Είναι χρήσιμες οι ρυθμίσεις που αντιμετωπίζουν τα νοθευμένα και «ψεκασμένα» προϊόντα, τα συνθετικά κανναβινοειδή, την ανεξέλεγκτη διάθεση ουσιών άγνωστης σύνθεσης. «Ορθώς προβλέπουν ελέγχους. Όμως το κεφάλαιο παραμένει εγκλωβισμένο στην ίδια παλιά, αποτυχημένη λογική: περισσότερες απαγορεύσεις, ευρύτερες ποινικές διατάξεις, αυστηρότερες κυρώσεις. Δεν αγγίζει τον πυρήνα του προβλήματος» τόνισε ο βουλευτής Αχαΐας του ΠΑΣΟΚ Γ.Α. Παπανδρέου. Όπως είπε, το ερώτημα δεν είναι αν εγκρίνουμε τη χρήση, αλλά ποιος ελέγχει την αγορά.. «Η απάντηση σήμερα είναι ξεκάθαρη. Τα παράνομα δίκτυα καθορίζουν τι πωλείται, πόσο ισχυρό είναι, με τι νοθεύεται, σε ποιον πωλείται – ακόμα και σε ανήλικους – και σε ποια τιμή. Αυτά εισπράττουν τα κέρδη. Αυτά ξεπλένουν το μαύρο χρήμα. Η απαγόρευση δεν εξαφάνισε την αγορά. Την παρέδωσε στη μαφία» υποστήριξε ο κ. Παπανδρέου.
Για τις, δε, προβλέψεις του νομοσχεδίου, είπε ότι «Δεν προστατεύει τον χρήστη από την ποινική δίωξη. Δεν διαχωρίζει τον χρήστη από τον διακινητή. Δεν δημιουργεί νόμιμη, ελεγχόμενη εναλλακτική. Δεν αφαιρεί ούτε ένα ευρώ από το οργανωμένο έγκλημα».
Συγκεκριμένα, είπε για την «αδικία του ισχύοντος πλαισίου» ότι το άρθρο 29 του ν. 4139/2013 εξακολουθεί να τιμωρεί με φυλάκιση έως πέντε μήνες την κατοχή, χρήση ή καλλιέργεια κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση: «Μικρή» ποινή, θα πείτε. Δεν είναι μικρή για τον δεκαεννιάχρονο που συλλαμβάνεται. Δεν είναι μικρή για την οικογένειά του. Προσαγωγή, δακτυλοσκόπηση, δικηγόροι, δικαστήριο, στιγματισμός, φόβος για το μέλλον. Ακόμη κι αν δεν υπάρξει καταδίκη, η ίδια η διαδικασία είναι η τιμωρία. Και η βαθιά αντίφαση: ο περιστασιακός χρήστης μπορεί να μείνει ατιμώρητος· ο συστηματικός είναι πιο εκτεθειμένος σε βαρύτερες τιμωρίες.
Τιμωρούμε δηλαδή αυστηρότερα ακριβώς εκείνον που χρειάζεται περισσότερο υποστήριξη και υπηρεσίες υγείας.
Ένα ζήτημα κοινωνικό, ψυχολογικό, υγειονομικό – το αντιμετωπίζουμε αστυνομικά. Είναι αυτή πολιτική δημόσιας υγείας;» αναρωτήθηκε ο κ. Παπανδρέου.
Σύμφωνα με τον βουλευτή της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το άρθρο 84 «συμπεριλαμβάνει ακόμη και την «αγορά» μη επιτρεπόμενων προϊόντων και παραπέμπει στις ποινές του άρθρου 20 του νόμου περί ναρκωτικών. Το άρθρο 89 παραπέμπει, γενικόλογα, στο ίδιο άρθρο. Όμως το άρθρο 20 προβλέπει κάθειρξη τουλάχιστον οκτώ ετών και χρηματική ποινή έως 300.000 ευρώ. Ρωτώ λοιπόν ευθέως την κυβέρνηση: Θέλετε να δημιουργήσετε τον κίνδυνο ένας αγοραστής να αντιμετωπιστεί ως διακινητής; Θέλετε μια παράβαση επισήμανσης σε προϊόν CBD από ένα νόμιμο κατάστημα να οδηγεί σε μεταχείριση αντίστοιχη με εκείνη οργανωμένου εγκληματικού δικτύου;
Η ίδια ποινή για ριζικά διαφορετικές συμπεριφορές είναι κατάλυση της αναλογικότητας. Είναι κάκιστη νομοθέτηση» επισήμανε ο κ. Παπανδρέου.
Σημείωσε, επίσης, ότι καμία ουσία δεν είναι ακίνδυνη, ούτε η κάνναβη, ούτε το αλκοόλ και ο καπνός που πωλούνται νόμιμα.. Οι πραγματικοί κίνδυνοι της κάνναβης είναι η έναρξη σε μικρή ηλικία, η καθημερινή, μακροχρόνια χρήση, τα προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε THC, η οδήγηση υπό την επήρεια, τα νοθευμένα με συνθετικές ουσίες προϊόντα και «για ακριβώς αυτούς τους λόγους απαιτείται ρύθμιση: Γιατί στην παράνομη αγορά δεν υπάρχει εργαστηριακός έλεγχος. Δεν υπάρχει ετικέτα. Δεν υπάρχει γνωστή περιεκτικότητα. Δεν υπάρχει έλεγχος ηλικίας.
