Χάρτης του κόσμου σύμφωνα με τον Ηρόδοτο
- Γράφει ο Γιώργος Ουρανός
Όπως όλες οι δυνατές πρωτοβουλίες, έτσι και εκείνης, της Λιβυκής θαλάσσιας οδού, χρειάζεται ένα λεπτομερή και εμπεριστατωμένο σχεδιασμό και πάνω από όλα την συναίνεση των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών. Εφόσον η πρωτοβουλία θα αποταθεί για έκφραση γνώμης στους τοπικούς θεσμούς διοίκησης, είμαστε σίγουροι ότι θα τύχει της ευρείας αποδοχής και υποστήριξης.
Το Λιβυκό Πέλαγος, οι Λωτοφάγοι και ο Ηρόδοτος
Το όνομα «Λιβύη» προέρχεται από το εθνωνύμιο Λίβυες (λατιν. Libyes), που με τη σειρά του παράγεται από το βερβερικό Λίμπου, το όνομα μιας από τις μεγάλες φυλετικές ομοσπονδίες της περιοχής. Η πρώτη γνωστή γραπτή μαρτυρία του ονόματος ανάγεται στην αιγυπτιακή ιερογλυφική γραφή, από μια επιγραφή του Φαραώ Ραμσή Β΄ περί το 1208 π.Χ. Στον Όμηρο, το όνομα «Λιβύη» εμφανίζεται στην Οδύσσεια στην ‘’πλαστή ιστορία’’ του Οδυσσέα προς τον Εύμαιο, ενώ οι κάτοικοί της αναφέρονται ως οι ‘’Λωτοφάγοι’’. Ο αρχαίος ιστορικός Ηρόδοτος (5ος αι. π.Χ.) δεν χρησιμοποιεί τον ακριβή όρο ’’Λιβυκό Πέλαγος’’, αλλά αναφέρεται ευρέως στη Λιβύη ως ήπειρο καθώς και στους Λίβυες. Μάλιστα στις Ιστορίες του, ο Ηρόδοτος αποκαλεί ‘’Λιβύη’’ ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο πέρα από την Αίγυπτο. Τις πρώτες αναφορές με το όνομα ‘’Λιβυκό Πέλαγος’’, τις βρίσκουμε από την αρχαιότητα σε συγγραφείς όπως τον Πολύβιο (3ος αι. π.Χ.), τον Στράβωνα (1ος αι. π.Χ.) και τον Πλούταρχο (1ος αι. μ.Χ.).
Παλαιόχωρα : Η Νύμφη του Λιβυκού Πελάγους
Η Παλαιόχωρα, η κωμόπολη στα Νότια Χανιά, έχει ονοματισθεί τώρα και πολλές δεκαετίες και ως η Νύμφη του Λιβυκού Πελάγους και με το εμβληματικό πρώτο της ξενοδοχείο κτισμένο την δεκαετία του ΄70, το ‘’ΛΥΒΙΚΟΝ΄΄. Είναι μάλιστα μαζί με την Ιεράπετρα οι δύο πολυπληθέστερες μικρές πόλεις της Νότιας παραλιακής Κρήτης. Επιπλέον λόγω της γεωγραφικής της θέσης έχει καθιερωθεί και ως το συνδετήριο λιμάνι με το νησί της Γαύδου με καθημερινά ακτοπλοϊκά δρομολόγια. Αποτελεί το δυτικότερο μέρος της Νότιας Κρήτης με σημαντική οικονομική και κοινωνική δραστηριότητα. Ακόμη πιο δυτικά βρίσκονται οι παραλιακές θέσεις Κριός και ‘’Κεντρόδασος ‘’ η οποία μάλιστα είναι και προστατευόμενη περιβαλλοντικά περιοχή λόγω του ότι εκεί υπάρχουν πολλές συστάδες από κέδρους που φτάνουν και ως την παραλία. Ακόμη δυτικότερα του Κεντρόδασους, βρίσκεται η παραλία του Ελαφονησίου και η Μονή της Χρυσοσκαλίτισας.
