριτσιών και των γυναικών σε χώρες χαμηλού εισοδήματος είναι εντελώς ανειλικρινής. Υποδηλώνει ότι η αναγνώριση της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας για τη «ζωή, την ελευθερία και την επιδίωξη της ευτυχίας» ως αναπαλλοτρίωτα δικαιώματα εξακολουθεί να ισχύει μόνο για τους άνδρες.
Αυτές οι υπηρεσίες χρηματοδοτούν καταφύγια, προσφέρουν νομική βοήθεια και παρέχουν ψυχοκοινωνική υποστήριξη σε ευάλωτες γυναίκες. Εργάζονται για τον τερματισμό του παιδικού γάμου και του εξαναγκαστικού ακρωτηριασμού των γεννητικών οργάνων. Σε πολλές εμπόλεμες ζώνες του κόσμου, οι εκτοπισμένες γυναίκες θα χάσουν τώρα την πρόσβαση σε ασφαλείς χώρους, σε μια εποχή που οι αναφορές δείχνουν ότι η σεξουαλική βία που σχετίζεται με συγκρούσεις αυξήθηκε κατά 25% από το 2023 έως το 2024.
Θεωρώντας την παιδική προστασία κρίσιμη για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ έως το 2030, ο ΟΗΕ συνεργάζεται με τον ΠΟΥ για τη βελτίωση της υγείας γυναικών και παιδιών. Ομοίως, το UNFPA και ο ΠΟΥ χρηματοδοτούν πρωτοβουλίες που στοχεύουν στη μείωση της μετάδοσης του HIV, μιας κύριας αιτίας θανάτου μεταξύ γυναικών και κοριτσιών αναπαραγωγικής ηλικίας.
Αυτή η επίθεση στα δικαιώματα εκτείνεται πέρα από την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των γυναικών. Η εκπαίδευση των κοριτσιών θα υποστεί ένα από τα μεγαλύτερα και σοβαρότερα πλήγματα. Ο αριθμός των κοριτσιών εκτός σχολείου – που βρίσκεται ήδη στα 122 εκατομμύρια παγκοσμίως – θα αυξηθεί, προκαλώντας αλυσιδωτές επιπτώσεις, όπως η αύξηση των πρόωρων αναγκαστικών γάμων.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποθέτει λανθασμένα ότι οι Αμερικανοί και οι ξένοι υπήκοοι υποστηρίζουν τη διάλυση των διεθνών οργανισμών. Όμως, η συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων θέλει τις χώρες να συνεργάζονται. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση σε 34 χώρες, πάνω από το 90% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι η διεθνής συνεργασία είναι απαραίτητη. Μόνο ένα 5-6% πιστεύει ότι μια τέτοια συνεργασία είναι «γενικά σπατάλη χρόνου και πόρων».
Επιπλέον, οι ερωτηθέντες συχνά ανέφεραν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους διεθνείς οργανισμούς παρά στις δικές τους κυβερνήσεις. Η εμπιστοσύνη στον ΠΟΥ ανέρχεται στο 60% παγκοσμίως, ενώ στον ΟΗΕ στο 58%.
Η εγκατάλειψη των κοριτσιών και των γυναικών, ιδιαίτερα σε περιβάλλοντα κρίσης, δεν είναι οικονομική σύνεση· το οικονομικό κόστος θα επιβαρύνει τον κόσμο για χρόνια, αν όχι για δεκαετίες. Πρόκειται για μια θεαματική ηθική αποτυχία που μας ντροπιάζει όλους.
Πνευματικά δικαιώματα: Project Syndicate
*Ο Gordon Brown είναι πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου.
