Ο παρατεταμένος καύσωνας που πλήττει τη Γαλλία έχει οδηγήσει χιλιάδες ανθρώπους να αναζητούν ανακούφιση στα κανάλια, τα ποτάμια και άλλες υδάτινες διαδρομές, παρά τους σοβαρούς κινδύνους. Με τις θερμοκρασίες να καταγράφουν ιστορικά υψηλά επίπεδα για τον Ιούνιο και τις αρχές να προειδοποιούν για την πιθανότητα η ακραία ζέστη να διαρκέσει ακόμη και εβδομάδες, το Παρίσι βρίσκεται αντιμέτωπο με μια νέα πραγματικότητα που δοκιμάζει τις υποδομές και την καθημερινότητα των κατοίκων.
Καθισμένος στην πλακόστρωτη όχθη του Καναλιού Σεν-Μαρτέν στο Παρίσι, παρακολουθώντας τα παιδιά του να φωνάζουν και να παίζουν μέσα στα θολά νερά, ο 44χρονος μηχανικός υπολογιστών Στεφάν Γκιγιόμ έμοιαζε με έναν από τους λίγους Παριζιάνους που είχαν καταφέρει να ξεφύγουν από τη ζέστη. Ωστόσο, όπως είπε, στις ολοένα και πιο αποπνικτικές καλοκαιρινές συνθήκες της γαλλικής πρωτεύουσας, οποιαδήποτε ανακούφιση είναι προσωρινή.
«Θα γίνεται χειρότερα κάθε χρόνο», δήλωσε ο Στεφάν Γκιγιόμ. «Είναι πολύ ανησυχητικό γιατί έχουμε ήδη φτάσει στα όρια του ανεκτού».
Με τις θερμοκρασίες σε ολόκληρη τη Γαλλία να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου, καταγράφοντας τα υψηλότερα επίπεδα που έχουν σημειωθεί ποτέ τον Ιούνιο, χιλιάδες άνθρωποι επιλέγουν ακραίες λύσεις, βουτώντας σε κανάλια. Η επιλογή αυτή, όμως, μπορεί να αποβεί μοιραία. Σύμφωνα με τη γαλλική κυβέρνηση, από τις 18 έως τις 23 Ιουνίου 40 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από πνιγμούς που συνδέονται με τον καύσωνα.
Πολλοί στη Γαλλία εξακολουθούν να θυμούνται το καλοκαίρι του 2003, όταν σχεδόν 15.000 άνθρωποι, στην πλειονότητά τους ηλικιωμένοι, πέθαναν εξαιτίας ενός πρωτοφανούς κύματος καύσωνα. Η τραγωδία εκείνη άνοιξε μια διαρκή συζήτηση για το πώς η γαλλική κοινωνία μπορεί να προσαρμοστεί στις ακραίες καιρικές συνθήκες. Το κόμμα των Οικολόγων προτείνει την καθιέρωση αμειβόμενης άδειας για όσους εκτίθενται περισσότερο στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ η παραδοσιακή πολιτισμική αντίσταση στη χρήση κλιματιστικών φαίνεται πλέον να υποχωρεί.
Παρά τις συζητήσεις, η αντίθεση ανάμεσα στις τροπικές θερμοκρασίες και τις υποδομές της βόρειας Ευρώπης παραμένει έντονη. Στο Παρίσι, το Μουσείο του Λούβρου και ο Πύργος του Άιφελ ανακοίνωσαν ότι θα κλείνουν νωρίτερα για αρκετές ημέρες μέσα στην εβδομάδα. Κοντά στην Τουλούζη, στη νοτιοδυτική Γαλλία, οι Αρχές διέκοψαν τη λειτουργία ενός πυρηνικού σταθμού, καθώς η θερμοκρασία των νερών του ποταμού Γκαρόν, που χρησιμοποιείται για την ψύξη του αντιδραστήρα, είχε φτάσει σε επικίνδυνα επίπεδα.
Η κολύμβηση στο Κανάλι Σεν-Μαρτέν απαγορεύεται, εκτός από ένα μικρό τμήμα που έχει οριοθετηθεί με σχοινιά και επιτηρείται από ναυαγοσώστες. Παρ’ όλα αυτά, κάτοικοι και επισκέπτες παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους. Άλλοι πηδούν από τις γέφυρες του καναλιού και άλλοι επιπλέουν με πολύχρωμα φουσκωτά, μετατρέποντας μεγάλο μέρος της υδάτινης διαδρομής μήκους περίπου πέντε χιλιομέτρων σε μια αυτοσχέδια αστική όαση.
