Η Βασιλική Κνιθάκη και ο Άντριαν Κάσνιτς
Ο φοβερός μαύρος γάτος με τα σπινθηροβόλα μάτια δεν μπορεί να δεχθεί ότι ο κύριός του δεν προβαίνει στις δέουσες συστάσεις προς τον επισκέπτη, οπότε παίρνει τη μοίρα στα χέρια του. Πηδάει δίπλα μου, νιαουρίζει, με μυρίζει, χαριεντίζεται. Και μετά αποσύρεται στον καναπέ του, όπως επιβάλλουν οι καλοί τρόποι. Αυτά συνέβησαν στο μεγάλο πατάρι ενός παμπάλαιου σπιτιού στο κέντρο της Κολωνίας. Εδώ κατοικοεδρεύει ο οίκος Parasitenpresse, που θα πει στα ελληνικά «το πιεστήριο των παρασίτων», Εδώ ζει ο εκδότης και ποιητής Άντριαν Κάσνιτς με καταγωγή από την Ανατολική Πρωσία μαζί με τη γυναίκα του Βασιλική Κνιθάκη, νοσοκόμα. Γνωρίστηκαν στο Lüdenscheid της Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας με την πλούσια ελληνική κοινότητα. Έκτοτε έκαναν δυο παιδιά και πάνω από 150 βιβλία.
Ο εκδοτικός οίκος ιδρύθηκε το 2000, ειδικεύεται στη γερμανική και ξένη ποίηση και τελευταία και στη σύντομη πρόζα. Εννοείται ότι αυθόρμητα θέλει κάποιος μια διευκρίνηση για το πως συνδυάζεται η ποίηση με τον παρασιτισμό του ονόματος. Εδώ ο Κάσνιτς είναι χειμαρρώδης. Κατ’ αρχήν η ποίηση είναι η κατ’ εξοχήν παραγωγός παρασίτων, είναι αυτή που αμφισβητεί και υπονομεύει κατεστημένες αλήθειες και βεβαιότητες. Και να μην ξεχνάμε το περίφημο ομώνυμο βιβλίο του Γάλλου θεωρητικού Μισέλ Σερ στις αρχές της δεκαετίας του 80. Ο Σερ έδειξε με την ανάλυσή του ότι το παράσιτο όχι μόνο δεν υπονομεύει το κάθε σύστημα επικοινωνίας, αλλά και συμβάλλει στην ισορροπία του. Αλλά ακόμα κι αν όλα αυτά δεν πείθουν, υπάρχει για έναν εκδότη ωραιότερο όνειρο από το να σιτίζεται στο ίδιο τραπέζι με τους ποιητές του κόσμου;
Ο δρόμος προς την ελληνική ποίηση
Την εποχή της ελληνικής δημοσιονομικής κρίσης και του αυστηρού κλίματος που είχε διαμορφωθεί πρόσεχε κανείς πόσο πιο διαλλακτικοί έναντι της Ελλάδας ήταν οι Γερμανοί και Γερμανίδες που ήταν παντρεμένοι με Ελληνίδες και Έλληνες. Μα βέβαια, σχολίαζε συνάδελφος, ξέρεις τι σημαίνει να έχει καθημερινά τον αντίλογο στο κρεβάτι σου; Και τι ευτύχημα βέβαια να έχεις ομοκρέβατο τον λόγο, την προτροπή, την ιδέα. Κάπως έτσι γεννήθηκε και η ιδέα της ανθολογίας ελληνικής ποίησης που εκδόθηκε από τον οίκο Parasitenpresse με τίτλο τον στίχο του Ορφέα Απέργη «Μικρά ζωάκια προς θυσία» το 2017 με μεταφράσεις 29 ποιητών. Οι επαφές για τη διαμόρφωση αυτής της ανθολογίας έφεραν τους εκδότες πιο κοντά με τους ίδιους τους λογοτέχνες, πόσο μάλλον που στις αρχές του 2019 οργανώθηκε στην Αθήνα η ελληνογερμανική λογοτεχνική συνάντηση „AC Biblio“ με χρηματοδότηση της Γραμματείας Πολιτισμού της Β. Ρηνανίας-Βεστφαλίας.
Από τους Έλληνες ποιητές που δεξιώθηκαν οι Κάσνιτς και Κνιθάκη επέμειναν στη συνέχεια σε δύο. Εξέδωσαν στα γερμανικά το «Ρέκβιεμ για τη Χομς» και φέτος τη συλλογή «Το σώμα μου δεν είναι χώρα» του Γιάζρα Χαλίντ, του καταραμένου Έλληνα ποιητή με τσετσενικές ρίζες.Ο Χαλίντ δίνει φωνή στους ταπεινωμένους και καταφρονεμένους του καιρού μας με μια γλώσσα πικρή, αμείλικτη, υπερήφανα συμπονετική. Στη Γερμανία προσέχθηκε από την πρώτη εμφάνισή του στο Φεστιβάλ Ποίησης του Βερολίνου το 2010, ο Κάσνιτς πιστεύει ότι ο Χαλίντ δεν λέει κάτι μόνο για τη σημερινή Ελλάδα, μιλά για το στύψιμο του ανθρώπου και πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
Αλλά και η Δανάη Σιώζιου βρήκε τη θέση της στο πρόγραμμα του οίκου με δύο συλλογές της στα γερμανικά, «Χρήσιμα παιδικά παιχνίδια» και «Ενδεχόμενα τοπία». Η ποίησή της μπορεί να εκληφθεί σαν απεγνωσμένη προσπάθεια μιας νεότερης γενιάς να βρει στον ήλιο μοίρα, έναν τόπο που να της αρμόζει. Και τώρα σειρά έχει στον οίκο Parasitenpresse ποίηση της Λένιας Ζαφειροπούλου, αλλά και μια ανθολογία ελληνικού διηγήματος.
Η τόλμη των μικρών οίκων
Η τύχη το έφερε δυο άνθρωποι να ανοίξουν με τον οίκο τους ένα ποιητικό τόξο πάνω από την Ευρώπη που ξεκινά από τη Βαλτική και φθάνει στη Μεσόγειο. Γι’ αυτή την εκδοτική δραστηριότητα τιμήθηκαν το 2024 με ένα από τα τρία πρώτα γερμανικά βραβεία για εξέχοντες μικρούς και ανεξάρτητους οίκους. Και είναι οι μικροί οίκοι πια που δείχνουν ενδιαφέρον και για λογοτεχνίες της ευρωπαϊκής περιφέρειας, όπως είναι η ελληνική.
Οι μεγάλοι υπηρετούν πια μόνο τον Μαμμωνά. Εάν ένα βιβλίο δεν υπόσχεται καθαρό κέρδος αγνοείται, ενώ παλιότερα τουλάχιστον τα κερδοφόρα βιβλία στήριζαν τα λιγότερο προσοδοφόρα στο πλαίσιο ενός εκδοτικού προγράμματος. Η επίσκεψη στον οίκο Parasitenpresse τελειώνει. Τα παιδιά δεν ζουν πια στο σπίτι, σπουδάζουν. Αλλά στον τοίχο κρέμεται μια παιδική ζωγραφιά, μια ανθρώπινη μορφή με ολοπόρφυρο κεφάλι. Και ο γάτος έχει εξαφανιστεί. Την επόμενη φορά θα του ζητήσω τον λόγο.
