- Γράφει ο Δημήτρης Δόγκας
Είναι γνωστό πως στις κοινοβουλευτικές δημοκρατίες κάθε κυβέρνηση αντιμετωπίζει συχνά αντιδράσεις όταν νομοθετεί από κοινωνικές τάξεις, ομάδες ή συντεχνίες που εκφράζουν συγκλίνοντα ή και αντιπαρατιθέμενα συμφέροντα διεκδικώντας τροποποιήσεις είτε ακόμα και την ακύρωση συνολικά του νομοσχεδίου.
Γι’ αυτό έχει πολύ μεγάλη σημασία για την ποιότητα της δημοκρατίας η δυνατότητα μιας κυβέρνησης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά και με όρους κοινωνικής σύνθεσης και δικαιοσύνης αυτές τις αντιθέσεις οι οποίες δεν αποτελούν παράδοξο αλλά έσχατη ανάγκη διαλόγου στις αστικές δημοκρατίες.
Ακόμα μεγαλύτερη αξία όμως έχει ο τρόπος της, αν δηλαδή αποδέχεται τις αντιθέσεις ως κανονικότητα, με σεβασμό και ειλικρίνεια και προπάντων αν και με ποιες προτεραιότητες ανταποκρίνεται πράγμα που δείχνει την πολιτική ταυτότητα, την κοινωνική διείσδυση και την πειθώ ώστε όλοι να αντιλαμβάνονται στο τέλος την διεκδίκησή όχι ως διαγκωνισμό αλλά ως πράξη κοινωνικής ευθύνης.
Για παράδειγμα ας μην περιμένουμε σοβαρό διάλογο σχετικά με δημόσιες συμβάσεις και απευθείας αναθέσεις όταν από σύνολο 246 χιλ. συμβάσεις κατά το 2024, οι 189 χιλ. ήταν με απευθείας ανάθεση (δηλ. 76,83%) υπέρ ελαχίστων επιχειρήσεων, σύμφωνα με την έρευνα του έγκριτου δημοσιογράφου κ. Σταμάτη Ζήσιμου.
Αυτός ο τεράστιος αριθμός μετατρέπει αλίμονο τη μέθοδο των απευθείας αναθέσεων από εξαίρεση ανάγκης σε κανονικότητα και κάνει το δημόσιο ταμείο να αιμορραγεί. Γιατί αν η μέση ετήσια δαπάνη για δημόσιες συμβάσεις είναι 15 δις ευρώ, τότε στην επταετία της απερχόμενης κυβέρνησης προκύπτει μέση δαπάνη 7×15=105 δις ευρώ εκ των οποίων, ελλείψει στοιχείων για ακριβέστερο υπολογισμό, τα 105×76,83%=80,67 δις αφορούν στις απευθείας αναθέσεις.
Με σύνηθες ότι οι απευθείας κοστίζουν 10-15% ακριβότερα από τους κανονικούς διαγωνισμούς, τότε καταλήγουμε ότι ένα γιγάντιο κεφάλαιο περί τα 10 δις πληρώνεται από το κράτος, αναίτια στις πλείστες των περιπτώσεων. Οι μη αφελείς λοιπόν αντιλαμβάνονται ότι την ίδια στιγμή που αρνούνται π.χ. τον 13ο μισθό λόγω έλλειψης ‘δημοσιονομικού χώρου’, υπάρχει ένα μαύρο ταμείο δια του οποίου οι κατέχοντες αποκτούν τεράστια δύναμη για να παραβιάζουν κάθε θεσμό, να οικειοποιούνται τα μέσα και να βιάζουν τελικά την δημοκρατία μας.
Δύναμη που επιπλέον δίνει ηθικό διαβατήριο και άλλες μορφές εξουσίας να πράττουν ομοίως, όπως π.χ. οι δήμοι, ώστε να ρευστοποιείται τελικά το αξιακό βάθρο της Ελληνικής κοινωνίας και να γεννώνται τέρατα που προβάλλουν το απαράδεκτο ως παραδεκτό και αποσαθρώνουν τις ζωές μας.