Ο Στεφάν Γκιγιόμ δήλωσε ότι δεν ανησυχεί ιδιαίτερα για την ασφάλεια, εξηγώντας πως παρακολουθεί συνεχώς τα παιδιά του και ότι οι δημοτικές αρχές πραγματοποιούν τακτικούς ελέγχους της ποιότητας των νερών του καναλιού, το οποίο παλαιότερα χρησιμοποιούνταν για τη μεταφορά σιτηρών με φορτηγίδες. Περιπολικά της αστυνομίας περνούσαν από την περιοχή, χωρίς οι αστυνομικοί να παρεμβαίνουν για να απομακρύνουν όσους κολυμπούσαν ή πηδούσαν στο νερό.
«Τα παιδιά είναι χαρούμενα», είπε ο ίδιος, αναφερόμενος στις καθημερινές οικογενειακές επισκέψεις στο κανάλι από τότε που ο καύσωνας έπληξε το Παρίσι το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. «Μένουν στο σπίτι και το βράδυ πηγαίνουν στο κανάλι. Είναι σαν διακοπές».
Παρ’ όλα αυτά, όπως σημείωσε, έχει την ανησυχητική αίσθηση ότι η παρατεταμένη διάρκεια του συγκεκριμένου κύματος καύσωνα, του δεύτερου μέσα στο καλοκαίρι, ενώ δεν έχει ακόμη φτάσει ο Ιούλιος, αναδεικνύει με δραματικό τρόπο τη μη βιώσιμη πραγματικότητα της κλιματικής αλλαγής. Σχολεία, νοσοκομεία και κατοικίες στη Γαλλία δεν είναι σχεδιασμένα για παρατεταμένες περιόδους ακραίας ζέστης, κάτι που έχει γίνει ιδιαίτερα εμφανές τις τελευταίες ημέρες.
Την Τρίτη, ο πρωθυπουργός Σεμπαστιάν Λεκορνί συγκάλεσε για δεύτερη φορά τη διυπουργική ομάδα διαχείρισης της κρίσης για τον καύσωνα. Μιλώντας στους δημοσιογράφους πριν από τη συνεδρίαση, δήλωσε ότι η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν καύσωνα «εξαιρετικής έντασης», προσθέτοντας ότι «όλα τα τοπικά και εθνικά ρεκόρ θερμοκρασίας καταρρίπτονται κάθε ημέρα και κάθε νύχτα».
«Το πραγματικό ζήτημα που πρέπει να μας απασχολεί είναι η διάρκεια της κρίσης και αυτού του φαινομένου», δήλωσε ο Σεμπαστιάν Λεκορνί. Όπως εξήγησε, σύμφωνα με το πιο απαισιόδοξο από τα τρία σενάρια της Μετεό Φρανς, της εθνικής μετεωρολογικής υπηρεσίας της χώρας, ο καύσωνας θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες και να συνεχιστεί για μεγάλο μέρος του Ιουλίου. Τα άλλα δύο σενάρια προβλέπουν επιστροφή των θερμοκρασιών σε πιο φυσιολογικά επίπεδα μέσα σε λίγες ημέρες ή σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με τους New York Times.
Ο πρωθυπουργός ανέφερε ακόμη ότι υποστηρίζει τις προτάσεις που στοχεύουν στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της Γαλλίας απέναντι στην ακραία ζέστη. Το Παρίσι έχει ήδη προχωρήσει σε ορισμένες παρεμβάσεις, όπως η φύτευση δέντρων και η εγκατάσταση σταθμών εκτόξευσης νερού για τη δροσιά των πολιτών. Ωστόσο, άλλες λύσεις, όπως η αναβάθμιση των κτιρίων ώστε να παραμένουν κατοικήσιμα σε συνθήκες καύσωνα, απαιτούν περισσότερο χρόνο και δεν μπορούν να προσφέρουν άμεση ανακούφιση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, φαίνεται πως οι δημοτικές αρχές έχουν υιοθετήσει μια πιο ελαστική στάση απέναντι στα πλήθη που συγκεντρώνονται στο Κανάλι Σεν-Μαρτέν. Ανακοίνωσαν ότι παρατείνουν έως τις 4 Ιουλίου τη δυνατότητα κολύμβησης στο επιτρεπόμενο τμήμα του καναλιού και εγκατέστησαν ντους, ώστε οι λουόμενοι να μπορούν να ξεπλένονται μετά την έξοδό τους από το νερό.
