Ηχοχρωμίες Ι Παρτιτούρες του Χώρου στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Τρίτη 1 Δεκεμβρίου 2026, 19:00 & 20:30

by Times Newsroom

Πώς γίνεται ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο μουσική παρτιτούρα; Τι ρόλο παίζει ο χώρος σε αυτό που ακούμε; Την Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου, η σειρά «Ηχοχρωμίες» του Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη συνομιλεί με την έκθεση «Αδύναμα έργα | Η αρχιτεκτονική του Χρήστου Παπούλια και οι φίλοι του». Η βραδιά αρχίζει στις 19:00 στον εκθεσιακό χώρο του 4ου ορόφου με τη «Χώρα» της Νικολέτας Χατζοπούλου και συνεχίζεται στις 20:30 στο αμφιθέατρο με δύο ντουέτα που αντλούν από τα σχέδια και την αρχιτεκτονική σκέψη του Χρήστου Παπούλια.

19:00 | 4ος όροφος, εκθεσιακός χώρος

Νικολέτα Χατζοπούλου · ΧΩΡΑ (2020)

Η συνθέτρια ανοίγει τη βραδιά με τη δεκάλεπτη διάλεξη «Ο σιωπηλός χώρος ως μουσική σύνθεση». Αμέσως μετά ακολουθεί η ακρόαση του έργου «Χώρα», μιας τετρακάναλης σύνθεσης σε μαγνητοταινία για βιόλες ντα γκάμπα, διάρκειας περίπου 18 λεπτών. Ο ήχος διαχέεται από τέσσερα ηχεία τοποθετημένα περιμετρικά του κοινού. Η παρουσίαση ολοκληρώνεται με ερωτήσεις και συζήτηση με τη συνθέτρια.

Η «Χώρα» προσεγγίζει μέσα από τη σιωπή την ομώνυμη φιλοσοφική έννοια. Στο έργο, που σχεδιάστηκε για παρουσίαση σε συγκεκριμένο χώρο, η σιωπή νοείται ως ο χώρος που γεννιέται από την ηχητική ερμηνεία του οπτικού περιβάλλοντος.

Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στη Ρωμαϊκή Αγορά της Αθήνας στις 12 Σεπτεμβρίου 2020. Ήταν ανάθεση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) και του Υπουργείου Πολιτισμού για το Deeper Than Silence, μια σειρά έργων για τη σιωπή, την παύση και την αναμονή, σε επιμέλεια Δάφνης Βιτάλη.

20:30 | Αμφιθέατρο

Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου και Ανδρέας Μονόπωλης

Κοντραμπάσο, αυτοσχέδια ηλεκτρονικά κυκλώματα και συνθεσάιζερ

Η Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου και ο Ανδρέας Μονόπωλης προσεγγίζουν επιλεγμένα σχέδια του Χρήστου Παπούλια ως ανοιχτές γραφικές παρτιτούρες. Οι γραμμές, οι φόρμες και οι σχέσεις που ορίζουν πάνω στο χαρτί γίνονται αφετηρία για μια ζωντανή μουσική ανάγνωση, μέσα από τη συνάντηση του κοντραμπάσου με τα ηλεκτρονικά.

Θάνος Πολυμενέας-Λιοντήρης και Μιχάλης Μοσχούτης

Ζωντανή ηλεκτρονική επεξεργασία, αντικείμενα και εφέ

Ο Θάνος Πολυμενέας-Λιοντήρης και ο Μιχάλης Μοσχούτης αντλούν από τη θεωρητική σκέψη του Παπούλια και την έννοια του Υπερτόπου, ενός τόπου όπου συνυπάρχουν πολλαπλές ιστορίες και νοήματα. Καταγραφές, ηχητικά θραύσματα και ήχοι από υλικά όπως η πέτρα και το χώμα αποκτούν διαδοχικές στρώσεις μέσα από τη ζωντανή επεξεργασία και τον αυτοσχεδιασμό. Η σιωπή, η φθορά και τα ίχνη που αφήνει κάθε χειρονομία συμμετέχουν στη διαμόρφωση του έργου.

