Έναν απροσδόκητα μαγευτικό διάλογο με αρχαιότητες που φιλοξενούνται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, δημιουργεί ο διεθνώς καταξιωμένος καλλιτέχνης Ουίλιαμ Κέντριτζ (William Kentridge) με την πρώτη ατομική έκθεσή του στη χώρα μας «Μιμήσου τον ύπνο των λίθων: Ορφέας, Ευρυδίκη, Μεταμόρφωση και Επιστροφή». Η έκθεση, που εγκαινιάστηκε το βράδυ της Πέμπτης 29 Οκτωβρίου, παρουσιάζεται ταυτόχρονα με την ελληνική πρεμιέρα της όπερας Ορφέας (L’Orfeo) του Κλάουντιο Μοντεβέρντι στην Εθνική Λυρική Σκηνή στις 30 Οκτωβρίου, σε σκηνοθεσία του καλλιτέχνη.
Με αφετηρία τον αρχαιοελληνικό μύθο του Ορφέα και της Ευρυδίκης, η έκθεση συγκεντρώνει έργα που δημιούργησε ο καλλιτέχνης στο πλαίσιο της παραγωγής της όπερας, καθώς και άλλα από την ευρύτερη καλλιτεχνική του πρακτική. Εδώ, ανάμεσα σε έργα που αναδύθηκαν από τη γη, εξετάζει την επιθυμία να ανατραπεί η απώλεια, το ανέφικτο της επιστροφής σε ό,τι υπήρξε κάποτε και τις απέραντες δυνατότητες που γεννιούνται από όσα απομένουν, μέσα από θραύσματα, ίχνη, ακόμη και την απουσία.
«Είναι εξαιρετική ευκαιρία να παρουσιάζω τη δουλειά μου ανάμεσα στα εκπληκτικά έργα που φιλοξενεί αυτό το Μουσείο», δήλωσε ο Ούλιαμ Κέντριτζ στα εγκαίνια της έκθεσής του, αναφερόμενος ιδιαίτερα στην απαρχή της γνωριμίας του με τους ελληνικούς μύθους. «Νομίζω ότι ήμουν 8 ετών όταν ήρθα σε επαφή με τη δύναμη των ελληνικών μύθων. Βρισκόμουν σε ένα ταξίδι με τρένο από το Γιοχάνεσμπουργκ προς την ακτή, με την αδελφή μου και τον πατέρα μου, ο οποίος μας διάβασε κάποιες ιστορίες των ελληνικών μύθων, όπως την ιστορία του Περσέα που ο χρησμός είχε πει ότι θα σκότωνε τον παππού του. Κι ενώ ο Περσέας έκανε ό,τι μπορούσε για μην συμβεί και ο παππούς του για να αποφύγει τον Περσέα, στο τέλος η μοίρα τους έφερε κοντά: Ο δίσκος που έριξε κατά τη διάρκεια αγώνων στη Λάρισα βρίσκει τον ηλικιωμένο άνδρα και τον σκοτώνει. Το ίδιο και με την ιστορία του Ορφέα: Πηγαίνει στον Κάτω Κόσμο για να σώσει τη γυναίκα του και ο θεός λέει, ναι, μπορείς να την οδηγήσεις πίσω στη χώρα των ζωντανών, αρκεί να μην κοιτάξεις πίσω. Και ο χαζός γυρνάει πίσω. Τι σκέφτηκε; Πώς μπόρεσε να το κάνει; … Ξέρετε, όσο συχνά κι αν ανεβαίνει ο Ορφέας τον λόφο, πάντα θα κοιτά πίσω. Όσο κι αν προσπαθεί ο Περσέας, πάντα θα σκοτώνει τον παππού του. Το ότι ευχόματε πως θα μπορούσαν να είναι διαφορετικά τα πράγματα ή ότι γίνεται να αναιρέσουμε κάτι που έχει συμβεί, είναι θεμελιώδες μέσα μας. Γι’ αυτό οι μύθοι έχουν τόση δύναμη. Είναι περισσότερο από μια ιστορία. Μας εμπλέκουν με την πιο βαθιά επιθυμία μας να ελέγξουμε τον κόσμο, γνωρίζοντας ότι δεν μπορούμε», τόνισε ο καλλιτέχνης, επισημαίνοντας ότι «η όπερα ‘Ορφέας’ στην Εθνική Λυρική Σκηνή και η παρουσίαση της έκθεσης από την παραγωγή αυτή στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο δεν θα μπορούσαν να συμβούν ούτε σε άλλη πόλη ούτε σε άλλα ιδρύματα».
Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, από τη μεριά της, αναφέρθηκε στον μύθο του Ορφέα που ενέπνευσε τον καλλιτέχνη, αλλά και στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, «τη σημαντικότερη παγκόσμια κυβωτό της αρχαίας ελληνικής τέχνης», που «φιλοξενεί ανάμεσα στους πολλούς θησαυρούς της ορισμένα από τα παλαιότερα δείγματα της εικονογραφίας της μουσικής και των μουσικών στη δυτική τέχνη, όπως τα κυκλαδικά ειδώλια των μουσικών από την Κέρο. Αποτελεί επομένως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο αξιωματικά τον ιδεώδη τόπο για να επανασυστήσει τη διαδρομή του μύθου του Ορφέα από τις παλαιότερες ως τις πλέον πρόσφατες αναπαραστάσεις της».
«Ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης ενέχει έναν απολύτως επίκαιρο συμβολισμό για το Μουσείο και την επικείμενη αναγέννησή του. Δεν είναι απλώς επέκταση, δεν είναι επανέκθεση. Είναι μία αναγέννηση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, καθώς η αποκατάστασή του και η επέκτασή του είναι ένα πολύ απαιτητικό σχέδιο, το οποίο όμως πλέον έχει δρομολογηθεί. Σε λίγα χρόνια το νέο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο θα υποδέχεται όλο και μεγαλύτερα κοινά με το μοναδικό του πλούτο αλλά και με το πλήθος των πρωτοποριακών του εκδηλώσεων. Εντωμεταξύ, για όσο διάστημα το μουσείο θα παραμείνει κλειστό οι πολύτιμες συλλογές του θα ταξιδεύουν στον κόσμο, πρεσβεύοντας την ομορφιά και τις αξίες του αρχαίου πολιτισμού της πατρίδας μας. Θα ήταν πραγματικά ιδιαίτερη χαρά αν με τη συναίνεση προφανώς του καλλιτέχνη η έκθεση ‘Μιμήσου τον ύπνο των λίθων’, περισσότερο ανεπτυγμένη, ταξιδέψει στα μεγάλα μουσεία του κόσμου, θέτοντας διεθνώς τα διαχρονικά ερωτήματα της απώλειας, της μνήμης και της επιστροφής που βρίσκονται στον πυρήνα του μύθου, όπως δηλώνει ο ίδιος ο Κέντριτζ», τόνισε η Λ. Μενδώνη, που ευχαρίστησε από καρδιάς τον καλλιτέχνη «για την χαρά που μας δίνει να παρουσιάζουμε σήμερα εδώ στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο τις δημιουργίες του στο ελληνικό κοινό».
«Σήμερα ανοίγουμε μία πόρτα σε έναν διαφορετικό κόσμο από εμάς. Συνθέτουμε ήχους χιλιάδων χρόνων πριν με τους σύγχρονους, μιλάμε μία νέα γλώσσα, υποδεχόμαστε νέους επισκέπτες. Η πρώτη σόλο έκθεση του William Kentridge στην Ελλάδα και ταυτόχρονα η πρώτη δική μας έκθεση διεθνούς σύγχρονου καλλιτέχνη είναι ένα δώρο, μία μεγάλη τιμή και ευθύνη. Μία έκθεση που σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε και από τις δύο ομάδες του μουσείου και του καλλιτέχνη, με αίσθηση καθήκοντος και όραμα δημιουργίας μοναδικής αξίας», ανέφερε η Ιωάννα Δρέττα, πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
«Το να επιλέξουμε ανάμεσα από τα χιλιάδες υπέροχα έργα αυτού του Μουσείου ήταν κάτι εξαιρετικά δύσκολο. Και φυσικά ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης έγινε ο οδηγός μας. Τα αντικείμενα από τη συλλογή του Μουσείου που βρήκαν τη θέση τους στην παρουσίαση μας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και όμως έχουν ζήσει τόσο πολύ παραπάνω από όσο θα ζήσει ο καθένας από εμάς. Το να ακούσουμε τις ιστορίες τους από τους αρχαιολόγους και τους συντηρητές τους ενώ βρίσκονται τόσο κοντά στις δημιουργίες του William είναι από τα πιο συναρπαστικά κομμάτια αυτού του πρότζεκτ», είπε η επιμέλεια της έκθεσης, Burcu Fikretoğlu.
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 24 Ιανουαρίου 2026.
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
