Σε μια περίοδο όπου η πληροφορία διαχέεται με ρυθμούς πρωτοφανείς και η εμπιστοσύνη των πολιτών στα μέσα ενημέρωσης δοκιμάζεται καθημερινά, το Star Forum 2026 διοργάνωσε πάνελ με τίτλο «Αλήθεια ή αφήγημα; Η μάχη της αξιοπιστίας στα σύγχρονα ΜΜΕ», υπό τον συντονισμό της δημοσιογράφου Λένας Παρασκευά. Η συζήτηση ανέδειξε τις βαθιές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η δημοσιογραφία σήμερα, αλλά και τις προοπτικές για την ανασυγκρότηση της αξιοπιστίας και την ενίσχυση της σχέσης με το κοινό.
Ο γενικός γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, Δημήτρης Κιρμικίρογλου έθεσε εξαρχής το πλαίσιο της προβληματικής, θέτοντας καίρια ερωτήματα για τον ρόλο όλων των εμπλεκομένων: «Η ενημέρωση και πού αρχίζει η ερμηνεία; Ποιος ο ρόλος της Πολιτείας, των δημοσιογράφων και των ίδιων των πολιτών; Και τελικά μπορεί η αξιοπιστία να κερδηθεί ξανά;». Όπως υπογράμμισε, η κρίση αξιοπιστίας δεν αποτελεί απλώς μια αίσθηση της κοινής γνώμης, αλλά τεκμηριώνεται και από τα δεδομένα, τα οποία δείχνουν μια σαφή μετατόπιση του κοινού προς τις ψηφιακές πλατφόρμες. «Μεγάλος αριθμός των πολιτών επιλέγει να ενημερώνεται από τις κοινωνικές πλατφόρμες δικτύωσης… περίπου 37%, έναντι 36% που προτιμούν την τηλεόραση», σημείωσε, ενώ στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι «εννιά στους δέκα θεωρούν ότι η παραπληροφόρηση είναι ένα θέμα δημοκρατίας, απειλεί τη δημοκρατία», σύμφωνα με έρευνα που παρουσιάστηκε πρόσφατα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το οποίο χαρακτήρισε «ευαλωτότητας της αξιοπιστίας», ο γενικός γραμματέας παρουσίασε την πολυεπίπεδη στρατηγική της Πολιτείας για την στήριξη των μέσων ενημέρωσης. Όπως τόνισε, «έχουμε επιλέξει να στηρίξουμε το οικοσύστημα των μέσων ενημέρωσης ως τη βασική πυξίδα αξιοπιστίας και ενημέρωσης των πολιτών», δίνοντας έμφαση τόσο στην εκπαίδευση και την καλλιέργεια κριτικής σκέψης όσο και σε θεσμικές παρεμβάσεις, όπως το επικείμενο Εθνικό Σχέδιο Ασφάλειας των δημοσιογράφων και η νέα ρύθμιση για την αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών. Ιδιαίτερα για τα περιφερειακά μέσα, επισήμανε ότι «επενδύουν, έχουν ποιοτικές υποδομές και αποτελούν πραγματικά πυλώνες δημοκρατίας», υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της βιωσιμότητας και της ποιότητας του περιεχομένου τους.
Άρια Αγάτσα: Όλοι μαζί, να βρούμε το αντίδοτο για την πληροφόρηση
Στη συνέχεια, η Άρια Αγάτσα, πρόεδρος του Αθηναϊκού-Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ), τόνισε τη βαριά κληρονομιά του οργανισμού από το 1905 και τη σημασία της εγκυρότητας και της αξιοπιστίας των δημοσιογράφων. «Όλος ο κόσμος το γνωρίζει για την εγκυρότητά του και για την αξιοπιστία του. Είναι γνωστό το σλόγκαν… “Το έγραψε το ΑΠΕ, το είπε το ΑΠΕ”. Άρα, αφού το είπε το ΑΠΕ, είναι έτσι». Όπως εξήγησε, αυτή η παρακαταθήκη αποτελεί ταυτόχρονα τιμή και ευθύνη για όσους υπηρετούν τον οργανισμό.