Τα νησιά του Λιβυκού
Κατά μήκος της νότιας ακτογραμμής της Κρήτης βρίσκονται τουλάχιστον 5 νησιά, από τα οποία μόνο η Γαύδος που είναι και το μεγαλύτερο είναι κατοικημένο. Τα υπόλοιπα είναι, η Γαυδοπούλα, τα Παξιμάδια, η Χρυσή ή Γαϊδουρονήσι και τέλος το Κουφονήσι που είναι και σημαντικός αρχαιολογικός χώρος με αρχαίο Ρωμαϊκό θέατρο μάλιστα τουλάχιστον 1000 θέσεων. Γύρω από το Κουφονήσι υπάρχουν και 4 μικρότερα νησάκια, το Μακρουλό, το Στρογγυλό, η Τράχηλα και τα Μάρμαρα.
Οι περιοχές της Κρήτης του δικτύου Natura. Οι περισσότερες βρίσκονται στη Νότια Κρήτη.
Τα χωριά του Λυβικού
Εκτός από την Παλαιόχωρα και την Ιεράπετρα, που είναι μικρές πόλεις υπάρχουν και άλλα 25 χωριά κατά μήκος των ακτών της Νότιας Κρήτης ή κοντά στις ακτές, άλλα μεγάλα και άλλα μικρότερα. Αρχίζοντας από τα Δυτικά, αυτά είναι : H Σούγια, η Αγία Ρουμέλη, το Λουτρό, η Χώρα Σφακίων, το Φραγκοκάστελλο, το Ροδάκινο, ο Πλακιάς, τα Σακτούρια, η Αγία Γαλήνη, ο Κόκκινος Πύργος, το Τυμπάκι, το Καλαμάκι του Καμηλαρίου, τα Μάταλα, οι Καλοί Λιμένες, ο Λέντας, το Μαριδάκι, ο Τσούτσουρος, το Καστρί, ο Κερατόκαμπος, η Άρβη, ο Μύρτος, ο Μακρύ Γιαλός , η Ανάληψη και ο Γούδουρας. Όλοι αυτοί οι οικισμοί είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένοι τουριστικά. Κατά μια προσεγγιστική εκτίμηση, αθροιστικά αριθμούν τουλάχιστον 30.000 τουριστικές κλίνες. Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει μια έντονη κοινωνική και οικονομική δραστηριότητα. Η κινητικότητα αυτή εκτιμάται ότι θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο με την λειτουργία του νέου αεροδρομίου του Καστελλίου Πεδιάδος, αφού θα συντομευθεί αρκετά η πρόσβαση προς τη Νότια Κρήτη ιδιαίτερα προς τις περιοχές του Ν. Ηρακλείου και του Ν. Λασιθίου κατά 20 χιλιόμετρα τουλάχιστον.
