«Ο ρόλος του ηθοποιού στη σύγχρονη κοινωνία έχει μεταβληθεί σημαντικά. Δεν περιορίζεται πια στην ερμηνεία ρόλων, αλλά συχνά λειτουργεί και ως κοινωνικός σχολιαστής και δημόσιο πρόσωπο…»
- Συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου
Το θέατρο ΕΚΣΤΑΝ παρουσιάζει για δεύτερη χρονιά σε περιορισμένο αριθμό παραστάσεων το έργο της Μαργκερίτ Ντιράς «Μέρες ολόκληρες στα δένδρα». σε μετάφραση Ελένης Παπαχρηστοπούλου
Η ηθοποιός έχει ένα εξαιρετικό βιογραφικό. Αποφοίτησε από τη Δραματική σχολή Περίακτος, Β. Ρίτσου, το Πανεπιστήμιο της Νέας Σορβόννης Paris III. Έχει παρακολουθήσει επιμορφωτικούς κύκλους σεμιναρίων με τους βασικούς συντελεστές του Θεάτρου του Π. Μπρουκ, Γκροτόφσκι, Θέατρο Ήλιου. Παράλληλα με τη φιλολογική της ιδιότητα, ως ιδρυτικό μέλος της… και όχι μόνο.
Η ερμηνεία της στην παράσταση με βοήθησε να αποκρυπτογραφήσω το μέγα μυστήριο της «υποκριτικής νόσου», για το οποίο κάνει λόγο ο αξέχαστος Κώστας Γεωργουσόπουλος, που εξηγεί γιατί την κατατάσσει στις νόσους, τις οποίες μονοπωλεί «ένα είδος μανίας, καταληψίας και ποιητικής υστερίας» .
Σήμερα φιλοξενούμε την χαρισματική αυτή θεατρίνα, μία ηθοποιό, που πορεύεται στην υποκριτική της ενηλικίωση και έκτισε την καριέρα της με κόπο και δέος μπροστά στην τέχνη του ηθοποιού.
- Η κριτική αποθέωσε την παράστασή σας η οποία και επαναλαμβάνεται για όσους την έχασαν και διψούν για καλό θέατρο. Πέρα από τη σκηνοθεσία, που υπογράφει ο σπουδαίος Γάλλος σκηνοθέτης Ζαν – Πωλ Ντενιζόν, τις συγκλονιστικές ερμηνείες, ποιο ήταν το μήνυμα του έργου της Μαργκερίτ Ντιράς κα. Παπαχρηστοπούλου, που συνεπήρε το κοινό;
Είναι πολλά τα θέματα που συγκεντρώνονται στις «Μέρες ολόκληρες στα δένδρα». Αλλά αυτό που συνεπαίρνει το κοινό είναι ο τρόπος που τα λέει η Ντιράς, το βλέμμα της που κάνει να σε αφορά το έργο και να διαλέγεις εσύ το μήνυμα που θέλεις.
Μέσα από τη σχέση Μάνας – Γιου για παράδειγμα, φωτίζει την αδυναμία επικοινωνίας, τη μοναξιά, τη ματαιότητα της προσδοκίας, την απώλεια των ονείρων, το πέρασμα του χρόνου, την απογοήτευση. Οι ήρωες μιλούν, αλλά δεν κατανοούν πραγματικά ο ένας τον άλλον. Οι αλήθειες ξεγλιστρούν στο πλάι τους.
- Υπογράφετε την διασκευή και πρωταγωνιστείτε στην παράσταση. Ποιος είναι ο ρόλος σας και ποιες ήταν οι προκλήσεις που αντιμετωπίσατε κατά το κτίσιμό του;
Το έργο επικεντρώνεται σ’ ένα εικοσιτετράωρο. Μια μάνα πλούσια επιστρέφει από μια γαλλική αποικία στο Παρίσι, για να ξαναδεί τον αργόσχολο γιο της (Πέτρος Αποστολόπουλος) έπειτα από πέντε χρόνια. Πρόκληση ήταν η συναισθηματική διαδρομή από την επιστροφή στο οριστικό αντίο μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες.
- Οι αλλαγές στην κοινωνία είναι ραγδαίες και μαζί με αυτές οξύνονται άσχημα φαινόμενα που δεν υπήρχαν παλιότερα σε τόσο έντονο βαθμό, όπως η παραβατικότητα των ανηλίκων, η ενδοοικογενειακή βία, οι γυναικοκτονίες. Πού νομίζετε ότι οφείλεται και πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση;
Είναι ένα σύνθετο ζήτημα που συνδέεται με αλλαγή στις δομές της οικογένειας και αδυναμία επικοινωνίας, ανεργία, φτώχεια, πατριαρχικές αντιλήψεις, ελλιπής παιδεία, επιδράσεις ΜΜΕ και διαδικτύου… Η αντιμετώπισή τους απαιτεί προγράμματα στήριξης γονέων, κοινωνικές υπηρεσίες, ενσωμάτωση μαθημάτων συναισθηματικής αγωγής, ισότητας φύλων, και πρόληψη βίας στο σχολείο, αυστηρή εφαρμογή των νόμων για ενδοοικογενειακή βία και γυναικοκτονίες.
