Σχεδόν 100.000 στελέχη των σωμάτων ασφαλείας θα αναπτυχθούν από την μεξικανική κυβέρνηση στις τρεις διοργανώτριες πόλεις της χώρας –την Πόλη του Μεξικού, τη Γκουανταλαχάρα και το Μοντερέι– καθώς και σε άλλες τοποθεσίες που φιλοξενούν προπονητικά κέντρα και βάσεις των ομάδων.
Αυτό αποτελεί μέρος μιας φιλόδοξης στρατηγικής ασφαλείας με την ονομασία «Σχέδιο Κουκουλκάν» (Plan Kukulkan) –που πήρε το όνομά του από μια θεότητα-ερπετό της μυθολογίας των Μάγια– στην οποία συμμετέχουν δεκάδες ομοσπονδιακές, πολιτειακές και τοπικές υπηρεσίες, καθώς και οι συνδιοργανώτριες χώρες του Μουντιάλ, ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι Μεξικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι το σχέδιο θα κρατήσει τη χώρα ασφαλή, παρά το ιστορικό της στη βία των καρτέλ, το έγκλημα και την ατιμωρησία.
Αν και οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι το Μεξικό εντείνει τις προσπάθειες ασφαλείας του αυτό το καλοκαίρι και ότι οι φίλαθλοι θα είναι σχετικά καλά προστατευμένοι, προειδοποιούν ότι τμήματα της χώρας εξακολουθούν να είναι ευάλωτα σε απειλές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν σε διαφορετικό βαθμό τουρίστες και κατοίκους.
Πόλη του Μεξικού
Η πρωτεύουσα, η οποία θα φιλοξενήσει πέντε αγώνες στο Παγκόσμιο Κύπελλο συμπεριλαμβανομένης της πρεμιέρας στις 11 Ιουνίου, θεωρείται ένα από τα ασφαλέστερα μέρη στη χώρα, αλλά δεν στερείται κινδύνων.
Αν και δεν κυριαρχείται από μεγάλα καρτέλ όπως οι άλλες δύο διοργανώτριες πόλεις, εγκληματικές οργανώσεις εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται εκεί και εμπλέκονται σε μια σειρά από παράνομες δραστηριότητες, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε στο CNN o Βίκτορ Μανουέλ Σάντσες Βαλδές, ερευνητή στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Κοαουίλα.
«Υπάρχουν πολύ μεγάλα δίκτυα πειρατείας προϊόντων, εμπορίας ανθρώπων, πορνείας, προφανώς διακίνησης ναρκωτικών και κάποιων εκβιασμών, αλλά είναι επίσης η περιοχή της χώρας με τη μεγαλύτερη κατά κεφαλήν αστυνομική παρουσία και κάμερες ασφαλείας, γεγονός που της προσδίδει ένα διαφορετικό προφίλ εγκληματικότητας», δήλωσε ο Σάντσες.
Όπως σε κάθε άλλη παγκόσμια μεγαλούπολη, οι τουρίστες στο Μεξικό θα μπορούσαν να έρθουν αντιμέτωποι με εγκλήματα του δρόμου, όπως μικροκλοπές, ληστείες και απάτες.
Οι μεταφορές θα αποτελέσουν επίσης μια πρόκληση ασφαλείας στη μητρόπολη των σχεδόν 22 εκατομμυρίων ανθρώπων, σύμφωνα με την Τερέσα Μαρτίνες, καθηγήτρια και ερευνήτρια στη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών και Διακυβέρνησης του Tecnológico de Monterrey.
«Σε μια πόλη όπως η Πόλη του Μεξικού, πρέπει να διασφαλίσεις ότι υπάρχει ένα σύστημα μεταφορών που λειτουργεί όλη τη νύχτα, κάτι που περιλαμβάνει μια σειρά αποφάσεων πέρα από την απλή ανάπτυξη προσωπικού ασφαλείας. Χρειάζονται και άλλα πράγματα για να εγγυηθείς, για παράδειγμα, ότι το σύστημα μεταφορών είναι ασφαλές, βιώσιμο και προσβάσιμο σε όλους τους φιλάθλους, είτε είναι ξένοι είτε όχι», δήλωσε η Μαρτίνες.
Για τον μετριασμό των κινδύνων ασφαλείας, οι αρχές φέρονται να αναπτύσσουν περίπου 56.000 αστυνομικούς σε όλη την πόλη, συμπεριλαμβανομένης της τροχαίας, ειδικών μονάδων, της τουριστικής αστυνομίας και εναέριας επιτήρησης.
Δεκάδες στελέχη ασφαλείας, ορισμένοι οπλισμένοι με ασπίδες και αυτόματα τουφέκια, φρουρούν αυτή τη στιγμή το El Zócalo, την κεντρική πλατεία της πόλης, όπου θα πραγματοποιηθεί ένα «Fan Festival» με έναρξη στις 11 Ιουνίου.
Γκουανταλαχάρα
Η Γκουανταλαχάρα, η οποία θα φιλοξενήσει τέσσερις αγώνες της φάσης των ομίλων του Παγκοσμίου Κυπέλλου, μαστίζεται από δύο από τις μεγαλύτερες κρίσεις της χώρας: Τη βία των καρτέλ και τις εξαφανίσεις.
Η πόλη είναι η πρωτεύουσα του Χαλίσκο, μιας πολιτείας που ελέγχεται από το Καρτέλ Νέα Γενιά του Χαλίσκο (CJNG), ένα από τα μεγαλύτερα και πιο αιμοσταγή στη χώρα. Ο έλεγχός του στην πολιτεία είναι τόσο ασφυκτικός που όταν οι μεξικανικές αρχές εξουδετέρωσαν τον αρχηγό του, Νεμέσιο «Ελ Μέντσο» Οσεγκουέρα Σερβάντες, τον Φεβρουάριο, η οργάνωση απάντησε εξαπολύοντας ένα κύμα βίας, πυρπολώντας οχήματα και επιχειρήσεις, ενώ συγκρούστηκε με τις δυνάμεις ασφαλείας.
Η πολιτεία είναι επίσης διαβόητη για τον υψηλότερο αριθμό αγνοουμένων σε ολόκληρη τη χώρα, με περίπου 16.000 καταγεγραμμένες περιπτώσεις, σύμφωνα με την κυβέρνηση του Χαλίσκο. Για χρόνια, ομάδες πολιτών πραγματοποιούν σχεδόν καθημερινές έρευνες σε όλη την πολιτεία και έχουν βρει εκατοντάδες σορούς δολοφονημένων αγαπημένων τους προσώπων θαμμένους σε κρυφούς τάφους. Μάλιστα, τον τελευταίο χρόνο βρέθηκαν σοροί σε μικρή απόσταση από το κεντρικό στάδιο της πόλης όπου θα διεξαχθούν οι αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
«Μου φαίνεται ότι από τις τρεις (διοργανώτριες πόλεις), η Γκουανταλαχάρα χρήζει ιδιαίτερης προσοχής», δήλωσε η Μαρτίνες.
Αυτά τα σοβαρά εγκλήματα επηρεάζουν γενικά τους μόνιμους κατοίκους, σύμφωνα με τους ειδικούς, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι επισκέπτες δεν θα αντιμετωπίσουν κινδύνους.
«Θα πρόκειται κυρίως για πράγματα όπως μικροκλοπές, απάτες, ευκαιριακά εγκλήματα που μπορεί να συμβούν, αλλά τίποτα που να σχετίζεται με αυτόν τον εγκληματικό έλεγχο των καρτέλ», δήλωσε η Βικτόρια Ντίτμαρ, ανώτερη ερευνήτρια της δεξαμενής σκέψης InSight Crime στο Μεξικό.
Μοντερέι
Το Μοντερέι, όπως και η Γκουανταλαχάρα, είναι μια πόλη με σημαντική παρουσία του οργανωμένου εγκλήματος, ανέφερε η Ντίτμαρ.
Δεδομένου ότι βρίσκεται στην πολιτεία Νουέβο Λεόν, η οποία συνορεύει με τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Μοντερέι θεωρείται σημαντικός διάδρομος διακίνησης ναρκωτικών, σύμφωνα με τον Σάντσες. Είναι επίσης διαβόητο για την κλοπή καυσίμων –ένα σημαντικό πρόβλημα στη χώρα– καθώς και για τη βία μεταξύ αντίπαλων καρτέλ και το ξέπλυμα μαύρου χρήματος.
Στις αστικές περιοχές, οι εγκληματικές οργανώσεις πραγματοποιούν επίσης επιχειρήσεις διακίνησης ναρκωτικών και εκβιασμούς εις βάρος των κατοίκων, σημείωσε ο Σάντσες.
Όπως και στην περίπτωση της Γκουανταλαχάρα, τα εγκλήματα υψηλού επιπέδου του Μοντερέι δεν αναμένεται να έχουν μεγάλο αντίκτυπο στους ξένους, οι οποίοι ωστόσο θα μπορούσαν να γίνουν στόχος εγκλημάτων του δρόμου και απατών.
Κίνδυνοι σε όλη τη χώρα
Το ζήτημα της απάτης και της πειρατείας, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την πώληση πλαστών εισιτηρίων, είναι ένα πρόβλημα που ειδικοί και αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι θα μπορούσε να συμβεί σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας.
«Για παράδειγμα, αν μιλάμε για τουριστικές απάτες, πλαστά εισιτήρια, ψεύτικες εκδρομές, προφανώς ο στόχος αυτής της απάτης είναι οι τουρίστες, ιδιαίτερα οι εγχώριοι και οι διεθνείς», δήλωσε η Μαρτίνες.