Οι παραλίες του Λιβυκού
Αφού τα παραλιακά χωριά της Νότιας Κρήτης αριθμούν τουλάχιστον 25 όπως παραπάνω απαριθμήσαμε, και τα οποία έχουν όλα αυτά πανέμορφες παραλίες, οι υπόλοιπες γραφικές παραλίες των περιοχών αυτών αριθμούν τουλάχιστον 150 ! Δηλαδή στο σύνολό τους υπάρχουν τουλάχιστον 175 παραλίες! Αρχίζοντας από τα Δυτικά, απαριθμούμε τις παρακάτω: Το Ελαφονήσι, το Κεντρόδασος, ο Κριός, ο Πελεκάνος , το Γιαλισκάρι , οι Ανύδροι, η Λισσός, ο Άγιος Παύλος Σελίνου, τα Δώματα, τα Μάρμαρα, ο Λύκος, ο Φοίνικας, τα Γλυκά νερά, ο Ίλλιγγας,η Βρύση, τα Λέσκα, ο Βατάλος, ο Κούτελος, τα Κρίταμα, η Ορθή Άμμος, οι Λάκκοι, το Κερατίδι, η Αγία Μαρίνα, ο Πολύριζος, ο Κόρακας, η Σούδα των Σελλίων, το Δαμνόνι, το Αμμούδι, το Αμμουδάκι, τα Σχοινάρια, ο Πρέβελης, το Δρυμισκιανό Αμμούδι, τα Ελληνικά, τα Γιαλοπόταμα, ο Πύργος, το Κατσούνι, η Αγία Φωτιά Κεραμέ, οι Λίγκρες, η Ακουμιανή Γιαλιά, η Τριόπετρα, οι Αλατσοκρεμνοί, ο Άγιος Παύλος Σακτουρίων, το Πρασονήσι, ο Άγιος Γεώργιος, ο Ξερόκαμπος, ο Αφραθιάς, ο Κόκκινος Πύργος, το Καλαμάκι, ο Κομμός, η Κόκκινη άμμος, οι Κουνενοί, το Μάρτσαλο, το Βαθύ, το Αγιοφάραγγο, τα Στενά, το Σεγρέζο, ο Χρυσόστομος, η Μάχα, οι Κόκκινες πλάκες, οι Κριγιοί τα Πλατιά Περάματα, η Ψιλή άμμος, το Λιμανάκι, ο Γερόκαμπος, το Δυτικό, ο Λέντας, η παραλία Πετράκη, η παραλία Χαμάμ, η Λούτρα, ο Φύλακας, ο Τράχουλας, η Τρυπητή, το Κατάρτι, ο Σαλαμιάς, ο Άγιος Ιωάννης, το Μικρό Αγαδικό. Ο Άγιος Αντώνιος, ο Γλυκός κόλυμπος, ο ‘Ορνιος, η Μονή Κουδουμά, οι Τρεις εκκλησιές, το Βουϊδόματο, ο Κωλοβρέχτης, το Καμινάκι, η Μαύρη παραλία, το Σκιαδάκι, ο Άγιος Νικήτας, οι Χειρόμυλοι, τα Νησάκια, το Μαριδάκι, ο Τσούτσουρας, ο Σαρακινός, ο Κρασάς, η Δέρματος, του Καμπουλά, ο Ληστής, το Ξεροκάμπι, ο Σκούρος, η Μονομπούκα, η Περιστεριώνα, η Αρμενόπετρα, η παραλία Ξερόκαμπου, οι Κολύμποι, η Άρβη, τα Λατόμια, η Φαφλάγκος, η Σινδονία, ο Βουρδόλακκος, το Ψαροχάρακο, τα Τέρτσα, ο Βάτος, το Μαυρχάρακο, ο Καλικοβρέχτης, ο Μύρτος, οι Αμμουδάρες, το Λιμνάκι, το Στόμιο, η Γρα Λυγιά, οι Ποτάμοι, του Παπά το Λακί, η Περιστερά, το Κουτσουνάρι, η Μεγάλη παραλία, τα Φέρμα, Η Αγία φωτιά Ιεράπετρας, η Αχλιά, ο Μαύρος κόλυμπος, το Μαχαιρίδι, το Κουτσουρέλι, ο Κούτσουρας, ο Μακρύς Γιαλός, ο Λαγουφάς, το Διασκάρι, η Λαγκάδα, το Ψαλίδι, η Αμμουδιές του Δράκου, η Στάουσα, η Μονή Καψά, το Καπελάρι, το Καλάμι, η Αθερίνα, το Βοτσαλάκι, Μποτζαλάκι και ο Γούδουρας. Στη συνέχεια υπάρχουν άλλες 20 παραλίες στην ανατολική πλευρά του νησιού έως και την τελευταία που είναι το Φοινικόδασους στο Βάϊ και στην Αρχαία Ίτανο. Από αυτές τις παραλίες, τουλάχιστον οι 30 είναι πολύ δύσκολα προσβάσιμες με χωματόδρομους και άλλες 10 τουλάχιστον, είναι προσβάσιμες μόνο δια θαλάσσης.
