Πριν προλάβει να στεγνώσει το μελάνι από τις υπογραφές Τραμπ και Πεζεσκιάν στο μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος δέχεται έντονη κριτική από τους αντιπάλους του, που του χρεώνουν ότι έδωσε πολλά στην Τεχεράνη.
Ο Ντόναλντ Τραμπ σε ανάρτησή του στο Truth social χαρακτηρίζει «ανόητους» όσους ισχυρίζονται ότι δεν υπήρξε αρκετά σκληρός με το Ιράν, την στιγμή που, όπως ισχυρίζεται, το χρηματιστήριο σημείωσε ρεκόρ και οι τιμές του πετρελαίου καταρρέουν και προσθέτει πως το κάνουν επειδή είναι ζηλιάρηδες, κακοί ή ηλίθιοι».
Αναλυτικά η ανάρτηση του Τραμπ
Αυτοί οι ανόητοι, που πιστεύουν ότι δεν έχω υιοθετήσει αρκετά σκληρή στάση απέναντι στο Ιράν, ενώ το Χρηματιστήριο μόλις έφτασε σε ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΥΨΗΛΟ και οι τιμές του πετρελαίου «καταρρέουν», είναι είτε ζηλιάρηδες, είτε κακοί άνθρωποι, είτε ηλίθιοι. ΑΣ ΚΑΝΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ ΜΕΓΑΛΗ ΞΑΝΑ!!! Πρόεδρος DJT
Τα «αγκάθια» που απειλούν να εκτροχιάσουν την τελική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν
Όταν οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν καθίσουν στο τραπέζι των συνομιλιών στην Ελβετία την Παρασκευή (19/06), μετά από σχεδόν τέσσερις μήνες πολέμου, το διακύβευμα δεν θα μπορούσε να είναι υψηλότερο, καθώς βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σειρά από εμπόδια που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας συνολικής ειρηνευτικής συμφωνίας.
Αν και δεν μπορεί να αποκλειστεί μια σημαντική πρόοδος, οι περισσότεροι αναλυτές εμφανίζονται σκεπτικοί για το αν οι δύο πλευρές μπορούν να καταλήξουν σε μια τελική διευθέτηση εντός του παραθύρου των 60 ημερών που ορίζεται στο «μνημόνιο συνεργασίας» (MOU) που υπέγραψαν την Τετάρτη (17/06) ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν.
Αυτή η ενδιάμεση συμφωνία μετέθεσε τα πιο ακανθώδη ζητήματα για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων, χωρίς καμία εγγύηση ότι θα επιλυθούν ποτέ.
Ακολουθούν οι πιθανοί παράγοντες που θα μπορούσαν να ανατρέψουν τις συνομιλίες, σύμφωνα με το Reuters.
Μπορεί να γεφυρωθεί το χάσμα για τα πυρηνικά;
Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν –το οποίο ο Τραμπ επικαλέστηκε ως τον κύριο λόγο για τον οποίο ξεκίνησε τον πόλεμο– ενδέχεται να κρύβει τη μεγαλύτερη πιθανότητα να τινάξει τις συνομιλίες στον αέρα. Ο Τραμπ έχει ήδη εξάρει τη δέσμευση του Ιράν να μην αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο, αλλά αυτό σε μεγάλο βαθμό επαναλαμβάνει μακροχρόνιες δεσμεύσεις της Τεχεράνης.
Εκεί όπου οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να σκοντάψουν είναι το τι θα γίνει με το απόθεμα ουρανίου του Ιράν που βρίσκεται κοντά σε επίπεδο κατασκευής βόμβας. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι θέλει να απομακρυνθεί από τη χώρα ή να καταστραφεί. Το Ιράν δεν επιθυμεί τίποτα από τα δύο, αν και έχει αφήσει να εννοηθεί μια πιθανή προθυμία να αραιώσει το υλικό.