Θα κούραζε το πλάτειασμα με άλλα παραδείγματα, π.χ. από την υγεία, την παιδεία, την ενέργεια, την συρρίκνωση των εισοδημάτων, την λειτουργία των θεσμών και της δημοκρατίας, κ.α., όπου όμως στον κοινό παρονομαστή θα βρούμε πάντα την οικονομική δύναμη στα χέρια των ολίγων, το μαύρο χρήμα να ρυθμίζει τις εκκρεμότητες, τους μηχανισμούς χειραγώγησης των συνειδήσεων πιο αποτελεσματικούς παρά ποτέ και βέβαια τον έλεγχο της δικαιοσύνης για κάθε αναποδιά. Όσα δηλ. αλλοιώνουν τον πυρήνα της δημοκρατίας μας τόσο ώστε να την μετατρέπουν σε καθεστώς πολύ όμοιο με εκείνο του Λουδοβίκου ΙΕ της Γαλλίας του 18ου αιώνα.
Το ακόμα πιο επικίνδυνο είναι ότι η πολιτική εξουσία προσποιείται επιπλέον πως όλα αυτά είναι ανύπαρκτα, συναινώντας έτσι στην ακύρωση επί του πεδίου της δημοκρατίας και καταπνίγοντας στη σήψη και στην παρακμή ότι όμορφο προσπάθησε να κατακτήσει ο λαός μας στη μεταχουντική περίοδο.
Το μεγάλο ερώτημα που μένει στο τέλος μετέωρο είναι γιατί να συμβαίνουν αυτά όταν μια κυβέρνηση μπορεί να επιτελεί στοιχειωδώς το χρέος της χωρίς τη σημερινή κατάντια;
Η απληστία της κλεπτοκρατίας δεν είναι επαρκής ερμηνεία για μια τέτοια ολιστική μεθόδευση ούτε η ανάγκη μηχανισμών διατήρησης της εξουσίας, γιατί καμιά εξουσία δεν επιβιώνει ως αυτοσκοπός.
Για να απαντήσουμε δεν αρκεί να εξετάσουμε την πολιτική αναλυτικά στο μικροσκόπιο αλλά μάλλον να την παρατηρήσουμε με το τηλεσκόπιο. Να προσπαθήσουμε δηλ. να συνθέσουμε τη μεγάλη εικόνα και μέσα σε αυτή να προσδιορίσουμε τη θέση μας όχι μόνο σε γεωγραφικό τόπο αλλά και σε ιστορικό χρόνο, επειδή η ιστορία εξελίσσεται με συνέχεια και συνέπεια και όχι κάνοντας μεμονωμένα τοπικά ή χρονικά άλματα. Μόνο τότε μπορείς να δεις όσα σου κρύβουν επιμελώς οι καλοί ταχυδακτυλουργοί.
Θα δούμε έτσι ότι με το ξεκίνημα του Νεοελληνικού κράτους χτίστηκε και η δορυφορική του εξάρτηση από τις τότε μητροπόλεις του καπιταλισμού στα πλαίσια μιας σχέσης Μητρόπολης – Περιφέρειας. Αυτής που έκτοτε καθόρισε τη διαχρονική μας πορεία και πολλές παθογένειες που μας βασανίζουν, ανεξάρτητα αν άλλαζε κάποιες φορές το πολιτικό κέλυφος.
Είτε από το 1831 με την δολοφονία του Καποδίστρια που με μεσάζοντα την τότε μεγαλοαστική τάξη οι μεγάλες δυνάμεις έβαλαν τους εσωτερικούς κανόνες του κράτους και καθορίσαν το ρόλο της χώρας κατά τα γεωπολιτικά ή οικονομικά τους συμφέροντα.
Είτε στην πτώχευση του 1893 και στην επιβολή διεθνούς οικονομικής επιτήρησης.
Είτε στην περίοδο της Μικρασιατικής καταστροφής όπου από τον ιστορικό θρίαμβο με την πλευρά των νικητών του πολέμου και τη συνθήκη των Σεβρών φτάσαμε στην καταστροφή, στη συρρίκνωση της χώρας και στη συνθήκη της Λωζάνης που και αυτή σήμερα αμφισβητούν οι Τούρκοι.
Είτε μετά τον δεύτερο πόλεμο όπου πάλι ως νικητές έχουμε την απώλεια της βόρειας Ηπείρου, τον εμφύλιο, την επικυριαρχία των Άγγλων και μετά τον Αμερικανό πρέσβη Τζον Πιουριφόυ σε ρόλο περίπου πρωθυπουργού να καθορίζουν και πάλι ως Μητρόπολη προς Περιφέρεια τη γεωπολιτική θέση της χώρας, τη μορφή της ανάπτυξης, το πολίτευμα και τους κανόνες λειτουργίας της δημοκρατίας ώστε να διατηρούν την εξάρτηση και βέβαια την επιβολή της δικτατορίας και εν τέλει την εισβολή και ως σήμερα κατοχή της μισής περίπου Κύπρου.
Και αν σήμερα υπάρχει το ερώτημα αν κάτι άλλαξε μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το ‘Ευρωπαϊκό κεκτημένο’ η απάντηση είναι ‘μόνο το πολιτικό κέλυφος’. Τούτο επιβεβαιώνεται και μόνο από τη θύμηση της δουλοπαροικίας των μνημονίων που βιώσαμε.
Είναι μάλιστα πολύ χειρότερο ότι στο δίπολο Μητρόπολη-Περιφέρεια έχει προστεθεί, όπως ακριβώς είχε προβλέψει ο Ανδρέας Παπανδρέου, η τεράστια οικονομική δύναμη υπερεθνικών επιχειρήσεων, υπέρτερη της δύναμης πολλών κρατών που επιβάλει την βούλησή της με μεθοδεύσεις από το παρασκήνιο ή μέσω εκπροσώπων από πολιτικά πρόσωπα ή κρατικούς λειτουργούς.
Είναι αμφίβολο αν και κατά πόσο μπορεί να ψηφιστεί στη χώρα μας σήμερα νόμος μείζονος σημασίας παρά τη βούλησή τους.
Και τέλος αν κάποιοι πιστεύουν ότι η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ότι πλέον υπάρχει σοβαρός Εθνικός Γεωπολιτικός Σχεδιασμός ή έστω Ευρωπαϊκός ας το ξανασκεφτεί. Γιατί παρά τη συγκυριακή βελτίωση της σχέσης με τις ΗΠΑ παραμένει η πολιτική των ίσων αποστάσεων με την Τουρκία και βεβαίως παραμένει αναλλοίωτος ο δικός της διαχρονικός Γεωπολιτικός Σχεδιασμός.
Είναι κατά συνέπεια πιο ουσιώδες το ερώτημα, αν μπορεί μια μικρή χώρα σαν την Ελλάδα να ασκεί ανεξάρτητη εσωτερική και εξωτερική πολιτική και να θέτει και τα δικά της σχέδια στο τραπέζι των μεγάλων παικτών.
Εδώ η απάντηση είναι σαφέστατα ναι υπό τις εξής όμως προϋποθέσεις :
- Δεν ασκείται η ανεξάρτητη πολιτική σε αποστειρωμένο περιβάλλον δηλ. χωρίς να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και να μελετώνται οι δυνάμεις και οι συσχετισμοί των άλλων δρώντων και ιδιαίτερα των μεγάλων.
- Δεν ασκείται συγκυριακά η ανεξάρτητη πολιτική. Απαιτείται συνέχεια και παράδοση τόσο ως προς τις διαδοχικές ηγεσίες όσο και ως προς τις κρατικές υπηρεσίες. Για παράδειγμα το περίφημο σύνθημα ‘Η Ελλάδα ανήκει στους Έλληνες’ του 1981 είχε μεγάλη βαρύτητα στον τότε πολιτικό χρόνο αλλά πολύ μικρότερη για τον ιστορικό χρόνο επειδή ακριβώς δεν υπήρχε συνέχεια.
- Το σημαντικότερο είναι ότι δεν υπάρχει ανεξάρτητη εθνική πολιτική χωρίς ανεξάρτητους ηγέτες με υψηλό φρόνημα.
Οι τρεις αυτές προϋποθέσεις δεν μπορούν να υπάρξουν ανεξάρτητα η μια από την άλλη αλλά μόνο και οι τρεις μαζί. Και δυστυχώς στην πατρίδα μας δεν συνυπήρξαν ποτέ παρά τις ελάχιστες ιστορικά εξαιρέσεις φωτισμένων ηγετών. Είναι κάτι που το οσφραίνεσαι, που μπορείς να αναφερθείς με πολιτικά και ιστορικά κριτήρια αλλά δεν αποδεικνύεται μαθηματικά ότι πολλοί πολιτικοί ηγέτες και όχι μόνο κυβερνητικοί, αντί του δύσκολου όχι επιλέγουν το εύκολο ναι προς στους ισχυρούς, τις οικονομικές ελίτ ή τα άτυπα διευθυντήρια ώστε να εξασφαλίσουν την επιβίωση και την καριέρα τους. Γιατί γνωρίζουν ότι το όχι σημαίνει ύπουλη αντιπαράθεση, δυσκολίες και αρνητικούς συσχετισμούς στα διεθνή forum, φθορά από τα συστημικά ΜΜΕ που ελέγχονται από ισχυρούς οικονομικούς παράγοντες και βεβαίως ‘λαϊκές’ αντιδράσεις. Ενώ το εύκολο ναι αποτελεί διαβατήριο για να περνάς τις συμπληγάδες, να κάνεις καριέρα και να πλουτίζεις, όπως δείχνουν και τα απίστευτα ευρήματα πλουτισμού στις δηλώσεις του πόθεν έσχες.
Δυστυχώς η νεότερη Ελλάδα δεν μπόρεσε να χτίσει μια παράδοση ανεξάρτητου έθνους που να τιμά το παρελθόν της και να ξεφύγει από τον ραγιαδισμό και την ξενοδουλεία των ηγετών της.
Ακόμα και στις μέρες μας που κορυφώνεται η Τουρκική απειλή με την γαλάζια πατρίδα να θεσμοθετείται ως εσωτερικό δίκαιο βλέπουμε ότι χωρίς την έξωθεν έγκριση δεν μπορούμε να σκίσουμε το συγχωροχάρτι των ήρεμων νερών των Αθηνών, να περάσουμε ένα καλώδιο έξω από την Κάσο, να εφαρμόσουμε τα 12 μίλια, να καταδικάσουμε έστω τις θηριωδίες του Ισραήλ. Δεν προσπαθούμε να υψώσουμε το πανύψηλο τείχος του πολιτισμού μας για να προβάλουμε έστω αυτή τη ζωογόνα ισχύ που ενώνει το λαό μας. Δεν τολμάμε καν να απελευθερώσουμε την δύναμη της παιδείας των ελεύθερα και κριτικά σκεπτόμενων πολιτών ή την υγεία των αξιοπρεπών και ισότιμων πολιτών. Επειδή ακριβώς έχουμε ηγέτες που δεν αρκούν γιατί δεν είναι ελεύθεροι, π.χ. υπουργούς που σιωπούν όταν παρακολουθούνται και πρωθυπουργό που αποσιωπά ότι εκβιάζεται δημόσια από κάποιον Ισραηλίτη Ταλ Ντίλιαν.
Και το χειρότερο είναι πως δεν δείχνει ούτε ο λαός μας ότι αρκεί στις μέρες μας ο οποίος παρακολουθεί ανήμπορος τις εξελίξεις αναμένοντας τη συμφορά που έρχεται χωρίς να διαθέτει πλέον πυξίδα.
