Οι ανώτατοι δικαστές έκριναν ότι δεν πληρούνται τόσο οι τυπικές όσο και οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για την αποφυλάκισή του, επισημαίνοντας ότι δεν έχει συμπληρωθεί το ελάχιστο όριο πραγματικής έκτισης ποινής των 25 ετών για πολυισοβίτες, ενώ παράλληλα δεν προκύπτει επαρκώς η ηθική μεταστροφή και ο πραγματικός σωφρονισμός του.
Στην απόφασή τους, οι αρεοπαγίτες αναφέρουν πως η προχωρημένη ηλικία του, η καλή εξωτερική συμπεριφορά κατά την κράτησή του, η ακαδημαϊκή του δραστηριότητα και η τήρηση των όρων των αδειών δεν αρκούν από μόνα τους για να θεμελιώσουν την πεποίθηση ότι μπορεί να επανενταχθεί στην κοινωνία χωρίς κίνδυνο τέλεσης νέων αξιόποινων πράξεων. Για τον λόγο αυτό, η υπόθεση επιστρέφει για νέα κρίση στο αρμόδιο δικαστικό συμβούλιο με διαφορετική σύνθεση.
Με το υπ’ αρ. 746/ 2026 βούλευμά του το Ε’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου κρίνει τον καταδικασμένο σε 17 φορές ισόβια Αλέξανδρο Γιωτόπουλο ακόμα και τώρα ακόμα επικίνδυνο να προχωρήσει σε εγκληματικές ενέργειες αλλά και αμετανόητο. Για το λόγο αυτό, θεωρεί ότι πρέπει να παραμείνει στη φυλακή..
Σύμφωνα με το σκεπτικό του Αρείου Πάγου, στην περίπτωση του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου δεν πληρούνται όχι μόνο οι νόμιμες προϋποθέσεις για τη χορήγηση της υφ΄ όρον απόλυσης που ο ίδιος ζήτησε με την πέμπτη αίτησή του αλλά και οι ουσιαστικές που, κατά την κρίση των αρεοπαγιτών αφορούν τη μεταμέλειά του και τον πραγματικό σωφρονισμό του μέσα στη φυλακή. Με την επίκληση ωστόσο δηλώσεων που έχει κάνει ο καταδικασμένος ως αρχηγός της 17 Ν μέσα από τη φυλακή, για το κράτος Δικαίου αλλά και για τους άλλους συγκατηγορούμενους του στην υπόθεση, για τους οποίους εκφράζεται με απαξιωτικό τρόπο, το δικαστικό συμβούλιο κρίνει πως δεν έχει μετατοπιστεί, αλλάζοντας στάση και άρα εξακολουθεί να τίθεται κίνδυνος για τη δημόσια τάξη εάν αποφυλακιστεί.
Κεντρικό σημείο στο σκεπτικό του Αρείου Πάγου αποτελεί η ερμηνεία των διατάξεων του ισχύοντος Ποινικού Κώδικα που αφορούν τους πολυισοβίτες. Το ανώτατο δικαστήριο επισημαίνει ότι δεν εφαρμόστηκε ορθά το άρθρο 105Β του Νόμου 4855/2021, το οποίο εισήγαγε για πρώτη φορά την υποχρέωση οι συγκεκριμένοι καταδικασμένοι να έχουν εκτίσει τουλάχιστον 25 έτη πραγματικής κράτησης πριν μπορέσουν να ζητήσουν υφ’ όρον απόλυση. Στην προκειμένη περίπτωση , αναφέρει ο Άρειος Πάγος, ο νόμος αυτός ήρθε να «θεραπεύσει προηγούμενο νομοθετικό κενό, αποτελεί διάταξη ουσιαστικού ποινικού δικαίου» και είναι αυτός που πρέπει να εφαρμόζεται σε κάθε περίπτωση πολυισοβίτη.
