- Γράφει η Νέφη Ιωαννίδου
Ειρήνη διά της Ισχύος (peace through strength) -η επιβολή της ειρήνης διά της βίας των όπλων. Ειρήνη διά της Ισχύος – τα δύο μέρη, φαινομενικά, σε σχήμα οξύμωρο. Ο Θουκυδίδης, ο «ιστορικός του πολέμου», ο «πατέρας του πολιτικού ρεαλισμού», εστιάζει στον υπολογισμό της ισχύος. Η έννοια του ισοζυγίου δυνάμεων (balance of power) είναι κεντρική στη Θεωρία του -αναπτύσσεται πλήρως στο έργο του, δομημένο στη διεξαγωγή και τη λήξη του Πελοποννησιακού Πολέμου. Ο Θουκυδίδης υποστηρίζει ότι στις διεθνείς σχέσεις το δίκαιο έχει ισχύ μόνο μεταξύ ίσων, ενώ σε περιπτώσεις ανισορροπίας, «ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί όσο του επιβάλλει η αδυναμία του» (Διάλογος Μηλίων).
Η στρατιωτική υπεροχή διασφαλίζει την ειρήνη, δίχως να υπολογίζεται το δίκαιο; Στην ανάλυση του Θουκυδίδη, οι διεθνείς σχέσεις καθορίζονται συχνά από το δίκαιο του ισχυρότερου -«το μεν γαρ ισχύος δικαιώσει»- όπου το δίκαιο έχει εφαρμογή μόνο όταν υπάρχει ισοδυναμία δυνάμεων. Ο Θουκυδίδης παρατηρεί ότι όταν το ισοζύγιο αλλάζει και μια δύναμη νιώθει να απειλείται, η σύγκρουση γίνεται αναπόφευκτη. Η κεντρική θέση του Θουκυδίδη για τα αίτια του Πελοποννησιακού Πολέμου υπολογίζει στην ανατροπή του ισοζυγίου ισχύος. Ο όρος «Παγίδα του Θουκυδίδη» -καθιερώθηκε στη σύγχρονη πολιτική επιστήμη από τον Graham Allison- υπογραμμίζει έναν κίνδυνο σοβαρό. Ανερχομένης της δύναμης που απειλεί να εκτοπίσει άλλη κυρίαρχη δύναμη, η αναμεταξύ τους σύγκρουση είναι κανόνας.
Τιμή, Συμφέρον, Δέος –οι τρεις κινητήριες δυνάμεις κάθε υπερδύναμης. Τιμή (Δόξα) -η διατήρηση του γοήτρου και της φήμης κάθε ισχυρού. Συμφέρον (Όφελος) το οικονομικό όφελος -πιο ισχυρός οικονομικά, άτρωτος πολιτικά και στρατιωτικά. Δέος (Φόβος) -ανάγκη για ασφάλεια έναντι αλλότριων απειλών.
Διαχρονικά, η άσκηση βίας και ο θάνατος/ η θανάτωση ανθρώπων, οι απώλειες πολεμιστών / στρατιωτών, στις μέρες μας κυρίως αμάχων, είναι η τρομακτικότερη απειλή. Η καταστροφή πολιτισμών εξίσου ισχυρή ανησυχία, σοβαρά υπολογίσιμη. «Ο Τρόμος του Πολέμου» (The Terror of War), η εμβληματική φωτογραφία (στις 8 Ιουνίου1972), αποτυπώνει την εννιάχρονη Φαν Τι Κιμ Φουκ να τρέχει γυμνή και καμένη από ναπάλμ στο Βιετνάμ. Η φωτογραφία αυτή, με τον τίτλο: «Ο τρόμος του πολέμου» («The Terror of War»), λήφθηκε από τον Βιετναμέζο-Αμερικανό φωτογράφο Νικ Ουτ- Nick Ut, που τότε εργάζονταν για την (εφημερίδα «Associated Press (AP) του Λος Άντζελες και έχει βραβευτεί με το βραβείο Πούλιτζερ το 1973. Παρέμεινε στην Ιστορία ως η εικόνα σύμβολο της φρίκης του πολέμου.
Οι φρικιαστικές μέθοδοι θανάτωσης, εν καιρώ πολέμου αλλά και ανακωχών, που επινοήθηκαν και εφαρμόστηκαν για τον αφανισμό λαών και κρατών -από την αρχαιότητα έως σήμερα- αντικατοπτρίζουν την εξέλιξη και τις αλλαγές της τεχνολογίας -παράλληλα, των κοινωνικών δομών.
Οι αρχαίοι Έλληνες, με τη μέθοδο «διά του ξίφους και του δόρατος» και με οπλικό σύστημα δύο τύπους όπλων «αγχέμαχης μάχης» (μάχης σώμα με σώμα) αγωνίστηκαν από την Αρχαιότητα έως τον Μεσαίωνα. Η φράση παραπέμπει στον πρωταρχικό τρόπο διεξαγωγής πολέμου κατά την αρχαιότητα -ιδιαίτερα την ομηρική και την κλασική εποχή, Συμβολίζει τη στρατιωτική ισχύ, τον πόλεμο και τη βίαιη επιβολή.