Η πρόεδρος του ΑΠΕ-ΜΠΕ, ανέδειξε τη ριζική αλλαγή που έχει συντελεστεί στη δημοσιογραφία, επισημαίνοντας ότι στο παρελθόν ο δημοσιογράφος λειτουργούσε ως εγγυητής της αλήθειας μέσω της διασταύρωσης της πληροφορίας, ενώ σήμερα το τοπίο έχει κατακλυστεί από έναν ανεξέλεγκτο όγκο περιεχομένου. «Υπάρχει καταιγισμός πληροφόρηση που δεν ελέγχεται από πού προέρχεται», σημείωσε, προσθέτοντας ότι αυτό το φαινόμενο «έχει στοιχεία δημοκρατίας, αλλά έχει και πολλά στοιχεία επικινδυνότητας».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της παραπληροφόρησης, το οποίο χαρακτήρισε καθοριστικό για το σύνολο του οικοσυστήματος της ενημέρωσης: «Η παραπληροφόρηση μας έχει κατακλύσει, είναι ένα στοιχείο που πρέπει όλοι μαζί να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για να βρούμε το αντίδοτο». Για να καταδείξει το εύρος του προβλήματος, παρέθεσε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, αναφέροντας ότι ακόμη και ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος υπήρξε θύμα ψευδούς διαφήμισης μέσω τεχνητά παραποιημένου περιεχομένου, ενώ αντίστοιχα περιστατικά έχουν αντιμετωπίσει και γνωστοί δημοσιογράφοι. Όπως εξήγησε, πλέον «δεν είναι μόνο ότι είναι τόσο πολύ καλά στημένο αλλά και το πρόσωπό σου και το στόμα σου λέει αυτά που θέλουν οι άλλοι να πει», υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο της τεχνολογικά εξελιγμένης παραπληροφόρησης.
Η απάντηση, σύμφωνα με την πρόεδρο του ΑΠΕ-ΜΠΕ, δεν μπορεί να είναι μονοδιάστατη. Απαιτείται συντονισμένη δράση της Πολιτείας, των δημοσιογραφικών ενώσεων, των πανεπιστημίων και της εκπαίδευσης, με στόχο τη διαμόρφωση πολιτών με κριτική σκέψη. «Υπάρχει μια ευθύνη θεσμική, υπάρχει η Παιδεία και υπάρχει και ο αναγνώστης που μπορεί να κρίνει», ανέφερε, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στον ρόλο της νέας γενιάς.
Επισήμανε ταυτόχρονα ότι το ΑΠΕ-ΜΠΕ επενδύει ενεργά στις νέες τεχνολογίες, αξιοποιώντας σύγχρονα εργαλεία για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης, «με βαθιά προσήλωση όμως στην εγκυρότητα και στην αξιοπιστία και με κέντρο πάντα τον άνθρωπο», υπενθυμίζοντας ότι, παρά την τεχνολογική εξέλιξη, ο ανθρώπινος παράγοντας παραμένει καθοριστικός.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις συνεργασίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ στην περιφέρεια: «Ο δημόσιος πάροχος, το ΑΠΕ-ΜΠΕ ενδιαφέρεται πραγματικά για τις συνεργασίες στην περιφέρεια. Έχουμε πολλούς ανταποκριτές, αλλά εμείς είμαστε αυτοί που διαχέουν κυρίως την πληροφορία σε ολόκληρη την Ελλάδα και τον ελληνισμό, γι’ αυτό έχουμε μεγάλη ευαισθησία στα θέματα της περιφέρειας». Μέσα από αυτές τις συνεργασίες, τόνισε, ενισχύεται η ποιότητα και η αξία της πληροφόρησης, ενώ οι νέες τεχνολογίες μπορούν να αξιοποιηθούν για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την ενίσχυση της πολυφωνίας, κάτι που επιχειρεί να κάνει το ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Στο ίδιο πάνελ, ο Γιάννης Οικονόμου έδωσε μια πιο πολιτική και ταυτόχρονα δομική ανάγνωση του προβλήματος, εστιάζοντας στη σύγχυση μεταξύ είδησης και γνώμης. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «το πρόβλημα είναι όταν συγχέουμε την είδηση με τη γνώμη», διευκρινίζοντας ότι «στη γνώμη δεν μπορεί να υπάρξει αμεροληψία και αντικειμενικότητα», σε αντίθεση με την είδηση που οφείλει να διατηρεί αυτά τα χαρακτηριστικά. Με ένα απλό παράδειγμα, κατέστησε σαφές το όριο: άλλο είναι η καταγραφή ενός γεγονότος και άλλο η ερμηνεία του. Επισήμανε, μάλιστα, ότι συχνά τα μέσα σπεύδουν να υποκαταστήσουν την κρίση του κοινού, «βάζοντας μια ερμηνεία που δεν τον αφήνουμε από μόνο του να την κάνει», υπογραμμίζοντας την ανάγκη να δοθεί χρόνος και χώρος στον πολίτη να αξιολογήσει την πληροφορία.