Παρά την αίσθηση ανεμελιάς, το Κανάλι Σεν-Μαρτέν παραμένει μια βιομηχανική υδάτινη διαδρομή και όχι μια γειτονική πισίνα. Το βράδυ της Τρίτης, παιδιά έπαιζαν με ένα καρότσι σούπερ μάρκετ που είχε ανασυρθεί από τον πυθμένα και ήταν ακόμη καλυμμένο με φύκια. Όπως είπαν, η εύρεση ποδηλάτων στον βυθό είναι επίσης συνηθισμένο φαινόμενο.
Ο Γάλλος κωμικός Ιγκ Λαβίν δημοσίευσε ένα χιουμοριστικό βίντεο στο YouTube, στο οποίο εμφανίζεται να κολυμπά στο κανάλι. Αφού βούτηξε για λίγο το κεφάλι του κάτω από το νερό, βγήκε στην επιφάνεια και έδειξε αμέσως να κάνει εμετό στην πλακόστρωτη όχθη. «Αυτό είναι τόσο καλό!», αναφώνησε, πριν γυρίσει και ξαναβουτήξει.
Ορισμένοι Παριζιάνοι υποστηρίζουν ότι το να κολυμπούν στο κανάλι είναι προτιμότερο από το να υποφέρουν μέσα στα σπίτια τους. Η 47χρονη δασκάλα δημοτικού Βικτόρια Κογκ ανέφερε ότι η θερμοκρασία στο σπίτι της είχε φτάσει τους 32 βαθμούς Κελσίου, ενώ στην τάξη της ήταν ακόμη υψηλότερη. Η ίδια εξήγησε ότι η κατάσταση αποτελεί ιδιαίτερο κίνδυνο, καθώς πάσχει από χρόνια καρδιαγγειακή νόσο και έχει δύο παιδιά, ηλικίας εννέα και δεκατριών ετών.
«Αν λιποθυμήσω μόνη μου στο σπίτι με τα παιδιά μου, ποιος θα καλέσει τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης;» είπε η Βικτόρια Κογκ. «Τουλάχιστον εδώ μπορούμε όλοι να προσέχουμε ο ένας τον άλλον», πρόσθεσε, δείχνοντας την περιοχή του καναλιού όπου βρίσκονται πέντε ναυαγοσώστες. «Υπάρχει πολύ καλή επιτήρηση, δεν υπάρχει ρεύμα και υπάρχει άφθονος χώρος μέσα στο νερό».
Για ορισμένους επισκέπτες, το Κανάλι Σεν-Μαρτέν αποτελεί πλέον το νεότερο τουριστικό αξιοθέατο του Παρισιού. Μια παρέα φίλων από το πανεπιστήμιο του Ντάραμ, στη βόρεια Αγγλία, που συμμετέχουν σε τζαζ συγκρότημα, επισκέφθηκε το κανάλι για να δροσιστεί ανάμεσα στις μουσικές εμφανίσεις της. Εκεί περίμεναν μαζί με δεκάδες, κυρίως νεαρούς άνδρες, τη σειρά τους για να πηδήξουν από μία από τις γέφυρες.
«Έμαθα για αυτό το μέρος από έναν φίλο που είναι pompier», είπε ο 22χρονος Μπένα Μπερντ, χρησιμοποιώντας τη γαλλική λέξη για τον πυροσβέστη.
Ο Μπένα Μπερντ ανέφερε ότι ο ίδιος και οι φίλοι του έψαξαν στο διαδίκτυο πληροφορίες για την ποιότητα του νερού και πείστηκαν ότι δεν θα αρρωστήσουν, αρκεί να κρατούν το στόμα τους κλειστό όταν βρίσκονται κάτω από την επιφάνεια. Η 21χρονη Έλα Ίστγουντ σημείωσε: «Κατά κάποιον τρόπο υποθέτεις ότι υπάρχουν λύματα που περνούν μέσα από ένα ποτάμι στη μέση μιας μεγάλης πόλης». Η κολύμβηση απαγορεύεται όταν βρέχει, καθώς υπάρχει κίνδυνος υπερχείλισης του αποχετευτικού συστήματος.
Παρ’ όλα αυτά, η Έλα Ίστγουντ σχολίασε: «Το Λονδίνο δεν έχει κάτι αντίστοιχο». Αμέσως μετά σκαρφάλωσε στο πέτρινο κιγκλίδωμα και βούτηξε στο νερό, βγάζοντας μια δυνατή κραυγή.