Η ιδέα της θαλάσσιας οδού, κατά παράδειγμα της’’Ιονίας οδού’’
Ευχής έργο θα ήταν αν μπορούσε να κατασκευαστεί ο ΝΟΑΚ, δηλαδή ο Νότιος οδικός άξονας κατά το παράδεγμα του ήδη υπάρχοντος ΒΟΑΚ, που θα μπορούσε να δώσει ικανοποιητική πρόσβαση στις περισσότερες αυτές παραλιακές περιοχές. Όμως έως τώρα αποδείχτηκε ότι αυτό είναι ένα έργο που για διαφόρους λόγους , είναι αδύνατον να κατασκευαστεί, καθότι είναι πολύ δύσκολη η γεωμορφολογία της περιοχής με τους Νότιους ορεινούς όγκους, αλλά και τον πολύ μεγάλο προϋπολογισμό που θα χρειαζόταν για να ολοκληρωθεί. Έτσι λοιπόν μας γεννήθηκε η ιδέα της δημιουργίας της ‘’Λιβυκής θαλάσσιας οδού’’ κατά το παράδειγμα της ‘’Ιονίας οδού’’, εξ αιτίας του Ιονίου Πελάγους, στην Δυτική Ελλάδα! Η ‘’οδός’’ αυτή θα είναι η διά θαλάσσης σύνδεση των περισσότερων αυτών των περιοχών και οι οποίες κατόπιν θα συνδεθούν οδικά μεταξύ τους ανά ενότητες των 2,3,4 ή και παραπάνω. Ήδη στα 16 από τα παραπάνω χωριά υπάρχουν επαρκείς λιμενικές εγκαταστάσεις στις οποίες μπορούν να προσεγγίζουν επιβατικά πλοία μεσαίας χωρητικότητας τύπου ferryboat που θα μπορούν να μεταφέρουν και αυτοκίνητα. Θα μπορούσαν επίσης να κατασκευαστούν σταδιακά και άλλα 2-3 τουλάχιστον ακόμη τέτοια μικρά λιμάνια, ώστε να υπάρχει ένα πλήρες δίκτυο λιμενικών εγκαταστάσεων χωροταξικά κατανεμημένων ώστε να υπάρχει η πληρέστερη εξυπηρέτηση και στις υπόλοιπες 130 παραλιακές τοποθεσίες. Ήδη βέβαια υπάρχει η ακτοπλοϊκή εταιρεία και μάλιστα ντόπιων συμφερόντων, η οποία διαθέτει μεγάλη εμπειρία στα ήδη υπάρχοντα δρομολόγια των περιοχών των νότιων Χανίων και της Γαύδου και η οποία θα μπορέσει να αποτελέσει την αφετηρία της μεγάλης αυτής ακτοπλοϊκής σύνδεσης. Εδώ βέβαια θα πρέπει να αναφέρουμε το ότι η Ελληνική πολιτεία θα πρέπει να αναλάβει την υποχρέωση, κατά τα πρώτα τουλάχιστον χρόνια της λειτουργίας της σύνδεσης, να την εντάξει στις άγονες ακτοπλοϊκές γραμμές ώστε να δύναται να επιδοτείται έως ότου αυτή καταστεί αυτόνομα κερδοφόρα.