Παράλληλα, ανέδειξε και την οικονομική διάσταση της λειτουργίας των μέσων, σημειώνοντας ότι το περιβάλλον είναι «πιο ανταγωνιστικό, πιο ακριβό από ποτέ», γεγονός που ενισχύει τις επιρροές από επιχειρηματικά συμφέροντα. Ωστόσο, όπως τόνισε, αυτό που προέχει είναι η διαφάνεια και η ειλικρίνεια: τα μέσα οφείλουν να καθιστούν σαφή την κατεύθυνσή τους, ενώ οι επαγγελματίες του Τύπου έχουν την ευθύνη να διασφαλίζουν πολυφωνία. Καταλήγοντας, εξέφρασε την εμπιστοσύνη του στην ωριμότητα της κοινωνίας, επισημαίνοντας την ανάγκη για ένα κοινό που θα μπορεί «να φιλτράρει αυτό ακριβώς που ακούει και να το διασταυρώσει».
Ο Σωτήρης Τριανταφύλλου, πρόεδρος της ΠΟΕΣΥ, εστίασε στο νέο επικοινωνιακό τοπίο, όπου η παραγωγή πληροφορίας δεν περιορίζεται πλέον στους δημοσιογράφους αλλά περιλαμβάνει πολίτες, μηχανές και αλγορίθμους. Τόνισε ότι, παρά τις προκλήσεις της πολυφωνίας και των τεχνολογικών εξελίξεων, οι μοναδικοί εγγυητές της αλήθειας παραμένουν οι δημοσιογράφοι και τα δομημένα συστημικά μέσα ενημέρωσης. Αναφέρθηκε στις προκλήσεις που προέκυψαν από συγκρούσεις, οικονομικές κρίσεις και εχθρικές νομοθεσίες, ενώ υπογράμμισε τη σημασία της διαφάνειας, της πολυφωνίας και της στενής σχέσης των μέσων με την κοινωνία για τη διατήρηση της αξιοπιστίας.
Ο Λευτέρης Κουκουτίνης, αντιπρόεδρος της ΕΕΤΕΠ, τόνισε τον καθοριστικό ρόλο των περιφερειακών μέσων, που απολαμβάνουν υψηλά επίπεδα εμπιστοσύνης, με ποσοστά αξιοπιστίας που φτάνουν το 80-85%. Η στενή σχέση των δημοσιογράφων με την τοπική κοινωνία τους επιτρέπει να ελέγχονται άμεσα και να ενισχύουν τη διαφάνεια. Ο Κουκουτίνης υπογράμμισε ότι η περιφερειακή τηλεόραση αποτελεί «ελπίδα για το μέλλον», αλλά απαιτεί ισότιμη θεσμική και οικονομική στήριξη, ώστε να μην υστερεί σε σχέση με άλλους κλάδους.
Το πάνελ κατέδειξε τη σημασία της συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων: Πολιτείας, δημοσιογράφων, ενώσεων και κοινού και το γεγονός ότι τα περιφερειακά μέσα δεν είναι απλώς κανάλια πληροφόρησης, αλλά καταλύτες κοινωνικής σύνθεσης, κινητοποίησης τοπικών ηγεσιών και προώθησης τοπικών ζητημάτων, δημιουργώντας έναν βιώσιμο και δημοκρατικό χώρο ενημέρωσης. Η τεχνολογία, η εκπαίδευση και η κριτική σκέψη του κοινού αναδείχθηκαν ως βασικά εργαλεία για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και την ενίσχυση της διαφάνειας.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η ανάγκη για πολυφωνία και σεβασμό προς τις διαφορετικές απόψεις, ενώ τονίστηκε ότι η αλήθεια δεν αρκεί απλώς να ειπωθεί, αλλά πρέπει να αναγνωριστεί, να γίνει αντιληπτή και να ενισχύσει την κοινωνική εμπιστοσύνη.
Η συμβολή των θεσμικών δημοσιογραφικών οργανισμών, όπως το ΑΠΕ-ΜΠΕ, και η στήριξη των περιφερειακών μέσων, δημιουργούν ένα οικοσύστημα στο οποίο η ενημέρωση μπορεί να είναι ταυτόχρονα ακριβής, υπεύθυνη και πολύπλευρη. Η εμπιστοσύνη του κοινού, που σήμερα δοκιμάζεται από την ταχύτητα και τον όγκο της πληροφορίας, μπορεί να αποκατασταθεί μέσω της υπευθυνότητας, της συνεργασίας και της αναβάθμισης των πρακτικών ενημέρωσης.
Το πάνελ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η κρίση αξιοπιστίας δεν αποτελεί αδιέξοδο, αλλά μια πρόκληση που απαιτεί συντονισμένες παρεμβάσεις: θεσμικές, εκπαιδευτικές, τεχνολογικές και κοινωνικές. Η αναβάθμιση της περιφερειακής ενημέρωσης, η στήριξη των επαγγελματιών του Τύπου, η διαφάνεια και η πολυφωνία συνιστούν τις βάσεις για ένα μέλλον όπου η αλήθεια και η αξιοπιστία μπορούν να επανέλθουν στο κέντρο της δημοσιογραφίας.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