Ένα άλλο σημείο τριβής είναι ο μελλοντικός εμπλουτισμός ουρανίου από το Ιράν. Οι ΗΠΑ έχουν κατά καιρούς απαιτήσει μηδενικό εμπλουτισμό στο Ιράν. Το Ιράν δηλώνει ότι δεν θα παραιτηθεί από το δικαίωμά του να εμπλουτίζει ουράνιο. Πηγές ανέφεραν ότι οι δύο πλευρές είχαν συζητήσει στο παρελθόν για ένα πιθανό μορατόριουμ διάρκειας από 5 έως 20 χρόνια, αλλά ο συμβιβασμός παραμένει άπιαστος.
Επίσης, υπό αμφισβήτηση είναι το αν το Ιράν θα αποδεχθεί το επίπεδο των διεθνών επιθεωρήσεων που διενεργούνταν βάσει της πυρηνικής συμφωνίας στην οποία είχε καταλήξει ο πρώην πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα το 2015 και την οποία ο Τραμπ εγκατέλειψε το 2018.
Μπορούν τα Στενά του Ορμούζ να περιπλέξουν τα πράγματα;
Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με τα Στενά, τα οποία το Ιράν απέκλεισε ουσιαστικά, προκαλώντας παγκόσμιο σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό, μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στις 28 Φεβρουαρίου. Βάσει του μνημονίου συνεργασίας, η θαλάσσια δίοδος, από την οποία κανονικά διέρχεται το ένα πέμπτο του πετρελαίου παγκοσμίως, θα ανοίξει ξανά την Παρασκευή (19/06), αλλά οι ναυτιλιακές εταιρείες παραμένουν επιφυλακτικές.
Οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι η διέλευση θα είναι δωρεάν. Το Ιράν, το οποίο απέκτησε ισχύ με τον έλεγχο του καναλιού –κάτι που στερούνταν πριν από τον πόλεμο– επιμένει ότι θα διατηρήσει ρόλο στη διαχείρισή του.
Τι γίνεται με τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία;
Ένα ακόμη εμπόδιο, είναι το γεγονός ότι το Ιράν θέλει ο Τραμπ να άρει γρήγορα τις κυρώσεις και να αποδεσμεύσει δισεκατομμύρια «παγωμένων» κεφαλαίων, ενώ οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι η χαλάρωση θα είναι σταδιακή και συνδεδεμένη με τη συμμόρφωση του Ιράν. Σ
Σύμφωνα με το κείμενο του μνημονίου συνεργασίας που ανέγνωσαν Αμερικανοί αξιωματούχοι την Τετάρτη (17/06), το Ιράν θα λάβει αμέσως εξαιρέσεις για να πουλήσει ξανά πετρέλαιο, μια συμβιβαστική κίνηση που έχει εντείνει την κριτική από την πλευρά των «γερακιών» κατά του Ιράν, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ παραχωρεί πάρα πολλά.
Ωστόσο, ο Τραμπ ίσως είναι διστακτικός στο να φανεί ότι δίνει χρήματα στο Ιράν σύντομα. Το μνημόνιο συνεργασίας συγκρίνεται ήδη με τη συμφωνία επί Ομπάμα, τον οποίο ο Τραμπ κατηγορούσε επί σειρά ετών για την επιστροφή ορισμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Μπορεί το Ισραήλ να ανατρέψει τη συμφωνία;
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος βοήθησε να πειστεί ο Τραμπ να ξεκινήσει τον πόλεμο, επιμένει ότι το Ισραήλ δεν δεσμεύεται από καμία συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν στον αγώνα του κατά της ευθυγραμμισμένης με το Ιράν Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Αν και οι εχθροπραξίες εκεί έχουν μειωθεί από τότε που ο Τραμπ επέπληξε τον Νετανιάχου αυτή την εβδομάδα, μια περαιτέρω κλιμάκωση θα μπορούσε να απειλήσει τις συνομιλίες. Το Ιράν δηλώνει ότι η συμφωνία απαιτεί επίσης κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο.
Θα φτάσουν οι 60 μέρες για μια τελική συμφωνία;
Η αμερικανική ομάδα –ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ– και οι Ιρανοί ομόλογοί τους ενδέχεται να δυσκολευτούν να συμβιβάσουν τα ανόμοια στυλ διαπραγμάτευσης.