Δεν υπάρχει ανάκληση παρτίδας. Δεν υπάρχει υπεύθυνος παραγωγός».
Η απαγόρευση, τόνισε ο πρώην πρωθυπουργό «δεν καταργεί τον κίνδυνο. Καταργεί τη δυνατότητα της Πολιτείας να τον ελέγξει. Και η ψευδαίσθηση ότι η αστυνομία θα ελέγξει την αγορά καταρρέει μπροστά σε ένα γεγονός: ναρκωτικά διακινούνται ακόμη και μέσα στις φυλακές».
Ακολούθως σημείωσε ότι «η απαγόρευση δημιουργεί την επαφή με τους παράνομους διακινητές, και άρα και την ευκαιρία του διακινητή να του πλασάρει σκληρό ναρκωτικό» ενώ «η νόμιμη, ελεγχόμενη διάθεση σπάει αυτή τη σύνδεση. Απομακρύνει τον χρήστη από τον διακινητή. Αφαιρεί πελατεία και έσοδα από τη μαφία. Γι’ αυτό, άλλωστε, η μαφία είναι ο πιο ένθερμος υποστηρικτής της απαγόρευσης. Από την αποποινικοποίηση χάνει – και χάνει πολλά. [. . .] Και όπου υπάρχουν τέτοια κέρδη, υπάρχει – αποδεδειγμένα, όχι θεωρητικά – διαφθορά: από τον αστυνομικό, στον δικαστή, θα προσθέσω και στον πολιτικό. [. . .] Τα ισχυρότερα δίκτυα διακινητών έχουν συμφέρον να κυνηγηθεί η κάνναβης. Και να την αντικαταστήσουν με άλλα πιο κερδοφόρα, πιο επικίνδυνα και πιο εθιστικά»
Αναφέρθηκε ακόμα σε όσα «ακούγονται, ιδίως για τουριστικές περιοχές και νησιά, καταγγελίες ότι οι επιχειρήσεις στοχεύουν την κάνναβη την ώρα που αυξάνεται η διαθεσιμότητα κοκαΐνης – εκεί όπου βρίσκεται το μεγάλο κέρδος. Δεν τις υιοθετώ ως γεγονότα. Ζητώ να ερευνηθούν. Και ζητώ από την κυβέρνηση στοιχεία: πόσες επιχειρήσεις ανά ουσία; Πόσες καταγγελίες εξέτασε η Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων; Αν δεν έχετε τα στοιχεία, δεν ξέρετε αν η πολιτική σας λειτουργεί. Αν τα έχετε, δημοσιοποιήστε τα».
Μεταφέροντας στην κοινοβουλευτική επιτροπή τη διεθνή εμπειρία, είπε ότι η Πορτογαλία αποποινικοποίησε την προσωπική χρήση όλων των ουσιών το 2001 και επένδυσε σε πρόληψη και θεραπεία. ≈ Η Πορτογαλία δεν έγινε «Μέκκα των ναρκωτικών», όπως προφήτευαν οι κινδυνολόγοι. Έγινε υπόδειγμα δημόσιας υγείας». Ο Καναδάς νομιμοποίησε και ρύθμισε την κάνναβη το 2018. Πριν τη ρύθμιση, μόλις το ένα πέμπτο των αγορών γινόταν από νόμιμες πηγές· μέσα σε λίγα χρόνια, η μεγάλη πλειονότητα της αγοράς πέρασε στο νόμιμο, ελεγχόμενο κύκλωμα.
Η χρήση στους ανηλίκους 15-17 ετών δεν αυξήθηκε. Δισεκατομμύρια αφαιρέθηκαν από το οργανωμένο έγκλημα και προστέθηκαν στη νόμιμη οικονομία. Στις ΗΠΑ, 24 πολιτείες έχουν ρυθμίσει την αγορά. Έχουν εισπράξει πάνω από 28 δισεκατομμύρια δολάρια σε φόρους – χρήματα που χρηματοδοτούν σχολεία, προγράμματα πρόληψης, απεξάρτηση, υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Χρήματα που πριν πήγαιναν στα καρτέλ. Στην Ευρώπη, η Γερμανία ρύθμισε την κατοχή και την καλλιέργεια το 2024. Η Μάλτα, το Λουξεμβούργο, η Τσεχία, η Ελβετία και η Ολλανδία κινούνται σε ανάλογες κατευθύνσεις. Η Ευρώπη αλλάζει σελίδα. Θα μείνουμε εμείς προσκολλημένοι σε μια πολιτική που απέτυχε παντού; Η επιτυχία μιας πολιτικής για τα ναρκωτικά δεν μετριέται με τα γραμμάρια που κατασχέθηκαν, ούτε με τους νέους που σύρθηκαν στο αστυνομικό τμήμα. Μετριέται με το πόσο συρρικνώθηκε η παράνομη αγορά. Πόσα εγκληματικά έσοδα δεσμεύθηκαν. Πόσο περιορίστηκε η πώληση σε ανηλίκους. Πόσο μειώθηκαν τα νοθευμένα προϊόντα και οι νοσηλείες» είπε ο κ. Παπανδρέου.