Η πορεία της θαλάσσιας Λιβυκής οδού
Οι αφετηρίες της οδού, θα είναι τα δύο άκρα της κύριας διαδρομής. Δηλαδή η Παλαιόχωρα στα Δυτικά και η Ιεράπετρα στα Ανατολικά. Το κάθε πλοίο της γραμμής θα ξεκινάει από το κάθε άκρο και θα καταλήγει μετά από 16 περίπου στάσεις στο άλλο άκρο. Αμέσως θα συνεχίζει το ταξίδι του με την αντίστροφη ακριβώς πορεία. Το σύνολο της διαδρομής είναι περίπου 130 μίλια, και η διάρκεια ολόκληρης της διαδρομής με τις στάσεις υπολογίζεται πως θα είναι 6 περίπου ώρες. Άρα το κάθε πλοίο θα μπορεί να εκτελεί ένα πλήρες δρομολόγιο μετ΄ επιστροφής ανά ημέρα με 12-14 ώρες ταξίδι. Η συχνότητα των δρομολογίων θα μπορεί κατ΄αρχήν να είναι δύο αναχωρήσεις την ημέρα από τον κάθε προορισμό. Ας πούμε στις 6 π.μ. και στις 10 π.μ. και αντίστοιχα στις 12 μ.μ. και 16 μ.μ. από τον άλλο προορισμό. Βέβαια στον σχεδιασμό θα πρέπει σταδιακά να συμπεριληφθούν με λειτουργικό τρόπο και τα δρομολόγια προς τα 3 μεγαλύτερα νησιά του Λιβυκού, την Γαύδο, την Χρυσή και το Κουφονήσι.
Τα αποτελέσματα της θαλάσσιας αυτής σύνδεσης
Με την ακτοπλοϊκή αυτή σύνδεση, εκτιμούμε ότι θα μετακινούνται καθημερινά μερικές χιλιάδες επιβάτες δημιουργώντας μια απίστευτη κινητικότητα σε όλη αυτή την ακτοπλοϊκή διαδρομή. Δεκάδες από αυτές τις περιοχές που σήμερα είναι απομονωμένες θα αποκτήσουν λειτουργικές προσβάσεις. Έτσι οι καθ΄υπολογισμό 20.000 τουριστικές κλίνες που υπάρχουν σήμερα, σε βάθος χρόνου μιας 10ετίας από την έναρξη του εγχειρήματος θα μπορούν να έχουν φτάσει στις 50.000 αξιοποιώντας τα μέγιστα τις μη προνομοιούχες έως τότε περιοχές. Βέβαια εδώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι θα πρέπει εκ των προτέρων να τεθούν οι πρέποντες περιβαλλοντικοί και πολεοδομικοί όροι για τη δόμηση σε όλες αυτές τις γραφικές παραλίες. Η αδυναμία εύκολης πρόσβασης σε αυτές τις περιοχές και η δυσκολία διασύνδεσης μεταξύ τους, έχει αποτρέψει τις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις. Ωστόσο εντελώς πρόσφατα έχουν ανακοινωθεί δύο μεγάλα τουριστικά projects, ένα στο Νότιο Ρέθυμνο, στην Τριόπετρα Ακουμίων, και ένα στο Νότιο Ηράκλειο, στην παραλία Σκούρος του Χόνδρου Βιάννου. Στα πλεονεκτήματα των επενδύσεων αυτών είναι το ακόμη μικρό κόστος στην αγορά γης η οποία δεν συγκρίνεται με τις περιοχές της Βόρειας Κρήτης.
Τα οικονομικά και κοινωνικά οφέλη
Εκτίμησή μας είναι ότι οι περιοχές αυτές από την μέτρια ή την μεγάλη απομόνωση στην οποία μέχρι σήμερα βρίσκονται, θα βρεθούν σε κατάσταση ισχυρής οικονομικής και κοινωνικής βελτίωσης. Πολλές από αυτές τις περιοχές θα διατηρούν και μια μίνιμουμ παραμονή κατοίκων και τον χειμώνα. Εξάλλου ως συνοδά έργα με την οικονομική δυναμική που θα αναπτυχθεί θα βελτιωθούν και οι οδικές συνδέσεις τόσο μεταξύ τους όσο και με τους κύριους οδικές άξονες . Έτσι θα υπάρχει και μια επαρκής εξυπηρέτηση των μόνιμων κατοίκων για το 5μηνο ή το 4μηνο του χειμώνα όταν δεν θα υπάρχει τουριστική δραστηριότητα και δεν θα εκτελούνται τα ακτοπλοϊκά δρομολόγια. Επιπλέον θα υπάρξει μια μεγάλη συγκράτηση του πληθυσμού στις επαρχιακές αυτές περιοχές λόγω της αύξησης της απασχόλησης και έτσι λοιπόν θα επιτευχθεί και η λεγόμενη αναζωογόνηση της τοπικής υπαίθρου.