«Το Συμβούλιο Εφετών, κρίνοντας με το προσβαλλόμενο βούλευμα, ότι συνέτρεχαν οι εκ του νόμου προβλεπόμενες τυπικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση υφ΄όρον απόλυσης στον κατάδικο Αλέξανδρο Γιωτόπουλο με την αιτιολογία ότι αυτός έχει εκτίσει πραγματική ποινή 23 ετών, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής των ουσιαστικών ποινικών διατάξεων του άρθρου 105Β, παρ. 6 ΠΚ, διότι δεν πληρούται η απαιτούμενη τυπική προϋπόθεση για την απόλυσή του υπό όρο, δεδομένου ότι σύμφωνα με τη σκέψη που προεκτέθηκε ο απαιτούμενος ελάχιστος χρόνος πραγματικής παραμονής στο σωφρονιστικό κατάστημα για τον καταδικασθέντα που εκτίει ποινή 17 φορές ισόβιας κάθειρξης και εκτιτέα ποινή πρόσκαιρης κάθειρξης, είναι τα 25 έτη», επισημαίνουν οι τρεις Αρεοπαγίτες στο αναλυτικό σκεπτικό τους.
Ο Άρειος Πάγος προχώρησε και στην ουσιαστική αξιολόγηση της υπόθεσης, επισημαίνοντας ότι το βούλευμα του Συμβουλίου Εφετών Πειραιά δεν περιλάμβανε επαρκή πραγματικά στοιχεία που να αποδεικνύουν χωρίς αμφιβολία ότι ο Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, ο οποίος έχει καταδικαστεί για ηθική αυτουργία σε 17 ανθρωποκτονίες της 17 Νοέμβρη, δεν αποτελεί πλέον κίνδυνο, ότι μπορεί να ακολουθήσει έναν νόμιμο τρόπο ζωής μετά την αποφυλάκισή του και ότι έχει επιδείξει ουσιαστική βελτίωση της συμπεριφοράς του κατά τη διάρκεια της κράτησής του.
«Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Συμβούλιο Εφετών που εξέδωσε το προσβαλόμενο βούλευμα, εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε ουσιαστικές ποινικές διατάξεις και δε διέλαβε σε αυτό την απαιτούμενη από τις προαναφερθείσες διατάξεις του Συντάγματος ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία αφού δεν εκτίθενται σε αυτό με σαφήνεια και πληρότητα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη συνδρομή των ουσιαστικών προϋποθέσεων για την υφ΄όρον απόλυση του καταδικασθέντος Γιωτόπουλου Αλέξανδρου με αποτέλεσμα να στερείται αυτό νόμιμης βάσης και να καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή ή μη ορθή εφαρμογή της διάταξης που εφαρμόστηκε», αναφέρεται στο βούλευμα του Ανωτάτου Ποινικού Δικαστηρίου.
Όπως αναφέρεται στην απόφαση του Αρείου Πάγου, στο επίμαχο βούλευμα «δεν παρατίθενται τα πραγματικά περιστατικά, από τα οποία το Συμβούλιο συνήγαγε, χωρίς αμφιβολία, ότι ο εν λόγω καταδικασθείς κρατούμενος δημιουργεί βάσιμη προσδοκία έντιμης διαβίωσης στο μέλλον και ότι θα ενταχθεί ακινδύνως στην κοινωνία και δε θα τελέσει νέες αξιόποινες πράξεις και δη όμοιες με αυτές για τις οποίες καταδικάστηκε».
Σύμφωνα με το σκεπτικό της απόφασης, παράγοντες όπως η συνεπής τήρηση των όρων των αδειών που είχε λάβει, η ολοκλήρωση των πανεπιστημιακών του σπουδών και η έλλειψη πρόσφατων πειθαρχικών παραβάσεων δεν κρίνονται επαρκείς από μόνοι τους για να αποδείξουν ότι έχει επέλθει ουσιαστική ηθική μεταβολή και πραγματικός σωφρονισμός του κρατουμένου. Αντιθέτως, τα στοιχεία αυτά «στοιχειοθετούν την έννοια της εξωτερικά καλής συμπεριφοράς και όχι της καλής διαγωγής», η οποία, κατά την κρίση του Αρείου Πάγου, πρέπει να αντανακλά μια ουσιαστική και εσωτερική αποδοχή των κανόνων της έννομης τάξης.