Σύντομα βιογραφικά

Νικολέτα Χατζοπούλου

Συνθέτρια, ερμηνεύτρια της βιόλας ντα γκάμπα, ερευνήτρια του ήχου και επιστήμονας, εργάζεται στο σημείο συνάντησης της μουσικής, της αρχιτεκτονικής και της αστροφυσικής. Έργα της έχουν παρουσιαστεί, μεταξύ άλλων, στο MASS MoCA, στην Όπερα της Λειψίας, στον αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου και στο Muziekgebouw aan ’t IJ. Έχει λάβει αναθέσεις από τους Bang on a Can, τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και το Korzo Theater. Ως ερμηνεύτρια κινείται ανάμεσα στην παλαιά μουσική, τη σύγχρονη μουσική και τον αυτοσχεδιασμό, συνδυάζοντας τη βιόλα ντα γκάμπα με αναλογικά ηλεκτρονικά και φωνή. Στο πλαίσιο της διδακτορικής της έρευνας στο Πολυτεχνείο Κρήτης ανέπτυξε το Hybrid Score, μια μέθοδο σύνθεσης στον χωροχρόνο για υβριδικά και διαδραστικά περιβάλλοντα. Το 2018 ίδρυσε την NGallery.

Νεφέλη Σταματογιαννοπούλου

Συνθέτρια, ερμηνεύτρια, αυτοσχεδιάστρια και ερευνήτρια, διερευνά τη σχέση του ήχου με το σώμα, την κίνηση και τη δραματουργία. Έργα της έχουν παρουσιαστεί στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών και στο ΕΜΣΤ. Έχει ιδρύσει το Ov Off Studio και την ερευνητική ομάδα Ov Off.

Ανδρέας Μονόπωλης

Δραστηριοποιείται στη μουσική τεχνολογία και την ηλεκτροακουστική μουσική. Φοίτησε στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Ιονίου Πανεπιστημίου, με έμφαση στην ηχοληψία και την ηλεκτροακουστική σύνθεση, και είναι μέλος του Ελληνικού Συνδέσμου Συνθετών Ηλεκτροακουστικής Μουσικής.

Θάνος Πολυμενέας-Λιοντήρης

Μουσικός, συνθέτης και ερευνητής της μουσικής τεχνολογίας. Σπούδασε κοντραμπάσο και ηλεκτροακουστική σύνθεση στο Ρότερνταμ και είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του ΕΚΠΑ, με αντικείμενο τη μουσική δημιουργία με διαδραστικά μέσα.

Μιχάλης Μοσχούτης

Μουσικός, επιμελητής και εκπαιδευτικός, διερευνά την υλικότητα του ήχου με διευρυμένες τεχνικές, ελεύθερο αυτοσχεδιασμό και ηλεκτρονική επεξεργασία. Ίδρυσε τη δισκογραφική εταιρεία Holotype Editions και έχει συνθέσει τη μουσική της ταινίας Digger του Τζώρτζη Γρηγοράκη

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΙΝΟ:

Ημερομηνία: 1/12/2026 και ώρα 19:00 & 20:30

Χώρος: Εκθεσιακός χώρος 4ου ορόφου & Αμφιθέατρο, Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, Βασιλίσσης Σοφίας 9 και Μέρλιν 1, Αθήνα, 106 71 Αθήνα, 210 3611206, [email protected]

Είσοδος: 10€

Ηχοχρωμίες Ι Δεύτερη περίοδο

Επιμέλεια σειράς: Λορέντα Ράμου, Σταύρος Γασπαράτος, Μιχάλης Παρασκάκης

Στο βιβλίο του The Rest Is Noise: Listening to the Twentieth Century, ο κριτικός και ιστορικός της μουσικής Alex Ross υποστηρίζει ότι η ιστορία της μοντέρνας μουσικής είναι αδιαχώριστη από τις πολύμορφες και σύνθετες αφηγήσεις της σύγχρονης ζωής, τις διαφωνίες και τις συγκρούσεις της, τις επιθυμίες της, τις ρήξεις και τις συμφιλιώσεις της. Οι Ηχοχρωμίες, ο κύκλος σύγχρονης μουσικής του Ιδρύματος, σχεδιάστηκαν με αυτό ακριβώς το πνεύμα: όχι ως αναδιήγηση του μουσικού κανόνα, αλλά ως ενεργή εμπλοκή με το παρόν και με τις πολλαπλές υφές και εκφάνσεις του σύγχρονου ήχου. Προσκαλώντας τη Λορέντα Ράμου, τον Σταύρο Γασπαράτο και τον Μιχάλη Παρασκάκη να συνεπιμεληθούν τον κύκλο, το Ίδρυμα αναζήτησε ένα ενιαίο όραμα, συντεθειμένο από τρεις διακριτές αλλά, τελικά, συμπληρωματικές επιμελητικές ευαισθησίες.

