Σε ευθεία προειδοποίηση προς τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν προχώρησε ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατζ, καλώντας την Τουρκία να μην επεκτείνει τον στρατιωτικό της ρόλο στη Συρία.
Οι δηλώσεις έγιναν σε συνέντευξη του Κατζ στο ισραηλινό Channel 14, στο περιθώριο συνεδρίου για την ασφάλεια, και έρχονται σε μια περίοδο αυξανόμενης ανησυχίας στο Ισραήλ για το ενδεχόμενο εγκατάστασης τουρκικών βάσεων ή συστημάτων αεράμυνας στη Συρία.
Σύμφωνα με ισραηλινές εκτιμήσεις, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία δράσης της ισραηλινής Πολεμικής Αεροπορίας, ιδιαίτερα κοντά στα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν.
«Η Ιερουσαλήμ δεν είναι Κωνσταντινούπολη»
Ο Ίσραελ Κατζ χρησιμοποίησε σκληρή ιστορική αναφορά, απευθυνόμενος προσωπικά στον Τούρκο πρόεδρο.
«Δεν είμαστε η καταρρέουσα χριστιανική αυτοκρατορία. Η Ιερουσαλήμ δεν είναι η Κωνσταντινούπολη, την οποία κατακτήσατε όταν χτίσατε την Οθωμανική Αυτοκρατορία», είπε.
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Είμαστε εδώ για πάντα. Η Ιερουσαλήμ είναι δική μας για πάντα».
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας συνέχισε στο ίδιο ύφος, λέγοντας: «Η συμβουλή μου προς τον Ερντογάν είναι να μην τα βάζει μαζί μας και να μη φέρει τον εαυτό του στη θέση που έφερε τον εαυτό του το Ιράν».
Ο Κατζ δεν εξήγησε αναλυτικά την αναφορά του στο Ιράν, ωστόσο φέρεται να παρέπεμπε στη στρατιωτική αντιπαράθεση της Τεχεράνης με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Συρία στο επίκεντρο της έντασης
Η νέα ισραηλινή προειδοποίηση αντανακλά τον αυξανόμενο ανταγωνισμό Τουρκίας και Ισραήλ στη Συρία, μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024.
Η Άγκυρα, που υπήρξε βασικός υποστηρικτής της αντιπολίτευσης κατά του Άσαντ, εμφανίζεται πλέον ως κεντρικός περιφερειακός σύμμαχος της νέας κυβέρνησης υπό τον Άχμεντ αλ Σαράα, πρώην ηγέτη της Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ.
Η Τουρκία έχει συζητήσει με τη Δαμασκό το ενδεχόμενο εκπαίδευσης και εξοπλισμού των νέων συριακών ενόπλων δυνάμεων, ενώ έχουν υπάρξει αναφορές για πιθανές εγκαταστάσεις εκπαίδευσης στο πλαίσιο μελλοντικής αμυντικής συμφωνίας.
Ισραηλινά μέσα αναφέρουν ότι τουρκικές ομάδες έχουν εξετάσει συριακές αεροπορικές βάσεις για πιθανές αναπτύξεις, χωρίς πάντως η Άγκυρα να έχει επιβεβαιώσει σχέδια για μόνιμες βάσεις.
Το ισραηλινό «κόκκινο όριο»
Το Ισραήλ βλέπει με καχυποψία κάθε διεύρυνση της τουρκικής στρατιωτικής παρουσίας στη Συρία, ιδίως σε αεροπορικές βάσεις της κεντρικής Συρίας.
Μετά την πτώση του Άσαντ, οι ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν τη ζώνη ασφαλείας που εποπτευόταν από τον ΟΗΕ και χωρίζει τη Συρία από τα κατεχόμενα Υψίπεδα του Γκολάν. Παράλληλα, το Ισραήλ έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένα πλήγματα σε συριακές στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Η ισραηλινή πλευρά υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις αυτές είναι απαραίτητες για να αποτραπεί η μεταφορά όπλων ή η παρουσία εχθρικών δυνάμεων κοντά στα σύνορά της. Η Συρία και η Τουρκία, από την πλευρά τους, κατηγορούν το Ισραήλ για παραβίαση της συριακής κυριαρχίας.
Τον Απρίλιο του 2025, το Ισραήλ έπληξε συριακές βάσεις, ανάμεσά τους και εγκαταστάσεις που, σύμφωνα με πληροφορίες, είχαν εξεταστεί από τουρκικές ομάδες για πιθανή ανάπτυξη.
Τεχνικές συνομιλίες σε Αζερμπαϊτζάν
Η ένταση ανάμεσα σε Άγκυρα και Τελ Αβίβ οδήγησε σε τεχνικές συνομιλίες μεταξύ Τούρκων και Ισραηλινών αξιωματούχων στο Αζερμπαϊτζάν.
Στόχος ήταν η δημιουργία μηχανισμού αποτροπής ατυχημάτων ή παρεξηγήσεων μεταξύ των δυνάμεων των δύο χωρών στη Συρία.
Η Τουρκία ξεκαθάρισε ότι οι συνομιλίες αυτές δεν σημαίνουν εξομάλυνση των σχέσεων με το Ισραήλ. Από την πλευρά του, το Ισραήλ φέρεται να έχει διαμηνύσει στην Άγκυρα ότι η δημιουργία τουρκικών βάσεων κοντά στην Παλμύρα, στην κεντρική Συρία, θα αποτελούσε «κόκκινη γραμμή».
Βαθιά ρήξη λόγω Γάζας
Οι σχέσεις Τουρκίας και Ισραήλ έχουν επιδεινωθεί δραματικά από την έναρξη του πολέμου στη Γάζα, μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει κατηγορήσει επανειλημμένα την κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου για γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου στη Γάζα. Το Ισραήλ απορρίπτει τις κατηγορίες και κατηγορεί τον Ερντογάν ότι στηρίζει τη Χαμάς, την οποία η Τουρκία δεν χαρακτηρίζει τρομοκρατική οργάνωση.
Η Άγκυρα ανακάλεσε τον πρεσβευτή της από το Τελ Αβίβ τον Νοέμβριο του 2023 και διέκοψε το άμεσο εμπόριο με το Ισραήλ τον Μάιο του 2024. Το Ισραήλ είχε επίσης αποσύρει τους διπλωμάτες του από την Τουρκία, επικαλούμενο λόγους ασφαλείας και τη βαθιά επιδείνωση των σχέσεων.
Νέα εστία σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή
Η προειδοποίηση του Ίσραελ Κατζ προς τον Ερντογάν δείχνει ότι η Συρία εξελίσσεται σε ακόμη ένα πεδίο ευθείας αντιπαράθεσης ανάμεσα στην Τουρκία και το Ισραήλ.
Για την Άγκυρα, η νέα Συρία αποτελεί χώρο στρατηγικής επιρροής και αμυντικής συνεργασίας. Για το Ισραήλ, κάθε τουρκική στρατιωτική εγκατάσταση που θα μπορούσε να περιορίσει τις επιχειρήσεις του θεωρείται άμεση απειλή.
Η σύγκρουση συμφερόντων παραμένει ανοικτή, με την Ιερουσαλήμ, το Γκολάν, τη Συρία και τη Γάζα να συνθέτουν πλέον ένα ιδιαίτερα εύφλεκτο πλαίσιο στις σχέσεις των δύο χωρών.