Τα Εθνικά οφέλη
Λόγω της αυξημένης σπουδαιότητάς τους, αφήσαμε τελευταία τα Εθνικά οφέλη τα οποία και στον υπότιτλο έχουμε δηλώσει. Η θαλάσσια περιοχή νότια της Κρήτης, τώρα και μερικές δεκαετίες έχει μπεί στο στόχαστρο των διεκδικήσεων της γείτονάς μας Τουρκίας, αλλά συγχρόνως και της Λιβύης με την παρότρυνση βεβαίως της Τουρκίας και την υπογραφή του παράνομου Τουρκολιβυκού συμφώνου γειτνίασης. Επιπλέον η Τουρκία και με το πρόσχημα ότι το νησί της Γαύδου δεν συμπεριελήφθη ούτε στην συμφωνία των Σεβρών αλλά ούτε και εκείνη της Λωζάνης καθότι δεν ήταν σε όμορη θέση με την Τουρκία όπως τα νησιά του Βόρειου και Νότιου Αιγαίου, τώρα και μερικές δεκαετίες έχει εγείρει αντιρρήσεις για την Ελληνική του κυριαρχία. Μάλιστα στις πρώτες της αιτιάσεις ισχυρίζονταν ότι ήταν παραμελημένο από την Ελληνική πολιτεία. Από τότε πράγματι το Ελληνικό κράτος παρουσίασε μια αυξημένη φροντίδα για τις υποδομές του νησιού. Όντως στη διεθνή διπλωματία και πρακτική είναι ‘’άγραφος νόμος’’, το ότι σε μια περιοχή στην οποία εμφανίζεις μια έντονη κινητικότητα τονίζεις ακόμη περισσότερο την εθνική σου δικαιοδοσία σε αυτή. Αυτός είναι και ο λόγος όπου οι παραμεθόριες περιοχές μιας χώρας, όπως φυσικά και της χώρας μας, τυχαίνουν ιδιαίτερης προσοχής και ενίσχυσης. Έτσι λοιπόν και με αυτή την κίνηση, η οποία θα δημιουργήσει μια απίστευτη κινητικότητα πληθυσμού, θα δοθεί μια ισχυρή δήλωση προς κάθε επιβουλεύοντα την χώρα μας, ότι οι θάλασσες νότια της Κρήτης είναι και θα παραμείνουν για πάντα στην Ελληνική κυριαρχία. Με άλλα λόγια όταν έχεις το σπίτι σου ανοιχτό όπως και εμφανή δραστηριότητα στην περιουσία σου, ποιός θα έρθει να σε ενοχλήσει;
Ο οδικός χάρτης
Όπως όλες οι δυνατές πρωτοβουλίες, έτσι και αυτή χρειάζεται ένα λεπτομερή και εμπεριστατωμένο σχεδιασμό και πάνω από όλα την συναίνεση των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών. Εφόσον η πρωτοβουλία θα εισαχθεί για έκφραση γνώμης στους τοπικούς θεσμούς διοίκησης είμαστε σίγουροι ότι θα τύχει της ευρείας αποδοχής και υποστήριξης. Αρκεί να υπάρξουν οι ανάλογοι ορθολογικοί χειρισμοί εκ μέρους της Ελληνικής πολιτείας και φυσικά και η κατάθεση ενός αξιόπιστου ‘’οδικού χάρτη’’ καθώς και ένα εύλογο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του έργου.