Οι αξιωματούχοι προσπαθούν να μετριάσουν αυτόν τον κίνδυνο με εκστρατείες ενημέρωσης, συμβουλεύοντας τους φιλάθλους να αγοράζουν αγαθά και υπηρεσίες από αξιόπιστες πηγές.
Η εμπορία ανθρώπων (human trafficking) αποτελεί επίσης μείζονα ανησυχία σε εθνικό επίπεδο. Οι Αρχές, οι ΜΚΟ και οι ερευνητές εκφράζουν φόβους ότι η εισροή επισκεπτών θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη ζήτηση στον σεξουαλικό τουρισμό και, για να την ικανοποιήσουν, οι εγκληματικές οργανώσεις θα αναγκάσουν περισσότερους ευάλωτους ανθρώπους στην πορνεία, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, φτωχών κοινοτήτων και μεταναστών.
«Ας μην αρνηθούμε ότι ορισμένοι από τους ανθρώπους που έρχονται στις διοργανώτριες πόλεις για να παρακολουθήσουν ποδόσφαιρο πηγαίνουν εκεί και για να καταναλώσουν –και είναι αηδιαστικό αλλά αληθινό– πρόκειται να καταναλώσουν σώματα που θεωρούν αναλώσιμα», δήλωσε η Μαρτίνες.
Η βία που συνδέεται με το οργανωμένο έγκλημα θα είναι αναμφίβολα μια πηγή ανησυχίας για τους φιλάθλους που σκέφτονται να ταξιδέψουν στο Μεξικό. Ωστόσο, η Ντίτμαρ ανέφερε ότι οι εγκληματικές οργανώσεις πιθανότατα θα προσπαθήσουν να μειώσουν την αστάθεια, επειδή και οι ίδιες επωφελούνται από τον τουρισμό.
Σε πόλεις-θέρετρα που αναμένεται επίσης να επισκεφθούν οι φίλαθλοι, όπως το Κανκούν και το Πουέρτο Βαγιάρτα, οι εγκληματίες εκβιάζουν εστιατόρια, νυχτερινά κέντρα και ξενοδοχεία, αποσπώντας ένα μέρος των εσόδων που παράγουν από τους τουρίστες.
«Επομένως, η σταθερότητα είναι προς το συμφέρον των οργανωμένων εγκληματικών ομάδων… επειδή αυτές οι τοπικές επιχειρήσεις έχουν γίνει εξαιρετικά κερδοφόρες, ειδικά για τις τοπικές εγκληματικές οργανώσεις», δήλωσε η Ντίτμαρ.
Παραβλέπεται η ασφάλεια των Μεξικανών;
Οι μεγαλύτερες πόλεις του Μεξικού θα είναι σε μεγάλο βαθμό ασφαλείς για τους ξένους κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου, σύμφωνα με τους ειδικούς. Όταν όμως το τουρνουά ολοκληρωθεί και οι τουρίστες επιστρέψουν στα σπίτια τους, τα προβλήματα του Μεξικού θα παραμείνουν και οι κάτοικοι θα πρέπει να τα αντιμετωπίσουν χωρίς το πρόσθετο όφελος μιας στρατηγικής ασφαλείας για το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Αυτό έχει αναζωπυρώσει μια κοινή κριτική που ασκούν οι Μεξικανοί στην κυβέρνησή τους: Ότι πολύ συχνά δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια των ξένων έναντι του δικού της λαού.
«Αυτό είναι ένα παράπονο που πολλοί εκφράζουν πολύ έντονα, ειδικά όσον αφορά την κρίση των εξαφανισθέντων προσώπων», δήλωσε η Ντίτμαρ.
Εβδομάδες πριν από την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, ομάδες αναζήτησης πραγματοποίησαν διαμαρτυρία στην Πόλη του Μεξικού, ασκώντας κριτική στους αξιωματούχους για τη διάθεση πόρων σε ένα τουρνουά που απευθύνεται σε ξένους και όχι αρκετών πόρων για την ανεύρεση αγνοουμένων στη χώρα.
Η πρόεδρος του Μεξικού, Κλαούντια Σέινμπαουμ, έχει απορρίψει στο παρελθόν τους ισχυρισμούς περί αδράνειας.
Ο Σάντσες επεσήμανε ότι αναμένεται περισσότερες οργανώσεις να εκφράσουν τις ανησυχίες τους κατά τη διάρκεια του τουρνουά. «Πιστεύω ότι θα χρησιμοποιήσουν επίσης το Παγκόσμιο Κύπελλο ως έναν τρόπο για να φέρουν στο φως ορισμένα από αυτά τα ζητήματα. Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε διαμαρτυρίες έξω από στάδια, σε εισόδους του μετρό ή σε ζώνες φιλάθλων. Οργανώσεις και ομάδες πράγματι θα χρησιμοποιήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο για να αναδείξουν προβλήματα που έχουν αγνοηθεί ή δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς», κατέληξε.