Ο Τραμπ είναι γνωστό ότι απαιτεί γρήγορα αποτελέσματα, ενώ το Ιράν προτιμά τις μακρόσυρτες διαπραγματεύσεις. Αυτό αποτέλεσε πρόβλημα σε προηγούμενους γύρους διαπραγματεύσεων που κατέληξαν σε αποτυχία και θα μπορούσε να οδηγήσει σε παρόμοιο αποτέλεσμα αυτή τη φορά.
Ο Τραμπ δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι αυτό το στάδιο των διαπραγματεύσεων θα είναι «ευκολότερο» από το πρώτο. Και οι δύο πλευρές επιδιώκουν να τερματίσουν τη σύγκρουση. Ο πρόεδρος δέχεται αυξανόμενες πιέσεις στο εσωτερικό της χώρας λόγω των υψηλών τιμών της βενζίνης, και το Ιράν έχει πληγεί σοβαρά στρατιωτικά και οικονομικά.
Ωστόσο, η αμερικανική ομάδα αναμένεται να έχει έλλειψη τεχνικής εμπειρογνωμοσύνης και θα βρεθεί αντιμέτωπη με έμπειρους διαπραγματευτές με ιστορικό στην παράταση των συνομιλιών. Αυτό σημαίνει ότι οι 60 ημέρες μπορεί να είναι πολύ λίγες για τη σύνταξη μιας λεπτομερούς συμφωνίας. Η συμφωνία του Ομπάμα χρειάστηκε περίπου δύο χρόνια για να οριστικοποιηθεί.
Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, ενδέχεται να υπάρξουν αμφιβολίες για την εφαρμογή της. Ο Τραμπ βοήθησε στη μεσολάβηση για μια κατάπαυση του πυρός πέρυσι στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς στη Γάζα, αλλά η διαδικασία έχει βαλτώσει από τότε.
Ο παράγοντας δυσπιστία
Το Ιράν είναι εξαιρετικά καχύποπτο απέναντι στον Τραμπ, ο οποίος δύο φορές κατά το περασμένο έτος εξαπέλυσε επίθεση εν μέσω διαπραγματεύσεων.
Το αν οι Ιρανοί είναι πρόθυμοι ή όχι να συμβιβαστούν θα μπορούσε επίσης να εξαρτηθεί από τον ανώτατο ηγέτη τους, Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος θεωρείται πιο σκληροπυρηνικός από τον πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε μαζί με τη μητέρα, τη σύζυγο και τον γιο του νέου ηγέτη σε πλήγμα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Οι ΗΠΑ θα είναι επίσης δύσπιστες, παρακολουθώντας για να δουν αν το Ιράν κωλυσιεργεί, κάτι που οι συνεργάτες του Τραμπ λένε ότι έχουν βιώσει στο παρελθόν.
Εάν δεν μπορέσουν να ξεπεράσουν τις διαφορές τους για να εξασφαλίσουν μια συνολική διευθέτηση, υπάρχει πάντα η πιθανότητα μιας περιορισμένης συμφωνίας ή της παράτασης των συνομιλιών – αν και ο κίνδυνος αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών θα παρέμενε ορατός.
Άλλοι τρόποι με τους οποίους θα μπορούσαν να αποτύχουν οι συνομιλίες
- Εάν ο Τραμπ υποκύψει στις πιέσεις για να αντισταθεί στις παραχωρήσεις, ή εάν οι Ιρανοί σκληροπυρηνικοί αναγκάσουν τους διαπραγματευτές τους να είναι πιο αδιάλλακτοι.
- Εάν οι ήδη αντικρουόμενες ερμηνείες του μνημονίου συνεργασίας δημιουργήσουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες.
- Εάν ο Τραμπ εκτοξεύσει το είδος των σκληρών απειλών που έχει διατυπώσει κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, αναγκάζοντας το Ιράν να διακόψει τις διαπραγματεύσεις.
