Λαύριο, το θησαυροφυλάκιο της Αθηναϊκής Δημοκρατίας

Το ιστορικό παράδοξο είναι πως, μαζί με τις πολιτικές προσωπικότητες των Αθηνών, και οι δούλοι στο Λαύριο συνέβαλαν κατά πολύ στην οικονομική άνοδο της Αθήνας και στη θεμελίωση της αθηναϊκής δημοκρατίας.

by ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ
  • ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ

Ο όρος «Λαυρεωτική» αναφέρεται σε μία μεγάλη περιοχή της νοτιοανατολικής Αττικής, η οποία εκτείνεται νότια της νοητής γραμμής που ενώνει τον όρμο Δασκαλειού Κερατέας με τον όρμο της Αναβύσσου και όπου επικεντρώθηκε η δραστηριότητα της εξόρυξης και επεξεργασίας του αργύρουχου μεταλλεύματος.

Η μεταλλευτική δραστηριότητα ξεκινάει στα προϊστορικά χρόνια και αναπτύσσεται τον 6ο αιώνα π.Χ. με τη συμβολή του Πεισίστρατου.

Γύρω στα 480 π.Χ., τα έσοδα του δήμου Αθηναίων από την εξαγωγή του αργύρου είναι τόσα, που ο Θεμιστοκλής προτείνει τη διάθεσή τους για τη ναυπήγηση του στόλου που νίκησε αργότερα τους Πέρσες στη Σαλαμίνα.

Ο μεγάλος αυτός πλούτος για την Αθήνα, πλούτος σημαντικός για όλες τις κοινωνικές και ιστορικές εξελίξεις, στηρίχτηκε στην εργασία των δούλων. Οι δούλοι ήταν για την αθηναϊκή βιομηχανία η «ενέργεια». Η μόνη ενέργεια τότε ήταν η μυϊκή δύναμη. Αυτό εξηγεί το γεγονός ότι η δουλεία στην Αθήνα θεωρούνταν φυσική κοινωνική κατάσταση από όλους τους πολίτες, ακόμη και από τους μεγάλους φιλοσόφους.

Στο αρχαίο Λαύριο οι Αθηναίοι απεκόμισαν 3.500 τόνους αργύρου και 1.400.000 τόνους μολύβδου. Με τα δεδομένα αυτά, ο αριθμός των δούλων στο Λαύριο μπορεί να θεωρηθεί ότι τον 5ο αιώνα π.Χ. ήταν περίπου 15.000 και σε όλη την Αττική, 100.000, ενώ οι ελεύθεροι πολίτες κάτι ανάμεσα σε 20 και 30 χιλιάδες με τα γυναικόπαιδα περίπου στις 80.000.

Η εργασία στο Λαύριο, ιδιαίτερα στα μεταλλεία, ήταν σκληρή. Και οι δούλοι που διάλεγε ο μεταλλευτής να εργαστούν σε αυτά έπρεπε να είναι ανθεκτικοί και εκείνοι που εργάζονταν στη μεταλλουργία να είναι ιδιαίτερα επιλεγμένοι λόγω ειδικότητας. Οι κύριοι στο Λαύριο δεν είχαν συμφέρον να επιδιώκουν την αύξηση των δούλων με γάμους αλλά με την αγορά ενηλίκων ανδρών από τις αγορές δούλων. Προτιμούσαν αυτούς που προέρχονταν από βαρβαρικές χώρες.

Οι ώρες εργασίας ήταν πιθανότατα 12 ώρες την ημέρα και οι μέρες εργασίας περίπου 360.
Όταν πέθαινε ο δούλος και δεν είχε οικογένεια, ο κύριος του φρόντιζε πάντα για την ταφή του. Τέτοιου είδους συμπεριφορές ήταν η αιτία, ώστε, κατά τα κλασικά χρόνια δεν παρατηρήθηκαν στο Λαύριο ομαδικές επαναστάσεις δούλων.

Το σύστημα της εξόρυξης στηριζόταν στην ποιοτική εργασία των δούλων, ως εκ τούτου οι Αθηναίοι είχαν κάθε συμφέρον, οι δούλοι να είναι παραγωγικοί. Αυτή ήταν η αιτία για την σχετικά καλή συμπεριφορά των Αθηναίων προς τους δούλους, πλήρως αντίθετη με την συμπεριφορά Αιγυπτίων και Ρωμαίων προς αυτούς.

