Το ανατολικογερμανικό «Πλοίο της Αγάπης» στο διαλυτήριο

Στις 24 Φεβρουαρίου του 1960 η «Φιλία των Λαών» (Völkerfreundschaft)  το πρώτο κρουαζιερόπλοιο της πρώην Ανατολικής Γερμανίας έλυνε κάβους από το λιμάνι του Ρόστοκ για το παρθενικό του ταξίδι. Ήταν η απάντηση του υπαρκτού σοσιαλισμού στην πολυτέλεια των Δυτικών και ένα όνειρο για πιστά κομματικά στελέχη του καθεστώτος, αλλά και για εργαζόμενους που ξεχώριζαν για την προσφορά τους και ανταμείβονταν με ένα ταξίδι δύο εβδομάδων στη Βαλτική, στη Μαύρη Θάλασσα ή ακόμα και στην Κούβα. Στα 25 χρόνια της λειτουργίας του ως κρουαζιερόπλοιο θα έπιανε 117 λιμάνια σε συνολικά 51 χώρες.

Σουηδικό σκαρί

Η «Φιλία των Λαών» αγοράστηκε το 1960 από τη Σουηδία για 20 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες, κάτι που θεωρήθηκε τιμή ευκαιρίας. Είχε ναυπηγηθεί στο Γκέτεμποργκ το 1946 και ως τότε ονομαζόταν «Στοκχόλμη». Ως επιβατηγό πλοίο καθελκύστηκε για προγραμματισμένα δρομολόγια στις 9 Σεπτεμβρίου 1946 και το πρώτο του ταξίδι από το Γκέτεμποργκ στη Νέα Υόρκη πραγματοποιήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 1948. Το 1952, ανακατασκευάστηκε και, μεταξύ άλλων, προστέθηκε στο εσωτερικό του ένας κινηματογράφος. Στις 25 Ιουλίου 1956, το πλοίο πρωταγωνίστησε σε μια τραγωδία, όταν συγκρούστηκε με το διπλάσιο σε μέγεθος υπερωκεάνιο «Andrea Doria» μέσα στην ομίχλη στα ανοιχτά της ανατολικής ακτής των ΗΠΑ. Συνολικά 51 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, πέντε από αυτούς στο «Στοκχόλμη» Ενώ το ιταλικό πλοίο βυθίστηκε  το σουηδικό πλοίο έφτασε στη Νέα Υόρκη και επισκευάστηκε.

Μετά την αγορά του από τη ΛΔΓ το σοσιαλιστικό «Πλοίο της Αγάπης», όπως το είπαν αργότερα κάποιοι, υποβλήθηκε σε  ριζική ανακαίνιση. Προοριζόταν να ανταγωνιστεί την πολυτέλεια των πλοίων που κατασκευάζονταν από τον «ταξικό εχθρό». Διέθετε εξωτερική και εσωτερική πισίνα, κομμωτήριο, σαλόνι καπνιστών και καφέ στη βεράντα με μεγάλη πίστα χορού. Ένας κινηματογράφος χωρητικότητας 180 ατόμων πρόβαλε τις τελευταίες ταινίες της ανατολικογερμανικής DEFA. Όσοι ήθελαν μια αθλητική δραστηριότητα, μπορούσαν να παίξουν πινγκ πονγκ ή βόλλεϋ στο πάνω κατάστρωμα.

Βαλτική Θάλασσα, Μαύρη Θάλασσα, Καραϊβική

Την άνοιξη και το φθινόπωρο, τα δρομολόγια αφορούσαν κυρίως τα μέλη της Ελεύθερης Γερμανικής Συνδικαλιστικής Ομοσπονδίας (FDGB) τους αποκαλούμενους «ήρωες της σοσιαλιστικής εργασίας». Το χειμώνα για κάποιους μήνες το πλοίο ναυλωνόταν προσωρινά στη Σουηδική Γραμμή Stena, καθώς η ΛΔΓ υπέφερε από χρόνια έλλειψη ξένου συναλλάγματος. Οι κρουαζιέρες στη Βαλτική ξεκινούσαν στις αρχές Μαΐου και η «Φιλία των Λαών» έδενε σε λιμάνια των φιλικών σοσιαλιστικών αδελφών χωρών. Από το Ρόστοκ η κρουαζιέρα μέσω Γκντύνια (κοντά στο Γκντανσκ) κατέληγε στο  Λένινγκραντ. Το ταξίδι διαρκούσε δύο εβδομάδες μαζί με την επιστροφή και ακολουθούσε αμέσως το επόμενο. Το πλήρωμα συνήθως ταξίδευε για έξι έως οκτώ εβδομάδες και μετά είχε τέσσερις εβδομάδες άδεια.

