Οι περιβαλλοντικές συνθήκες διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της ταυτότητας κατά την εφηβεία. Επομένως, είναι εύλογο να θεωρήσουμε ότι οι ευρύτεροι κοινωνικοί και πολιτισμικοί παράγοντες επηρεάζουν την αναπτυξιακή πορεία των εφήβων, δημιουργώντας κοινά πρότυπα που χαρακτηρίζουν ολόκληρες γενιές. Ο αμερικανικός πολιτισμός έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές τις τελευταίες δεκαετίες, γεγονός που οδήγησε τα μέσα μαζικής ενημέρωσης να αποδίδουν συγκεκριμένες ονομασίες στις γενιές που διαμορφώθηκαν υπό την επίδραση σημαντικών ιστορικών και κοινωνικών γεγονότων.
Οι Baby Boomers, δηλαδή όσοι γεννήθηκαν από το 1946 έως το 1961, μεγάλωσαν σε μια περίοδο που χαρακτηρίστηκε από τον πόλεμο του Βιετνάμ και τα κινήματα για την προάσπιση των πολιτικών δικαιωμάτων και της ισότητας των φύλων. Οι εμπειρίες αυτές επηρέασαν τις κοινωνικές αντιλήψεις και τη συμπεριφορά τους. Ως γενιά, παρουσίασαν μεγαλύτερη αποδοχή φιλελεύθερων κοινωνικών και σεξουαλικών στάσεων σε σύγκριση με τους γονείς τους, αλλά και με ορισμένους απογόνους τους, γεγονός που συνδέεται με τις κοινωνικές αλλαγές που βίωσαν κατά την εφηβεία τους.
Η γενιά που γεννήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ 1962 και 1981 είναι γνωστή ως Γενιά Χ. Σε σύγκριση με την προηγούμενη γενιά, περιγράφεται ως περισσότερο συντηρητική, με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο και μεγαλύτερη ποικιλομορφία. Αντίστοιχα, όσοι γεννήθηκαν κατά τις επόμενες δεκαετίες, από τη δεκαετία του 1980 και έπειτα, κατατάσσονται στη Γενιά Υ, η οποία είναι επίσης γνωστή ως Millennials ή «Γενιά του Εγώ».
Το βασικό ερώτημα είναι σε ποιον βαθμό οι αξίες και οι προτεραιότητες της Γενιάς του Εγώ διαφέρουν από εκείνες των προηγούμενων γενεών. Σύμφωνα με ερευνητές που εξετάζουν τις διαφορές μεταξύ των γενεών, τα άτομα αυτής της ομάδας φαίνεται να δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην προσωπική τους ευημερία, στην ατομική ικανοποίηση και στην επίτευξη των προσωπικών τους στόχων.
Ειδικότερα, οι μελέτες της Jean Twenge και των συνεργατών της δείχνουν ότι οι φοιτητές του 21ου αιώνα αποδίδουν μεγαλύτερη σημασία στην οικονομική επιτυχία σε σχέση με τους φοιτητές προηγούμενων γενεών. Αξιοποιώντας δεδομένα από εκτεταμένες εθνικές έρευνες που πραγματοποιήθηκαν σε εφήβους και αναδυόμενους ενηλίκους, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η οικονομική ευημερία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στόχους ζωής για τη σύγχρονη γενιά.
Παράλληλα, τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι τα μέλη αυτής της γενιάς εμφανίζουν μικρότερο ενδιαφέρον για τις ανάγκες των άλλων, συμμετέχουν λιγότερο σε κοινωνικές και δημόσιες δραστηριότητες και ενδιαφέρονται λιγότερο για την προστασία του περιβάλλοντος. Επιπλέον, δίνουν μεγαλύτερη βαρύτητα στον ελεύθερο χρόνο και στην επιλογή ενός επαγγέλματος που τους επιτρέπει να συνδυάζουν την επαγγελματική σταδιοδρομία με την προσωπική ζωή.
Αντίθετα, οι Baby Boomers, κατά την περίοδο της αναδυόμενης ενηλικίωσής τους, έδιναν μεγαλύτερη έμφαση σε διαφορετικές μορφές προσωπικής ολοκλήρωσης. Για αυτούς, σημαντικοί στόχοι ήταν η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης φιλοσοφίας ζωής με ουσιαστικό νόημα, η ενημέρωση για τις πολιτικές εξελίξεις και η ενεργός συμμετοχή σε ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας.
Τα συγκεκριμένα ευρήματα, σε συνδυασμό με αποτελέσματα άλλων ερευνών, υποδηλώνουν ότι οι σύγχρονοι έφηβοι και οι αναδυόμενοι ενήλικοι δίνουν μεγαλύτερη προτεραιότητα στην οικονομική εξασφάλιση και στην προσωπική τους ελευθερία, ενώ ενδιαφέρονται λιγότερο για την πολιτική και τη συμμετοχή στις δημόσιες υποθέσεις σε σύγκριση με τη γενιά των γονιών τους. Παράλληλα, παρατηρείται μείωση της εμπιστοσύνης μεταξύ των πολιτών, καθώς και προς διάφορους κοινωνικούς θεσμούς, όπως τα μέσα ενημέρωσης, οι θρησκευτικές οργανώσεις, οι πολιτικοί και ο ιατρικός τομέας.
Σε έρευνα που πραγματοποιήθηκε στην Ελλάδα κατά την περίοδο της πρόσφατης οικονομικής κρίσης, διαπιστώθηκε ότι οι αναδυόμενοι ενήλικοι που είχαν αναπτύξει ισχυρή αίσθηση σκοπού στη ζωή παρουσίαζαν και υψηλότερα επίπεδα ψυχικής ανθεκτικότητας. Τα άτομα αυτά μπορούσαν να υπερβούν νοητικά τις άμεσες δυσκολίες της καθημερινότητάς τους και να διατηρούν μια αισιόδοξη προοπτική για το μέλλον.
Η ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τις αντιξοότητες συνδεόταν με την έμφαση που έδιναν στις φιλικές τους σχέσεις, στους δεσμούς με την οικογένειά τους, στη συμμετοχή τους στις τοπικές κοινότητες και στην αίσθηση σύνδεσης με την πατρίδα τους. Επιπλέον, σε ορισμένες περιπτώσεις, επέλεγαν να αποφεύγουν την υπερβολική έκθεση σε αρνητικές ειδήσεις σχετικά με την οικονομική κατάσταση, ώστε να διατηρούν μια πιο θετική στάση απέναντι στη ζωή.
Πηγή: Dunn, W.L. & Craig, G.J. (2021). Κατανοώντας την ανάπτυξη του ανθρώπου. Εκδόσεις Παπαζήση.
Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc
