Σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, οι άνθρωποι γοητεύονται από το αβέβαιο. Δεν αρκούνται σε αυτό που έχουν. Γιατί μας αρέσει να ρισκάρουμε όμως;
Από την αλλαγή εργασιακού περιβάλλοντος, έως και τα προγνωστικά ενός αγώνα, ο άνθρωπος έχει έμφυτη τάση στο ρίσκο. Και όχι απαραίτητα για το κέρδος. Η πρόκληση και η αδρεναλίνη φαίνεται πως τον ωθούν πολύ περισσότερο.
Η βιολογία μας «ευνοεί» το ρίσκο
Αυτό που είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε από την βιολογία είναι πως όταν βιώνουμε έντονα συναισθήματα, ο ανθρώπινος εγκέφαλος παράγει ντοπαμίνη. Κι όταν λέμε έντονα συναισθήματα, τέτοια μπορεί να είναι η προσμονή για να πετύχουμε κάτι, όσο και η επιτυχία σε μια πρόβλεψη στα προγνωστικά στοιχήματος. Γενικότερα το ρίσκο -και ειδικά το υπολογισμένο ρίσκο, το συνειδητό- ενεργοποιεί αυτές τις περιοχές του εγκεφάλου.
Δεν είναι τυχαίο -και σίγουρα το έχουμε πάθει όλοι- πως όταν περιμένουμε ένα αποτέλεσμα, έχουμε μεγαλύτερη ένταση και περισσότερη συγκίνηση, από ότι όταν έχουμε το ίδιο το αποτέλεσμα. Η προσδοκία πολλές φορές προκαλεί πιο έντονα βιώματα από την ίδια την επιβεβαίωση.
Έμφυτη τάση στα προγνωστικά
Θα πρέπει στο σημείο αυτό να γίνει ξεκάθαρο πως το ρίσκο δεν αφορά απαραίτητα το κέρδος, ή την ζημιά. Αφορά και την ίδια την πρόβλεψη. Ο άνθρωπος το έχει μέσα του να προσπαθεί να «διαβάσει» το αποτέλεσμα. Το αντιλαμβάνεται ουσιαστικά σαν ένα… εσωτερικό παιχνίδι με τον εαυτό του.
- Μπορώ να προβλέψω τι θα συμβεί;
- Μπορώ να κάνω καλύτερες προβλέψεις από τους άλλους;
- Με οδηγεί σωστά το ένστικτο μου;
Η ανάγκη αυτή που έχουμε για να προβλέπουμε, υπάρχει από την αρχαιότητα. Οι Ρωμαίοι -για παράδειγμα- πίστευαν στους οιωνούς, ενώ οι Αρχαίοι Έλληνες εμπιστευόντουσαν τους μάντεις. Σε μια πιο εξελιγμένη μορφή των παραπάνω, σήμερα μελετάμε στατιστικά, τσεκάρουμε αποδόσεις και «ζυγίζουμε» πιθανότητες.
Πρακτικά, η τεχνολογία μας δίνει την δυνατότητα να έχουμε πιο εξελίγμένα εργαλεία, δεν άλλαξε την ανθρώπινη φύση μας.
Το ρίσκο δίνει νόημα στις επιλογές μας
Το ρίσκο είναι αναπόσπαστο κομμάτι της «ελευθερίας» που νιώθουν έμφυτα οι άνθρωποι. σημαίνει να επιλέγουμε δρόμους χωρίς απόλυτη βεβαιότητα. Αν όλα ήταν σίγουρα, δεν θα υπήρχε επιλογή. Άρα δεν θα υπήρχε επίσης η ευθύνη, η περιπτέπεια και η επιτυχία. Τουλάχιστον δεν θα τα βιώναμε όπως τα βιώνουμε τώρα. Ουσιαστικά το να παίρνουμε ρίσκα, μας βάζει σε θέση οδηγού. Εμείς παίρνουμε αποφάσεις και… κρατάμε το τιμόνι.
Το συναίσθημα και η λογική πίσω από το ρίσκο
Η «μαγεία» που κάνει το ρίσκο θελκτικό στο μυαλό των ανθρώπων είναι πως αυτό προκύπτει από έναν συνδυασμό του συναισθήματος και της λογικής. Από την μία είναι το ένστικτο και από την άλλη τα χειροπιαστά δεδομένα και τα στατιστικά. Και φυσικά, όσο πιο ισορροπημένος είναι αυτός ο συνδυασμός, τόσο καλύτερες αποφάσεις παίρνουμε. Είτε πρόκειται για τη ζωή μας, είτε για την δουλειά μας, είτε ακόμα – ακόμα και για τα παιχνίδια προβλέψεων.
Αυτό είναι και το σημείο που κάνει εκείνους που δεν ρισκάρουν στα τυφλά, να ξεχωρίζουν. Μελετούν, συγκρίνουν, ζυγίζουν τις αποφάσεις τους και ενημερώνονται πριν αποφασίσουν. Εκεί υπάρχει και η ουσία. Όταν το ρίσκο είναι υπολογισμένο, τότε το ρίσκο γίνεται από επιλογή.
Ο άνθρωπος φοβάται το ρίσκο εν μέρει…
Το ρίσκο υπάρχει καθημερινά στην ζωή μας. Και η τύχη είναι απλώς μια πιθανότητα. Ο άνθρωπος νιώθει μεγαλύτερη ασφάλεια όταν έχει λόγο, κριτήριο και δεδομένα που τον οδηγούν στο να πάρει μια απόφαση. Για αυτό αναζητάει πληροφόρηση, ανάλυση και γνώση. Το να ρισκάρεις έχοντας πιο βαθιά κατανόηση, δεν ακυρώνει το ρίσκο. Απλά το κάνει πιο συμβατικό.
Συμπερασματικά, αυτό που πρέπει να μας μείνει είναι πως δεν ρισκάρουμε επειδή έχουμε απώτερο σκοπό το κέρδος. Ρισκάρουμε γιατί είναι έμφυτο κομμάτι της ζωής μας. Μας δίνει… boost ζωντάνιας.
Από εκεί και πέρα, η γνώση είναι πάντα το πρώτο βήμα για να μετατρέψουμε το ρίσκο σε επιλογή. Και η σωστή πληροφόρηση κάνει τη μεγαλύτερη διαφορά. Είτε μιλάμε για καθημερινές αποφάσεις, είτε για έναν αγώνα που δεν ξέρουμε πώς θα τελειώσει.