Οι προτάσεις το Γ. Α. Παπανδρέου
«Η Παγκόσμια Επιτροπή στην οποία συμμετέχω – προτείνει μια σαφή ιεράρχηση: αποποινικοποίηση και υπηρεσίες υγείας για τον χρήστη· αδειοδότηση, έλεγχος και ιχνηλασιμότητα για τη νόμιμη αγορά· αμείλικτη δίωξη της βίας, της διαφθοράς και του ξεπλύματος για το οργανωμένο έγκλημα. Όχι επιείκεια – στοχευμένη αυστηρότητα εκεί όπου αποδίδει».
Σε αυτό το πνεύμα προτείνω:
-Πρώτον, άμεση αποποινικοποίηση της προμήθειας, κατοχής, χρήσης και περιορισμένης καλλιέργειας κάνναβης αποκλειστικά για προσωπική χρήση.
-Δεύτερον, αφαίρεση της αγοράς για προσωπική χρήση από το άρθρο 84 και ρητή εξαίρεση του χρήστη από τις ποινές του άρθρου 20.
-Τρίτον, αντικατάσταση του άρθρου 89 με κλιμακωτό σύστημα: διοικητικές κυρώσεις για κανονιστικές παραβάσεις· αυστηρές ποινές μόνο για την εν γνώσει εμπορική διακίνηση επικίνδυνων ή νοθευμένων ψυχοτρόπων προϊόντων.
-Τέταρτον, υποχρεωτικός εργαστηριακός έλεγχος κάθε παρτίδας – THC, CBD, συνθετικά κανναβινοειδή, φυτοφάρμακα, βαρέα μέταλλα – με πλήρη ιχνηλασιμότητα και άμεση ανάκληση.
-Πέμπτον, απαγόρευση διαφήμισης, αυστηρή προστασία των ανηλίκων, έλεγχος ηλικίας, ουσιαστική ενημέρωση για τους κινδύνους.
-Έκτον, αυστηρά ρυθμιζόμενο σύστημα νόμιμης διάθεσης σε ενηλίκους – χωρίς επιθετική εμπορευματοποίηση – με έλεγχο παραγωγής, περιεκτικότητας, τιμής, σημείων διάθεσης και προέλευσης κεφαλαίων.
-Έβδομον, παύση των εκκρεμών διώξεων και διαγραφή των καταχωρίσεων για πράξεις προσωπικής χρήσης που δεν θα αποτελούν πλέον αδίκημα.
Κλείνοντας ο πρώην πρωθυπουργός είπε:
-Δεν ζητώ αδιαφορία απέναντι στη χρήση.
-Ζητώ πραγματικό έλεγχο: της παραγωγής, της σύνθεσης, της ισχύος, της ηλικίας. Πρόληψη και υπηρεσίες υγείας. Και αποφασιστική δίωξη της βίας, της διαφθοράς και του ξεπλύματος.
-Η αποποινικοποίηση του χρήστη δεν είναι υποχώρηση απέναντι στη μαφία. Είναι το πρώτο βήμα για να του πάρουμε τον χρήστη από τα χέρια της.
-Η κρατική ρύθμιση δεν αποτελεί όπως κάποιοι διατείνονται – προώθηση της κάνναβης.
Είναι ανάκτηση, από την Πολιτεία, ενός ελέγχου που σήμερα έχει παραδοθεί στο οργανωμένο έγκλημα.
Και ας είμαστε απολύτως καθαροί:
-Μια πολιτική που τιμωρεί τον χρήστη αλλά διατηρεί τα κέρδη του διακινητή, δεν είναι πολιτική κατά των ναρκωτικών.
-Μια πολιτική που μπορεί να καταστρέψει τη ζωή ενός νέου για προσωπική χρήση, ενώ αφήνει ανέγγιχτη τη διαδρομή του μαύρου χρήματος, είναι άδικη και αναποτελεσματική.
-Και μια πολιτική που αφήνει τη σύνθεση, την ισχύ και την πώληση της κάνναβης στα χέρια της μαφίας, δεν προστατεύει τη δημόσια υγεία. Προστατεύει – αντικειμενικά – το παράνομο μονοπώλιο.
-Αυτό το νομοσχέδιο είναι μια ευκαιρία να αλλάξουμε κατεύθυνση.
-Όχι να χαλαρώσουμε τον έλεγχο – να τον κάνουμε επιτέλους πραγματικό.
-Για την υγεία των νέων. Για την προστασία των οικογενειών. Για την αξιοπιστία των θεσμών.
-Και για μια Πολιτεία που τιμωρεί το οργανωμένο έγκλημα – όχι τον άνθρωπο που χρειάζεται ενημέρωση, προστασία ή βοήθεια.