Η αναλογία ελεύθερων πολιτών και δούλων στο Λαύριο ήταν περίπου 1 προς 40 ενώ την ίδια εποχή, στην πόλη της Αθήνας, 1 προς 5. Το γεγονός αυτό έδινε στους δούλους του Λαυρίου ένα αίσθημα υπεροχής που τους ενθάρρυνε να αναζητούν κάποια προνόμια και κάποια ειδική μεταχείριση, όπως παραδείγματος χάριν, την δυνατότητα να παρακολουθούν θέατρο

Οι ανασκαφές σε χώρους διαμονής των εργαζομένων δούλων στο Λαύριο και σε νεκροταφεία επιβεβαιώνουν την άποψη του αναμφισβήτητα σχετικού ανθρωπισμού των Αθηναίων στο Λαύριο και πιθανότατα, το επίπεδο διαβίωσης των εργαζομένων εκεί δεν μπορεί να ήταν άθλιο.

Το ιστορικό παράδοξο με βάση όλα αυτά τα δεδομένα είναι πως, μαζί με τις πολιτικές προσωπικότητες των Αθηνών, και οι δούλοι στο Λαύριο συνέβαλαν κατά πολύ στην οικονομική άνοδο της Αθήνας και στη θεμελίωση της αθηναϊκής δημοκρατίας.

Πηγή: www.pemptousia.gr

The following two tabs change content below.

ΗΛΙΑΣ ΛΙΑΜΗΣ

Ο Ηλίας Λιαμής γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Παρακολούθησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Οικουμενικό Ινστιτούτο του Bossey. Συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου και άρχισε την εκπόνηση της διδακτορικής του διατριβής. Το 2002 αναγορεύτηκε διδάκτωρ της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στο πεδίο της Νηπτικής Θεολογίας. Αμέσως μετά έγινες δεκτός ως υποψήφιος διδάκτωρ στο τμήμα Μουσικολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών με θέμα τις σύγχρονες μουσικοπαιδαγωγικές μεθόδους. Παράλληλα με τις θεολογικές του σπουδές πήρες τα πτυχία πιάνου και ανώτερων θεωρητικών (αρμονίας, αντίστιξης και φούγκας) από το Ελληνικό Ωδείο, ενώ παρακολούθησε μεταπτυχιακά μαθήματα μουσικολογίας και διεύθυνσης χορωδίας και ορχήστρας στην Αγγλία και την Ουγγαρία. Ορίστηκε από την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος μέλος της Συνολικής Επιτροπής Εορτασμού του Ιωβηλαίου Έτους (1998), μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων (2003), ενώ από το 2000 είναι μέλος της Συνοδικής Επιτροπής Χριστιανικής Αγωγής της Νεότητος και Πρόεδρος της Συνοδικής Υποεπιτροπής Καλλιτεχνικών Εκδηλώσεων. Υπό την τελευταία αυτή ιδιότητα, διοργάνωσε πλήθος εκδηλώσεων κα συνεδρίων στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Είναι πρόεδρος και ιδρυτικός μέλος του Ερευνητικού Ιδρύματος Πολιτισμού και Εκπαίδευσης (Ε.Ι.Π.Ε.) το οποίο εκπονεί ελληνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα διάδοσης του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας. Αποτελεί μόνιμο συνεργάτη του Γραφείου Νεότητας της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών και της Ιεράς Μητροπόλεως Δημητριάδος, ενώ μετέχει συστηματικά σε Σχολές Γονέων και σεμινάρια επιμόρφωσης κατηχητικών πολλών Ιερών Μητροπόλεων. Διδάσκει επί 25 έτη στην Ελληνογαλλική Σχολή "St Joseph", ως καθηγητής θεολόγος και μουσικός ενώ από το 2000 μέχρι το 2015 κατείχε την θέση του Υποδιευθυντή του Γυμνασίου. Ανέλαβε την αναδιοργάνωση της παιδικής χορωδίας της Σχολής η οποία συμμετείχε σε πλήθος εκδηλώσεων. Είναι συγγραφέας βιβλίων, κατηχητικών βοηθημάτων και θεατρικών παραστάσεων, οι οποίες έχουν παρουσιαστεί στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, στο Ίδρυμα "Μιχάλης Κακογιάννης", στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά κ.ά. Αρθρογραφεί συστηματικά, ενώ, επί εικοσιπενταετία, είναι και παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών με θέμα την ανάλυση θεμάτων Βιβλικής και Πατερικής Θεολογίας σε σχέση με τη σύγχρονη πραγματικότητα.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή