Αρμένοι κρατούμενοι στην Τουρκία, φωτογραφία που δημοσιεύθηκε στις ΗΠΑ στη δεκαετία του ’20 Εικόνα: Wikipedia
Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ
Στην προσεχή συνεδρίαση του διευρυμένου υπουργικού συμβουλίου ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γκιντόν Σάαρ, προτίθεται να υποβάλει πρόταση για να αναγνωριστεί επίσημα από το Ισραήλ η Γενοκτονία των Αρμενίων. Αυτό ανακοίνωσε ο ίδιος σε χθεσινή εκτενή του ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ, προσθέτοντας ότι η κυβερνητική απόφαση θα προωθηθεί στην Κνέσετ, προκειμένου η Ολομέλειά της να εγκρίνει σχετικό ψήφισμα.
Ο Σάαρ χαρακτηρίζει αυτήν την κίνηση ως «ιστορικό και ηθικό χρέος». Ωστόσο, στην λακωνική του εισήγηση αποφεύγει να αναφερθεί ονομαστικά στον ρόλο των Νεοτούρκων, προσδιορίζοντας την Γενοκτονία των Αρμενίων μόνο χρονικά, «στα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας». Στην εισήγησή του ο ισραηλινός ΥΠΕΞ τονίζει ότι το Ισραήλ θα καταδικάσει κάθε προσπάθεια άρνησης της γενοκτονίας, υποβιβασμού του μεγέθους της και παραχάραξης της ιστορικής αλήθειας γύρω από τα γεγονότα που σχετίζονται με αυτήν.
Η απροθυμία των περασμένων δεκαετιών
Στο Ισραήλ, το ζήτημα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων απασχολεί εδώ και δεκαετίες τον δημόσιο λόγο και ανά περιόδους τοποθετήθηκαν σχετικά τα πολιτικά κόμματα ανεξαρτήτως ιδεολογικής θέσης. Όμως, κάθε φορά που ένα κόμμα, ένα σωματείο ή διανοούμενοι εκφραστές της κοινωνίας των πολιτών κατάφερναν να ανακινήσουν το θέμα και να το προωθήσουν ενώπιον κοινοβουλευτικών επιτροπών, οι εκάστοτε ισραηλινές κυβερνήσεις αποθάρρυναν κάθε πρωτοβουλία.
Το βασικό επιχείρημα που προβαλλόταν στα μέσα ενημέρωσης από κομματικά και κυβερνητικά στελέχη ή πολιτικούς αναλυτές, ειδικά κατά τις δεκαετίες του 1980 και του 1990, ήταν ότι δεν θα ήταν σώφρον να διαταραχθούν οι – αγαστές τότε – στρατηγικές σχέσεις με την Τουρκία.
Παρότι οι σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας διαταράχθηκαν σημαντικά, ειδικά μετά το αιματηρό επεισόδιο του Mavi Marmara στα τέλη Μαΐου 2010, και ανεξάρτητα από τις ιδιαίτερα αιχμηρές δημόσιες δηλώσεις ένθεν κακείθεν, οι ισραηλινές κυβερνήσεις απέφευγαν να θίξουν το ευαίσθητο αυτό θέμα, δείχνοντας ότι δεν θέλουν να παρασύρουν το ήδη δυσάρεστο διακρατικό κλίμα στα άκρα.
Είναι χαρακτηριστικό ότι όταν το 2018 το αριστερό κόμμα Meretz κατέθεσε ενώπιον της Κνέσετ πρόταση ψηφίσματος, που θα αναγνώριζε την Γενοκτονία των Αρμενίων, στελέχη της κυβέρνησης και του υπουργείου Εξωτερικών φέρονταν να εισηγούνται την αντικατάσταση του όρου «γενοκτονία» με την λέξη «τραγωδία» ή την φράση «σφαγές κατά των Αρμενίων». Η τότε ηγέτης του Meretz, Ταμάρ Ζάντμπεργκ, αρνήθηκε να απαλείψει τον όρο της «γενοκτονίας», με αποτέλεσμα το ψήφισμα να μην υπερψηφιστεί από την κοινοβουλευτική κυβερνητική πλειοψηφία.
Επίσης, είναι αξιοσημείωτο πως παρότι η αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων είχε προωθηθεί προς συζήτηση στην κοινοβουλευτική επιτροπή για ζητήματα Παιδείας κατόπιν σχετικής εισήγησης του υπερορθόδοξου θρησκευτικού κόμματος Shas, που συμμετείχε και τότε στον κυβερνητικό συνασπισμό, χαρακτηρίζοντάς την και τότε ως «ηθική υποχρέωση» – και σε εκείνη την περίπτωση η τότε κυβέρνηση Νετανιάχου δεν στήριξε την πρωτοβουλία.
Μεταστροφή υπέρ των Αρμενίων
Τον περσινό Αύγουστο, όταν ο πόλεμος ανακοινώσεων μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας βρισκόταν για ακόμα μια φορά σε πλήρη εξέλιξη, ο Βενιαμίν Νετανιάχου, ερωτηθείς σχετικά κατά την διάρκεια συνέντευξής του σε αμερικανικό podcast, αναφέρθηκε επιγραμματικά ότι ο ίδιος αναγνωρίζει «την γενοκτονία που υπέστησαν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία οι Αρμένιοι, οι Ασσύριοι και οι Έλληνες» της Μικράς Ασίας.
Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι, όταν στις αρχές Δεκεμβρίου 2024 ανέλαβε καθήκοντα υπουργού Εξωτερικών ο Γκιντόν Σάαρ, κατά την τελετή παράδοσης-παραλαβής του ΥΠ.ΕΞ. δήλωσε ότι η ισραηλινή εξωτερική πολιτική θα επικεντρωθεί στην ενίσχυση των σχέσεων με τις εθνοτικές μη-μουσουλμανικές μειονότητες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής, τις οποίες αποκάλεσε «φυσικούς συμμάχους» της χώρας του.
