- Γράφει ο Νίκος Χ. Λαγκαδινός
Το φαινόμενο του φαρισαϊσμού και της υποκρισίας στην πολιτική είναι ίσως από τα αρχαιότερα και πιο γνώριμα χαρακτηριστικά της εξουσίας. Είναι η χαρακτηριστική διάσταση ανάμεσα στα λόγια και τις πράξεις, ανάμεσα στην «ηθική» που επικαλείται κανείς όταν βρίσκεται στην αντιπολίτευση και στον τρόπο που διαχειρίζεται την πραγματικότητα όταν κρατά το τιμόνι της χώρας.
Όταν η συζήτηση έρχεται στο Μάτι, η συναισθηματική φόρτιση και η οργή είναι απόλυτα δικαιολογημένες. Πρόκειται για μια από τις μεγαλύτερες εθνικές τραγωδίες της σύγχρονης Ελλάδας, όπου η κρατική ανεπάρκεια, η αποδιοργάνωση και η παντελής έλλειψη συντονισμού οδήγησαν στην απώλεια 104 ανθρώπινων ψυχών.
Παρακολουθώντας αυτά τα γεγονότα, δεν χρειάζεται και πολύ μυαλό για να καταλάβει κανείς ότι αγγίζουμε τον πυρήνα του προβλήματος.
Η περίφημη εκείνη σύσκεψη το βράδυ της 23ης Ιουλίου 2018 έμεινε χαραγμένη στη συλλογική μνήμη ως το απόλυτο παράδειγμα πολιτικού θεάτρου.
Ενώ η κοινωνία παρακολουθούσε ήδη σοκαρισμένη τις πρώτες πληροφορίες για νεκρούς, ο κυβερνητικός μηχανισμός μπροστά στις κάμερες εμφανιζόταν να συζητά για επιχειρησιακά σχέδια χωρίς να αναφέρει την εκατόμβη. Αυτή η εικόνα της «κατασκευασμένης άγνοιας» ήταν που πλήγωσε ανεπανόρθωτα την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Στην πολιτική, η ειλικρινής ανάληψη ευθύνης θεωρείται δυστυχώς από τους επικοινωνιολόγους ως «τεκμήριο ενοχής» και πολιτικό αυτοχειριασμός. Γι’ αυτό βλέπουμε συχνά τους ηγέτες να καταφεύγουν στη σιωπή, στις γενικόλογες αναφορές για «διαχρονικές παθογένειες» ή στην πλήρη απόσυρση από το προσκήνιο τις ημέρες των μαύρων επετείων.
Ο φαρισαϊσμός συμπυκνώνεται στο ότι πριν την ανάρρηση στην εξουσία, το ηθικό πλεονέκτημα προβάλλεται ως το ισχυρότερο χαρτί. Όταν όμως η πραγματικότητα δοκιμάζει αυτό το πλεονέκτημα, η αντίδραση συχνά δεν διαφέρει σε τίποτα από τις παλιές, κατακριτέες πρακτικές του καθεστωτισμού.
Ο πολίτης αισθάνεται προδομένος από την ίδια την τραγωδία και την αποτυχία του κράτους να προστατεύσει τους πολίτες του αλλά και από την επικοινωνιακή διαχείριση που ακολουθεί, η οποία συχνά επιχειρεί να λειάνει τις γωνίες, να μεταθέσει τις ευθύνες ή απλώς να προσπεράσει το γεγονός όταν ο χρόνος περνάει.
Η στάση της σιωπής ή της αποφυγής ουσιαστικής αυτοκριτικής –όχι μόνο από τον Αλέξη Τσίπρα, αλλά διαχρονικά από το πολιτικό σύστημα σε αντίστοιχες καταστροφές– συντηρεί την καχυποψία. Επιβεβαιώνει την αίσθηση ότι για την πολιτική ηγεσία, η διατήρηση της εικόνας και του αφηγήματος μπαίνει συχνά πάνω από την έμπρακτη μεταμέλεια και τον σεβασμό στη μνήμη των θυμάτων.