Το ελληνικό οπλιτικό ξίφος ήταν αμφίκοπο. Ήταν επικουρικό όπλο για τους Έλληνες οπλίτες, που το χρησιμοποιούσαν συνήθως όταν έσπαζε το δόρυ. Οι Ρωμαίοι λεγεωνάριοι της εποχής της μεγάλης ακμής τους, ήταν καλύτεροι ξιφομάχοι συγκριτικά με άλλους λαούς που δεν προτιμούσαν την χρήση του ξίφους, ανάμεσα στους οποίους βρίσκονται και οι αρχαίοι Έλληνες. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι Ρωμαίοι χρησιμοποιούσαν το βαρύ ξίφος τύπου «γκλάντιους» (gladius) που δεν χρειάζονταν ιδιαίτερη επιδεξιότητα στην χρήση του.
Η θανάτωση στον σταυρό πανάρχαια μέθοδος εκτέλεσης, αρχικά χρησιμοποιήθηκε από τους Πέρσες. Στα χρόνια του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ο Σταυρικός Θάνατος διαδίδεται στις χώρες της Μεσογείου και υιοθετείται από τους Ρωμαίους. Ο μαρτυρικός αυτός τρόπος θανάτωσης παραμένει σε ισχύ καθ’ όλη τη διάρκεια των ρωμαϊκών χρόνων και καταργείται επί Μεγάλου Κωνσταντίνου το 337αι.μ.χ. Θάνατος από αιμορραγία που πιστοποιείται με λογχισμό της δεξιάς, η ποινή του Σταυρικού Θανάτου περιλάμβανε τέσσερα στάδια: τη μαστίγωση με το φραγγέλιο, τη διαπόμπευση, τη σταύρωση και τη σκελοκοπία. Η μαστίγωση προκαλεί μεγάλη αιμορραγία και εκτεταμένο τραυματισμό στην πίσω πλευρά του σώματος. Η διαπόμπευση του καταδικασθέντα που ακολουθεί προκαλεί τον ψυχικό βασανισμό, εκμηδενίζοντας την προσωπικότητα του θύματος διά του ονειδισμού του πλήθους.
Η σταύρωση του βαριά τραυματισμένου καταδίκου έπεται, λάμβανε δε χώρα έξω από τα τείχη των πόλεων, με δύο τρόπους: είτε με περίδεση -ακινητοποίηση του κατάδικου στον σταυρό με σχοινιά- είτε με ήλωση -κάρφωμα στον σταυρό με καρφιά. Στην περίδεση, ο θάνατος επέρχεται με την πάροδο δυο ή τριών ημερών και οφείλεται στην απώλεια υγρών, στις μεταβολικές και στις καρδιαγγειακές διαταραχές, στην αφυδάτωση, στην ακινησία και στην ασφυξία. Κατά την ήλωση, συντομότερος ο θάνατος, επέρχεται περίπου στο εξάωρο και οφείλεται στις καρδιαγγειακές διαταραχές και στην ασφυξία -τρόπος θανάτωσης των δούλων και των λιποτακτών. Οι εσταυρωμένοι παραμένουν μετά θάνατον στον σταυρό του μαρτυρίου μέχρι πλήρους αποσύνθεσης.
Αποκεφαλισμός: χρησιμοποιήθηκε ευρέως με τη χρήση σπαθιού, τσεκουριού και αργότερα στον Μεσαίωνα της γκιλοτίνας. Απαγχονισμός: Μία από τις πιο κοινές μεθόδους παγκοσμίως -οι Άγγλοι έκαναν κατά κόρον χρήση κατά την Αποικιοκρατία. Λιθοβολισμός: μορφή θανατικής ποινής-απαντάται σε αρχαίες κοινωνίες και καταμαρτυρείται στα θρησκευτικά κείμενα. Καύση στην πυρά -συνήθης ποινή για αιρετικούς και «μάγισσες» κατά τον Μεσαίωνα, αλλά και σε χώρες της Ανατολής όπου οι δούλοι και η σύζυγος ακολουθούν τον θανόντα αφέντη. Η πλέον ακραία μέθοδος, η ταφή ζώντος -χρησιμοποιήθηκε ιστορικά.
Ανθρωποθυσίες/Ανθρωποφαγίες. Άνθρωποι και Πολιτισμοί εξαφανίζονται ακόμη και μάλιστα με μαζικότερους τρόπους στην εποχή μας. «Ένας πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» -η ανακοίνωση του πλανητάρχη Τραμπ, ως απειλή ενάντια σε έναν πολιτισμό χιλιετηρίδων, προκαλεί το δέος: θαυμασμό και συνάμα φόβο. Εκατομμύρια εθελοντές Ιρανοί, συγκεντρώθηκαν στις μεγάλες γέφυρες ορθώνοντας τα σώματα τους σε ασπίδα προς αποτροπή της υλοποίησης των απειλών της Αμερικής.
«Ένας πολιτισμός θα πεθάνει απόψε» -ιαχή που έσκισε τον αέρα. Κραυγή που προφανώς έσπειρε τον τρόμο, αλλά όχι τον πανικό. Πολιτισμός αρχαίος ο πολιτισμός των Περσών, ανεξαρτήτως της πίεσης που δέχεται από το θεοκρατικό καθεστώς, φαίνεται να λειτούργησε με γενναιότητα απύθμενη. Γυναίκες με τα παιδιά τους, είτε εκούσια είτε ακούσια (υπό απειλή), υπό το κράτος του τρόμου του ολοκληρωτικού ολέθρου, προτάσσουν τις ζωές τους στον ισχυρότερο -επιδεικνύοντας, κατά τον τρόπο αυτόν, την κουλτούρα τους και τη δύναμη της ψυχής τους.