Η εναρκτήρια περίοδος στηρίχθηκε σε μια απλή αλλά ουσιώδη παραδοχή: ότι η κλίμακα και η υλική παρουσία του κτιρίου του Ιδρύματος μπορούν να αξιοποιηθούν για τη δημιουργία μιας κοινής, οικείας εμπειρίας, ενός πλαισίου μέσα στο οποίο καλλιτέχνες της σύγχρονης ακουστικής, ηλεκτρονικής και αυτοσχεδιαστικής μουσικής, καθώς και της περφόρμανς, έρχονται σε διάλογο με τον χώρο και το κοινό του. Η πρώτη χρονιά επιβεβαίωσε αυτή την παραδοχή και την όξυνε. Η οικειότητα αποδείχθηκε όχι απλώς συνθήκη ακρόασης αλλά επιμελητική μέθοδος: ο ήχος ήταν πιο ζωντανός όταν του επιτρεπόταν να κατοικήσει τις αίθουσες, τα υλικά και τα κατώφλια του κτιρίου, και όταν η ήσυχη, προσεκτική ακρόαση γινόταν η ίδια το γεγονός και όχι η προϋπόθεσή του.

Η δεύτερη περίοδος εμβαθύνει σε αυτή τη διαπίστωση, συνδέοντας τον κύκλο στενότερα από ποτέ με τις εκθέσεις του Ιδρύματος. Το φθινόπωρο και τον χειμώνα, μια σειρά συναυλιών αναπτύσσεται μέσα στην έκθεση Αδύναμα έργα ή σε άμεσο διάλογο μαζί της: σχέδια του Χρήστου Παπούλια διαβάζονται ως ανοιχτές γραφικές παρτιτούρες· το μότο του semper iniziare, πάντα να ξεκινάς από την αρχή, γίνεται το πρόγραμμα μιας βραδιάς σόλο έργων· και αυτοσχεδιαστές χαρτογραφούν σε πραγματικό χρόνο τους χώρους της έκθεσης, σαν να μπορούσε ο ίδιος ο ήχος να σχεδιάσει. Την άνοιξη, ο κύκλος στρέφεται στην έκθεση Το Άλλο του Πράγματος, μεταφέροντας τα ερωτήματά της, τον υπερρεαλισμό ως βιωμένη αντίληψη, το όνειρο, τη μνήμη, την πολλαπλότητα της ταυτότητας, την παρουσία των γυναικών δημιουργών, στο πεδίο του ήχου, με νέα έργα γυναικών συνθετριών γραμμένα ειδικά για την περίσταση.

Σε όλη τη διάρκεια της περιόδου διατρέχουν συναντήσεις που δεν θα μπορούσαν να συμβούν πουθενά αλλού: σπάνια παιζόμενα αριστουργήματα του ρεπερτορίου του εικοστού αιώνα, διεθνείς καλλιτέχνες που εμφανίζονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και μορφές ακρόασης που ζητούν υπομονή, περιέργεια και εμπιστοσύνη. Οι Ηχοχρωμίες παραμένουν έτσι αυτό που εξαρχής φιλοδόξησαν να είναι, όχι απλώς ένας κύκλος συναυλιών, αλλά μια ανοιχτή και διαρκώς εξελισσόμενη πρόταση: ένας τρόπος να ακούμε το παρόν.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΕΠΙΜΕΛΗΤΩΝ:

Η Λορέντα Ράμου είναι πιανίστρια, μουσικολόγος και επιμελήτρια συναυλιών. Έχει εμφανιστεί σε πολλές σημαντικές αίθουσες στην Ευρώπη, τις Η.Π.Α. και τη Χιλή. Η δισκογραφία της περιλαμβάνει περισσότερα από 10 CD με έργα Eλλήνων συνθετών και έχει βραβευτεί για το CD της «Βerlin – Athens Nikos Skalkottas Piano Works» από την Ελληνική Ένωση Κριτικών Θεάτρου και Παραστατικών Τεχνών.

Σπούδασε στην Αθήνα, το Παρίσι, το Λονδίνο και τη Βοστώνη. Έλαβε το διδακτορικό της δίπλωμα summa cum laude από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης και το Ωδείο του Παρισιού με θέμα «Τα έργα για σόλο πιάνο του Νίκου Σκαλκώτα» και εκπόνησε τη μεταδιδακτορική της έρευνα στο ΕΚΠΑ. Είναι Αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, όπου διδάσκει Πιάνο και Μουσικές Πρωτοπορίες του 20ού αιώνα. Επιμελήθηκε για 10 χρόνια το πρόγραμμα για τη σύγχρονη μουσική «Μια Γέφυρα Μουσικής πάνω από τη Συγγρού», σε συνεργασία με τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση και το Πάντειο Πανεπιστήμιο. Συνεργάζεται επίσης με το Ωδείο Αθηνών και το ΚΕ.ΔΙ.ΒΙ.Μ του Ιονίου Πανεπιστημίου. Έχει λάβει μέρος σε σεμινάρια με τους P. Boulez, P-L Aimard και C. Helffer, ερμήνευσε έργα των Μ. Οhana, G. Crumb, F. Rzewski και Μ. Κagel υπό την επίβλεψή τους και συνεργάστηκε με την εικαστικό και περφόρμερ Λήδα Παπακωνσταντίνου και τον Γάλλο συγγραφέα Pascal Quignard. Οι καλλιτεχνικές και ερευνητικές της δραστηριότητες έχουν λάβει υποστήριξη από το Ίδρυμα Fulbright, το British Council, το Γαλλικό Υπουργείο Πολιτισμού, το ΙΚΥ και το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Harvard.

Ο Σταύρος Γασπαράτος είναι συνθέτης, καλλιτέχνης ήχου και επιμελητής, γνωστός για τη μινιμαλιστική, ορχηστρική και πειραματική μουσική του, καθώς και για τις in situ ηχητικές εγκαταστάσεις του.

Πέρα από τα προσωπικά του πρότζεκτ, συνθέτει μουσική για χορό, θέατρο και κινηματογράφο. Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε σημαντικούς ελληνικούς χώρους, όπως το αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Ωνάση και το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, αλλά και διεθνώς σε πόλεις όπως το Λονδίνο, το Παρίσι, η Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες, η Ρώμη, το Βερολίνο και το Τορόντο.

Από το 2017 εώς το 2020 ήταν καλλιτεχνικός συντονιστής του Transmedia Lab της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Το 2019 εντάχθηκε στο Διοικητικό Συμβούλιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και το 2022 απέκτησε επιμελητικό ρόλο στο Φεστιβάλ δημιουργώντας το Subset Festival, ένα νέο φεστιβάλ μουσικής στην Αθήνα.

Η μουσική του έχει παρουσιαστεί σε όλα τα μεγάλα ελληνικά θέατρα και αίθουσες συναυλιών (συμπεριλαμβανομένου του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Ωνάση, του Μεγάρου Μουσικής κ.ά.) καθώς και σε Λονδίνο, Παρίσι, Νέα Υόρκη, Λος Άντζελες, Σεντ Λούις, Χονγκ Κονγκ, Μακάο, Ρώμη, Νάπολη, Βερολίνο, Ντίσελντορφ, Μόναχο, Τορόντο, Σόφια, Άμστερνταμ και αλλού. Έχει συνθέσει μουσική για περισσότερες από 200 παραγωγές και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους και πιο παραγωγικούς συνθέτες της νέας ελληνικής γενιάς.

Ο Μιχάλης Παρασκάκης είναι συνθέτης, performer και γραφίστας, με έδρα την Αθήνα και τη Χάγη. Το έργο του χαρακτηρίζεται συχνά από έντονα θεατρικά στοιχεία και από αυτό που ο ίδιος ονομάζει «αισθητική του ψεγαδιού», όπου οι ηχητικές ατέλειες μετατρέπονται σε εργαλεία σύνθεσης. Ξεκίνησε σπουδάζοντας γραφικές τέχνες στην Αθήνα, ενώ αργότερα αφιερώθηκε στη σύνθεση και το τραγούδι στο Βασιλικό Ωδείο της Χάγης.

Η μουσική του εκτείνεται από την εξερευνητική μουσική για σύνολα και την όπερα έως την ηλεκτρονική, το μουσικό θέατρο και τα πολυμεσικά έργα, συχνά θολώνοντας τα όρια μεταξύ των ειδών. Στην Ελλάδα έχει συνεργαστεί επανειλημμένα με την Εθνική Λυρική Σκηνή (Στρέλλα, A Greek Songbook, Η Πρώτη Αγάπη, Orpheus, Ημέρες Λατρευτικής Μουσικής), τη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση (Soundscapes, Ambient Pressure, Dépaysement, Tectonics Athens) και το Subset Festival του Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου (Field Guide, Chevron Fold), το Kournos Music Festival, ενώ έργα του έχουν παρουσιαστεί διεθνώς με φεστιβάλ και αίθουσες όπως το Impuls Festival (Γκρατς), Reaktor (Βιέννη), MATA Festival (Νέα Υόρκη), Muziekgebouw, Splendor (Άμστερνταμ), Korzo Theater, Spring Festival, DNR Festival (Χάγη), Week for Contemporary Music (Γάνδη), International Electronic Music Festival (Τεχεράνη) και άλλες χώρες όπως Κύπρος, Ρουμανία, Ελβετία, Καζακστάν, Κροατία, Γαλλία, ΗΠΑ, Αγγλία κ.α.

Έχει συνεργαστεί με μουσικούς και σύνολα όπως τον Enno Poppe και το Klangforum Wien, τον Bas Wiegers και το ASKO|Schönberg Ensemble, τον Ilan Volkov και την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ, τον Βλαδίμηρο Συμεωνίδη και το DissonArt Ensemble, τον Γιώργο Ζιάβρα, τον Κωνσταντίνο Τερζάκη και το Slagwerk Den Haag.

Είναι ιδρυτής του συνόλου νέας μουσικής ΤΕΤΤΤΙΞ, ενώ από τον Απρίλιο του 2025 είναι πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών.

ΕΠΟΜΕΝΕΣ ΣΥΝΑΥΛΙΕΣ:

  • Nabelóse

Ημερομηνία: 15 Δεκεμβρίου 2026

Συντελεστές: Έλενα Κακαλιάγκου (κόρνο), Ingrid Schmoliner (πιάνο)

  • Duo Vocialo

Ημερομηνία: 19 Ιανουαρίου 2027

Συντελεστές: Ιωάννα Βρακατσέλη (μεσόφωνος), Χρήστος Μαρίνος (πιάνο)

  • Semper iniziare

Ημερομηνία: 16 Φεβρουαρίου 2027

Συντελεστές: Ερμής Θεοδωράκης (τσέμπαλο), Γιώργος Κριμπέρης (τρομπόνι), Χάρης Παζαρούλας (κοντραμπάσο)

Προσυναυλιακή διάλεξη από την αρχιτέκτονα Δήμητρα Πατσιώτη: Η χωροχρονική συνύφανση της Μουσικής και της Αρχιτεκτονικής: Ρυθμικές δομές και αρμονικές αναλογίες στη συνθετική διαδικασία.

  • Surreal Sonic Theatre

Ημερομηνία: 16 Μαρτίου 2027

Συντελεστές: Ricardo Descalzo (πιάνο)

  • Otomo Yoshihide με τον Chris Pitsiokos

Ημερομηνία: 3 Απριλίου 2027

Συντελεστές: Otomo Yoshihide (ηλεκτρική κιθάρα), Chris Pitsiokos (σαξόφωνο)

  • Η άλλη όψη των πραγμάτων

Ημερομηνία: 18 Μαΐου 2027

Σύνολο: False Relationships and the Extended Endings Ensemble (FREE)

Συντελεστές: Ζωή Πουρή (βιολί), Noa Mick (σαξόφωνα), Chris Moy (ηλεκτρική κιθάρα), Nejc Grm (ακορντεόν)

  • SissiRada — Live

Ημερομηνία: 15 Ιουνίου 2027

 Συντελεστές: SissiRada

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή