Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων, με 84 δράσεις σε οκτώ άξονες, βρίσκεται σε διαβούλευση, όπως ανακοίνωσε από τη Σαμοθράκη ο Γενικός Γραμματέας Επικοινωνίας και Ενημέρωσης Δημήτρης Κιρμικίρογλου. Το σχέδιο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μέτρα για την εκπαίδευση και την προστασία δημοσιογράφων που εργάζονται σε εμπόλεμες ζώνες ή περιοχές που πλήττονται από φυσικές και κλιματικές καταστροφές.
Ο κ. Κιρμικίρογλου συμμετείχε διαδικτυακά στο 19ο Δημοσιογραφικό Συνέδριο της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών, που πραγματοποιείται στη Σαμοθράκη, λίγο πριν από τη συνεδρία για την περιβαλλοντική κρίση και τη δημοσιογραφική της κάλυψη.
Ο Γενικός Γραμματέας συνεχάρη την ΠΟΕΣΥ και τις Ενώσεις-μέλη της για τη δεκαεννιάχρονη συνέχεια του Συνεδρίου, σημειώνοντας ότι η επιλογή ενός ακριτικού νησιού στέλνει το μήνυμα ότι «η δημοσιογραφία δεν ανήκει στο κέντρο· ανήκει σε όλη την Ελλάδα, και μάλιστα πρώτα εκεί που η φωνή του πολίτη ακούγεται δυσκολότερα».
Στο επίκεντρο της παρέμβασής του βρέθηκε ο ρόλος της δημοσιογραφίας σε συνθήκες κρίσης, με τον Γενικό Γραμματέα να συνδέει την έγκυρη ενημέρωση με την ασφάλεια των πολιτών.
Αναφερόμενος στην κλιματική κρίση και στην πυρκαγιά του Έβρου το 2023, τη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση, υπογράμμισε ότι σε μια φυσική καταστροφή η ενημέρωση «δεν είναι απλώς ένα δικαίωμα, είναι ζήτημα ασφάλειας, ζήτημα ζωής».
Ο κ. Κιρμικίρογλου χαρακτήρισε τη δημοσιογραφία της περιβαλλοντικής κρίσης ως την πιο απαιτητική μορφή του λειτουργήματος, καθώς απαιτεί «ταχύτητα και ακρίβεια ταυτόχρονα, επιστημονική γνώση και ανθρώπινη ευαισθησία, θάρρος στο πεδίο και ψυχραιμία στο στούντιο».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στους δημοσιογράφους των τοπικών και περιφερειακών μέσων, οι οποίοι, όπως είπε, βρίσκονται συχνά στην πρώτη γραμμή, πριν ακόμη φτάσουν οι μεγάλες τηλεοπτικές κάμερες, και συνεχίζουν να καλύπτουν τις συνέπειες μιας καταστροφής και μετά την αποχώρησή τους.
Εθνικό Σχέδιο για την ασφάλεια των δημοσιογράφων
Σύμφωνα με τον Γενικό Γραμματέα, η προστασία των δημοσιογράφων αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες της πολιτικής που βρίσκεται σε εξέλιξη. Όπως ανέφερε, εκπονείται για πρώτη φορά «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ασφάλεια των Δημοσιογράφων», το οποίο περιλαμβάνει 84 δράσεις σε οκτώ άξονες. Το σχέδιο βρίσκεται σε διαδικασία διαβούλευσης με τις Ενώσεις Συντακτών, πανεπιστήμια, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και νέους, ενώ προβλέπεται και η πραγματοποίηση περιφερειακών εργαστηρίων.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται η νέα Συλλογική Σύμβαση Εργασίας για τους δημοσιογράφους του Δημοσίου, η οποία υπογράφηκε τον Ιούλιο με την ΕΣΗΕΑ και την ΕΣΠΗΤ.
Μεταξύ άλλων, προβλέπει πιστοποιημένη εκπαίδευση για δημοσιογράφους που καλούνται να εργαστούν σε εμπόλεμες ζώνες ή περιοχές που πλήττονται από φυσικές και κλιματικές κρίσεις, καθώς και δωρεάν και εμπιστευτική ψυχολογική υποστήριξη πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από τέτοιες αποστολές. Η υποστήριξη επεκτείνεται και στις οικογένειες των δημοσιογράφων, ενώ προβλέπεται και μηχανισμός εμπιστευτικών καταγγελιών για περιστατικά παρενόχλησης.
Αναφερόμενος παράλληλα στον νόμο κατά των καταχρηστικών αγωγών (anti-SLAPP), ο κ. Κιρμικίρογλου υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των δημοσιογράφων που ερευνούν ζητήματα δημοσίου ενδιαφέροντος, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Ο δημοσιογράφος που ερευνά μια περιβαλλοντική παράβαση δεν πρέπει να φοβάται τη δικαστική εξόντωση».
Το δεύτερο κύμα μετά από κάθε καταστροφή
Σημαντικό μέρος της τοποθέτησης αφορούσε και την παραπληροφόρηση, η οποία, όπως επισημάνθηκε, συχνά εντείνεται σε περιόδους κρίσεων. Ψευδείς ειδήσεις, θεωρίες συνωμοσίας και εικόνες που έχουν δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να συνοδεύσουν μια μεγάλη φυσική καταστροφή, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο την προσπάθεια των πολιτών να διακρίνουν την πραγματική πληροφορία από το ψευδές περιεχόμενο.
Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και Ενημέρωσης συντονίζει τη διαμόρφωση «Εθνικής Στρατηγικής για την Αντιμετώπιση της Παραπληροφόρησης», σε συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα και το ευρωπαϊκό δίκτυο ελέγχου γεγονότων.
«Η πιο αποτελεσματική απάντηση στην παραπληροφόρηση δεν είναι η Πολιτεία. Είναι η έγκυρη δημοσιογραφία. Ο ρόλος μας είναι να τη στηρίξουμε, όχι να την υποκαταστήσουμε», ανέφερε ο Γενικός Γραμματέας.
Στήριξη των περιφερειακών μέσων
Στο επίκεντρο βρέθηκε και η ανάγκη ενίσχυσης της περιφερειακής ενημέρωσης, με δεδομένο τον κρίσιμο ρόλο που διαδραματίζουν τα τοπικά μέσα σε περιοχές που αντιμετωπίζουν φυσικές καταστροφές ή άλλες κρίσεις.
Σύμφωνα με τον κ. Κιρμικίρογλου, έχει ξεκινήσει η πρωτοβουλία των «Περιφερειακών Κόμβων Ενημέρωσης (Regional Media Hubs)». Ο πρώτος κόμβος λειτουργεί στο Διδυμότειχο, με την ονομασία «1ο Thrace Media Hub», σε συνεργασία με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Στόχος είναι η παροχή στους δημοσιογράφους της περιφέρειας πρόσβασης σε κατάρτιση, εργαλεία και δίκτυα συνεργασίας. Παράλληλα, σε εφαρμογή τέθηκε φέτος και πρόγραμμα ενίσχυσης του Τύπου, με ιδιαίτερη μέριμνα για τα περιφερειακά μέσα.
Ο Γενικός Γραμματέας αναφέρθηκε ακόμη στο πιλοτικό πρόγραμμα «Καλλιεργώντας Κριτικούς Αναγνώστες», το οποίο υλοποιήθηκε σε 35 σχολεία σε συνεργασία με το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Παράλληλα, έχει ξεκινήσει η διαδικασία σύνταξης Εθνικής Στρατηγικής για τον Γραμματισμό στα Μέσα, με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων, ακαδημαϊκών και δημοσιογραφικών ενώσεων. Στόχος είναι η ενίσχυση της κριτικής ικανότητας των πολιτών, με ιδιαίτερη έμφαση στους νέους, ώστε να μπορούν να αξιολογούν την αξιοπιστία και την προέλευση της πληροφορίας που δέχονται.
«Η ακρίβεια της γλώσσας είναι η πρώτη μορφή ακρίβειας της είδησης»
Η ελληνική γλώσσα αποτέλεσε επίσης ξεχωριστή θεματική του Συνεδρίου. Ο κ. Κιρμικίρογλου αναφέρθηκε στον ιστορικό ρόλο της δημοσιογραφίας στη διάδοση της ελληνικής γλώσσας, σημειώνοντας χαρακτηριστικά ότι «η δημοσιογραφία έμαθε ελληνικά στον κόσμο».
Με αφορμή και το νέο, σύνθετο λεξιλόγιο που δημιουργείται γύρω από την κλιματική κρίση, κάλεσε τους δημοσιογράφους να μεταφέρουν επιστημονικούς και τεχνικούς όρους με τρόπο κατανοητό στο ευρύ κοινό. «Η ακρίβεια της γλώσσας είναι η πρώτη μορφή ακρίβειας της είδησης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο Γενικός Γραμματέας έκανε ιδιαίτερη μνεία στον δημοσιογράφο Γιάννη Μαρίνο, ο οποίος ολοκλήρωσε την παρουσία του στη δημοσιογραφία ύστερα από 61 χρόνια. Τον χαρακτήρισε υπόδειγμα δεοντολογίας και κοινωνικής ματιάς, συνδέοντας την παρακαταθήκη του με τις προκλήσεις που φέρνει η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως σημείωσε, οι νέες τεχνολογίες μπορούν να παράγουν κείμενα, όμως η δημοσιογραφική λειτουργία δεν εξαντλείται στην παραγωγή περιεχομένου. Η κοινωνική ματιά, η αναζήτηση της αλήθειας και η ευθύνη απέναντι στον αναγνώστη παραμένουν στοιχεία που συνδέονται με τον ίδιο τον δημοσιογράφο.
Οι εργασίες του 19ου Δημοσιογραφικού Συνεδρίου της Σαμοθράκης αναμεταδίδονται από το ΑΠΕ-ΜΠΕ https://www.youtube.com/watch?v=4MN1dAnpGpY
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ, Βασίλης Λωλίδης