Το άγρυπνο μάτι της Στάζι

Τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο, το πλοίο κατευθυνόταν νότια. Τα δρομολόγια μετ’ επιστροφής μέσω της Μαύρης Θάλασσας το έφερναν στη Βάρνα, μέσω Γιάλτας στο Σότσι και ξανά πίσω. Αργότερα, τα ταξίδια αυτά μειώθηκαν επειδή υπήρχε πάντα ο κίνδυνος κάποιοι να δραπετεύσουν στη Δύση, κάτι που δεν μπορούσαν να αποφύγουν πάντα οι αρμόδιοι, προκαλώντας ειρωνικά σχόλια του δυτικογερμανικού Τύπου. Έτσι κι αλλιώς εδώ τα κριτήρια επιλογής των επιβατών ήταν πιο αυστηρά. Μόνο πολύ συγκεκριμένα άτομα επιτρεπόταν να ταξιδεύουν σε αυτά τα δρομολόγια. Ένας αξιωματούχος της Στάζι ήταν πάντα στο πλοίο σε επιφυλακή. «Σε στενά περάσματα όπως ο Βόσπορος, τα μέλη του πληρώματος πάντα παρακολουθούσαν για να βεβαιωθούν ότι κανείς δεν θα πηδούσε στη θάλασσα», διηγόταν ένας πρώην καμαρώτος στη γερμανική τηλεόραση χρόνια αργότερα.

Πλοίο της κακοτυχίας;

Ήταν όμως η εποχή κορύφωσης του Ψυχρού Πολέμου και το ταξιδιάρικο καράβι βρέθηκε επανειλημμένα παγιδευμένο στις πρώτες γραμμές της σύγκρουσης Ανατολής-Δύσης. Καθ’ οδόν προς την Κούβα τον Οκτώβριο του 1962, το πλοίο, που μετέφερε παραθεριστές από την Ελεύθερη Γερμανική Συνδικαλιστική Ομοσπονδία (FDGB) και την Τσεχοσλοβακία, κατάφερε μετά από διαβουλεύσεις να διασχίσει την αμερικανική γραμμή αποκλεισμού. Για τρεις ώρες, συνοδευόταν από ένα αμερικανικό αντιτορπιλικό σε απόσταση δύο ναυτικών μιλίων. Το πολεμικό πλοίο τελικά έκανε αναστροφή και το «Völkerfreundschaft» έφτασε στην Αβάνα, αλώβητο.

Έξι χρόνια αργότερα, ένα «ενδογερμανικό» διπλωματικό επεισόδιο συνέβη στη Βαλτική Θάλασσα, όταν το κρουαζιερόπλοιο συγκρούστηκε με ένα δυτικογερμανικό ανιχνευτικό υποβρυχίων που προσπαθούσε να διασώσει έναν πρόσφυγα από τη ΛΔΓ. Επίσης στη Βαλτική Θάλασσα, το 1983, το «Völkerfreundschaft» συγκρούστηκε με ένα δυτικογερμανικό υποβρύχιο. Τα περιστατικά αυτά έληξαν πάντως χωρίς σοβαρούς τραυματισμούς.

Η αρχή του τέλους

Το κρουαζιερόπλοιο χρησίμευσε επίσης ως «σκηνικό» για τα εξωτερικά γυρίσματα της ανατολικογερμανικής τηλεοπτικής ταινίας «Die Rache des Kapitäns Mitchell» (Η εκδίκηση του καπετάνιου Μίτσελ). Τον Ιανουάριο του 1985, το «Völkerfreundschaft», που χρειαζόταν στο μεταξύ γενική ανακαίνιση, πουλήθηκε τελικά προς έκπληξη πολλών, έχοντας καλύψει αυτά τα 25 χρόνια απόσταση ισοδύναμη με 68 γύρους του πλανήτη. Στα χρόνια που ακολούθησαν, υποβλήθηκε σε αρκετές ανακαινίσεις με αλλαγή ονόματος και ιδιοκτήτη. Με το όνομα «Astoria», το πλοίο χρησιμοποιήθηκε από μια πορτογαλική εταιρεία για κρουαζιέρες στη Μεσόγειο κατά τη διάρκεια της σεζόν του 2016. Χρησίμευσε επίσης ως τοποθεσία γυρισμάτων για την εκπομπή «Germany’s Next Topmodel».

Το 2021, μια αμερικανική εταιρεία αγόρασε το «Astoria». Στη συνέχεια, ξέσπασε μια συζήτηση σχετικά με το αν θα έπρεπε να πουληθεί ή να διαλυθεί. Το καλοκαίρι του 2025, μετά από πολλές συζητήσεις αποφασίστηκε ότι το πρώην ανατολικογερμανικό καμάρι των ωκεανών δεν είχε μέλλον. Η εταιρεία διάλυσης πλοίων Galloo από τη Γάνδη, στο Βέλγιο, ξεκίνησε την αποσυναρμολόγηση και διάλυσή του. Όπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα της οι ειδικοί στο διαλυτήριο υπολόγιζαν ότι θα το ανακυκλώσουν σε ποσοστό 97%, βγάζοντας περίπου 12.000 τόνους υλικού, συμπεριλαμβανομένου σιδήρου και άλλων μετάλλων, ξύλου, γυαλιού και πλαστικών.

Πηγή: NDR, www.dw.com