- Πώς πιστεύετε ότι το έργο αυτό αντανακλά την σύγχρονη κοινωνία;
Το «Μέρες ολόκληρες στα δένδρα» αν και γράφτηκε τη δεκαετία του 50 έχει έντονη αντανάκλαση στη σημερινή κοινωνία γιατί πραγματεύεται ζητήματα διαχρονικά. Το έργο της Ντιράς δεν είναι απλώς μια ιστορία Μητέρας – Γιου. Αντανακλά τη συνέπεια στον ψυχισμό των ατόμων, της «ρευστής» πραγματικότητας του σήμερα. Είναι η αποξένωση από τον άλλο ακόμα και μέσα στις πιο στενές σχέσεις. Είναι η περιθωριοποίηση, οι εξαρτήσεις (Ο γιος παίζει χαρτιά), η έλλειψη στόχων…
- Η Μαργκερίτ Ντιράς σε ένα απόφθεγμά της αναφέρει, ότι «Το θέμα δεν είναι ότι πρέπει να πετύχεις κάτι, το θέμα είναι ότι πρέπει να ξεφύγεις από εκεί που βρίσκεσαι.» Είναι έτσι κα. Παπαχρηστοπούλου;
Απολύτως έτσι! Για να ξεφύγεις όμως από κει που βρίσκεσαι, έχεις ανάγκη να βρεις τον εαυτόν σου μέσα σ’ ένα αντιφατικό περιβάλλον. Κι αυτό απαιτεί μια σημαντική ψυχική εργασία.
«Κάτι θέλει να πει ο κάθε νέος που επενδύει στην υποκριτική. Κάποιο κόσμο φέρνει μέσα του που θέλει να εκφράσει. Η επιλογή του δεν πρέπει να καθορίζεται από το πλαίσιο των οικονομικών συνθηκών.»
- Θεωρείτε, ότι έχει αλλάξει ο ρόλος του ηθοποιού στη σύγχρονη κοινωνία και ποιες είναι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει;
Ο ρόλος του ηθοποιού στη σύγχρονη κοινωνία έχει μεταβληθεί σημαντικά. Δεν περιορίζεται πια στην ερμηνεία ρόλων, αλλά συχνά λειτουργεί και ως κοινωνικός σχολιαστής και δημόσιο πρόσωπο. Η βασική πρόκληση είναι η επαγγελματική ανασφάλεια, η ψυχική ανθεκτικότητα απέναντι σε μια ασταθή και απαιτητική αγορά εργασίας.
- Θα αποτρέπατε κάποιον νέο να ασχοληθεί με την υποκριτική εξαιτίας της οικονομικής κατάστασης που βιώνει η χώρα μας και έχει ως επακόλουθο την μείωση των ελληνικών παραγωγών;
Όχι δεν θα τον απέτρεπα. Κάτι θέλει να πει ο κάθε νέος που επενδύει στην υποκριτική. Κάποιο κόσμο φέρνει μέσα του που θέλει να εκφράσει. Η επιλογή του δεν πρέπει να καθορίζεται από το πλαίσιο των οικονομικών συνθηκών. Κάθε καλλιτεχνική πορεία είναι αργή και επώδυνη…
- Οι εποχές που διανύουμε είναι κάπως άγριες… Μεταξύ μας υπάρχει φόβος, και αυτό είναι λυπηρό. Έχουμε πολλές πληγές, αλλά διστάζουμε και να τις κοιτάξουμε για να τις γιατρέψουμε. Πόσο μπορεί να μας βοηθήσει το θέατρο σε αυτή την κατεύθυνση;
Το θέατρο είναι η αναπαράσταση μιας ιστορίας. Αποτυπώνει κάποια κατάσταση, και πολλές φορές τραυματικά γεγονότα. Στην εξερεύνηση του τραύματος, της μνήμης, το θέατρο, ναι, μας βοηθάει να αντιληφθούμε και τα δικά μας κενά, τις δικές μας πληγές.
- Στα άμεσα σχέδια σας διαβάζω, ότι θέλετε να επαναλάβετε την «Ιστορία της Μαρί». Μιλήστε μου παρακαλώ για το έργο.
Γράφτηκε το 1947 από τον κορυφαίο φωτογράφο του Παρισιού του Μεσοπολέμου, Ζωρζ Μπρασάι. Η Μαρί, καθαρίστρια μιας κάποιας ηλικίας, αγράμματη, μας κάνει να γελάμε μονολογώντας δυνατά τις σκέψεις της και τις πράξεις της, σα να μιλάει στον εαυτόν της. Όμως μέσα στις «χαζές φλυαρίες της», τι αλήθεια, τι αποκάλυψη! Ο Μπρασάι σκιαγραφώντας το πορτρέτο αυτής της παρακατιανής γυναίκας, έφτιαξε ένα έργο όπου η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η απανθρωπιά, ο αυθορμητισμός και η υποκρισία, η αφέλεια και το ψέμα, η αγάπη και η χαρά για τη ζωή, βρίσκονται ενωμένα με τη σκληρότητα και το ρατσισμό. Στην Ελλάδα παίχτηκε για πρώτη φορά από μένα και για ορισμένες παραστάσεις στο « Εκστάν» την περίοδο 2021,2022, 23.
