- Γράφει ο Νίκος Χ. Λαγκαδινός
Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί να επιτεθεί στη Νέα Δημοκρατία παρουσιάζοντας εαυτόν ως την «υπεύθυνη εναλλακτική κυβερνητική πρόταση». Το πρόβλημα είναι πως όταν επιτίθεσαι μόνο στον 1ο (ΝΔ) ενώ ο 2ος (Τσίπρας) βρίσκεται ακριβώς δίπλα σου και σου αποσπά το ακροατήριο, απλώς κάνεις τη δουλειά του 2ου.
Φθείρεις την κυβέρνηση, αλλά τους καρπούς αυτής της φθοράς δεν τους δρέπεις εσύ – τους εισπράττει ο Τσίπρας, ο οποίος παραμένει αμόλυντος από την καθημερινή κοινοβουλευτική ή επικοινωνιακή αντιπαράθεση.
Ο Τσίπρας επιλέγει τη σιωπή επειδή γνωρίζει κάτι βασικό: η σιωπή επιτρέπει στον καθένα να προβάλλει πάνω σου αυτό που θέλει. Δεν μπαίνει σε λεπτομέρειες, δεν φθείρεται σε καθημερινούς καβγάδες στη Βουλή, δεν απαντά σε αιχμές.
Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ αναγκάζεται να τοποθετείται για τα πάντα, να αναλαμβάνει το πολιτικό κόστος και να προτείνει τεχνοκρατικές λύσεις που σπάνια προκαλούν “συναισθηματική συσπείρωση”.
Το αποτέλεσμα είναι ο Τσίπρας φαίνεται «ηγέτης που προετοιμάζεται», ενώ το ΠΑΣΟΚ φαίνεται «κόμμα που αναλώνεται».
Η μάχη για την Αξιωματική Αντιπολίτευση
Στην ελληνική πολιτική σκηνή, ο ενδιάμεσος χώρος δεν αντέχει δύο ισχυρούς παίκτες. Ο «προοδευτικός πόλος» είναι μία καρέκλα για έναν.
Όσο το ΠΑΣΟΚ αρνείται να δώσει την κεντρική μάχη απέναντι στον Τσίπρα για να τον θέσει εκτός μάχης ως “παρελθόν”, ο Τσίπρας καταλαμβάνει τον ζωτικό χώρο του Κέντρου και της Κεντροαριστεράς.
Ο αντικυβερνητικός ψηφοφόρος δεν ψάχνει το «τρίτο κόμμα». Ψάχνει τον πιο ισχυρό αντίπαλο του Μητσοτάκη. Όσο ο Τσίπρας εμφανίζεται σταθερά 2ος στις δημοσκοπήσεις, λειτουργεί σαν μαγνήτης χρήσιμης ψήφου, αφήνοντας το ΠΑΣΟΚ “παγιδευμένο” στην 3η θέση.
Στην πολιτική, ο άμεσος αντίπαλός σου δεν είναι αυτός που βρίσκεται στην κορυφή, αλλά αυτός που σου κόβει τον δρόμο για να φτάσεις εκεί. Όσο η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ βλέπει ως μοναδικό στόχο το Μαξίμου, προσπερνώντας τον Τσίπρα που βρίσκεται στη 2η θέση, εθελοτυφλεί. Ο Τσίπρας, με τη σιωπή του, δεν αμύνεται· απλώς αφήνει το ΠΑΣΟΚ να δίνει τις μάχες, για να μαζεύει εκείνος τα λάφυρα.
Περσινά ξινά σταφύλια vs. Τεχνοκρατική Αμηχανία
Η πολιτική σπάνια κρίνεται μόνο από την ορθότητα ενός προγράμματος. Κρίνεται κυρίως από το συναισθηματικό αποτύπωμα που αφήνει στους πολίτες.
Ακόμη κι αν το πρόγραμμα Τσίπρα χαρακτηρίζεται από πολλούς ως ανακύκλωση παλιών υποσχέσεων, διαθέτει ένα αδιαμφισβήτητο πλεονέκτημα: είναι αναγνωρίσιμο. Στα μάτια ενός απογοητευμένου ψηφοφόρου, η πρόταση Τσίπρα, όσο δοκιμασμένη κι αν είναι, εκπέμπει την αίσθηση ενός “ισχυρού, γνώριμου πόλου” που ξέρει να συγκρούεται.
Το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να απαντήσει με έναν λόγο υπερβολικά τεχνοκρατικό, χαμηλών τόνων και αμυντικό. Η πολιτική όμως δεν είναι άσκηση επί χάρτου. Προσφέροντας μόνο εκθέσεις ιδεών και επιμελημένες προτάσεις χωρίς πολιτικό νεύρο, το ΠΑΣΟΚ αποτυγχάνει να δημιουργήσει ταύτιση.
Ο πολίτης δεν συσπειρώνεται πίσω από “τεχνικές λεπτομέρειες”· συσπειρώνεται πίσω από μια ηγεσία που δείχνει έτοιμη να συγκρουστεί, να εμπνεύσει και να διεκδικήσει την εξουσία με αυτοπεποίθηση.
Το δημοσκοπικό ταβάνι και η παγίδα της ασφάλειας
Η σταθεροποίηση του ΠΑΣΟΚ στην τρίτη θέση δεν είναι μια “άτυχη συγκυρία” – είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα μιας στρατηγικής που φοβάται το ρίσκο.
Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ έχει την ψευδαίσθηση της “σιγουριάς”. Επιλέγει μια τακτική “χαμηλού ρίσκου”: αποφυγή μεγάλων συγκρούσεων, ισορροπίες, διατήρηση των κεκτημένων. Όμως στην πολιτική, όποιος παίζει για να μην χάσει, δεν κερδίζει ποτέ. Η πολιτική ασφάλεια μετατρέπεται σε δημοσκοπικό ταβάνι.
Πρέπει να καταλάβουν εκεί στη Χαριλάου Τρικούπη ότι είναι η ώρα των αποφάσεων. Για να σπάσει αυτό το ταβάνι, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης πρέπει να πάρει μια δύσκολη απόφαση. Θα συνεχίσει έναν ασαφή, διμέτωπο αγώνα, στον οποίο η ΝΔ παραμένει στο απυρόβλητο και ο Τσίπρας καρπώνεται τη φθορά της; Ή θα πάρει το πολιτικό ρίσκο να χτυπήσει ευθέως τον πραγματικό του αντίπαλο στη μάχη της 2ης θέσης;
Η πολιτική δεν συγχωρεί την αμηχανία. Όσο το ΠΑΣΟΚ φοβάται να ρισκάρει και οχυρώνεται πίσω από μια τεχνοκρατική ουδετερότητα, θα παρακολουθεί τον Τσίπρα -ακόμη και με “ξινά σταφύλια”- να ορίζει τους όρους του παιχνιδιού. Αν ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ δεν καταλάβει ότι η μάχη για τη 2η θέση θα δοθεί πριν από τη μάχη για την 1η, τότε η τρίτη θέση δεν θα είναι απλώς μια στάση, αλλά ο μόνιμος πολιτικός του σταθμός.
