Όλα ξεκινούν σε μια αποθήκη. Η παραγγελία μπαίνει στο σύστημα διαχείρισης, το οποίο ξέρει σε ποιο ράφι βρίσκεται κάθε κωδικός και ομαδοποιεί τις παραγγελίες ώστε ο εργαζόμενος να μην περπατά άσκοπα ανάμεσα στους διαδρόμους. Εκείνος σαρώνει το προϊόν, το φέρνει στον πάγκο συσκευασίας, και εκεί επιλέγεται κουτί στο σωστό μέγεθος και τυπώνεται η ετικέτα. Το πιο συνηθισμένο λάθος γίνεται πριν από όλα αυτά: το site δείχνει τρία τεμάχια, το ράφι έχει δύο, και ο πελάτης λαμβάνει ένα email που αρχίζει με τη λέξη «δυστυχώς». Γι’ αυτό οι σοβαρές αποθήκες μετρούν το απόθεμά τους διαρκώς, κατά τμήματα, και όχι μία φορά τον χρόνο.
Το απόγευμα ο μεταφορέας παραλαμβάνει τα δέματα και τα πηγαίνει σε κέντρο διαλογής, συνήθως σε κάποια βιομηχανική ζώνη έξω από την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Εκεί οι σαρωτές πάνω από τους ιμάντες διαβάζουν τις ετικέτες και το σύστημα στέλνει κάθε δέμα στη ράμπα του προορισμού του. Τη νύχτα φεύγουν τα φορτηγά για την επαρχία, ενώ για τα νησιά το δέμα θα μπει σε πλοίο και, αν έχει απαγορευτικό απόπλου, θα περιμένει στο λιμάνι. Όλη αυτή η οργάνωση, από την πρόβλεψη των αποθεμάτων ως τον σχεδιασμό των δρομολογίων, είναι αυτό που περιγράφει ο όρος logistics και σήμερα διδάσκεται ως ξεχωριστή κατεύθυνση σπουδών, με μαθήματα για την εφοδιαστική αλυσίδα, τον έλεγχο αποθεμάτων και τις διεθνείς μεταφορές.
Το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής, από το τοπικό κατάστημα του μεταφορέα ως την πόρτα, είναι το πιο ακριβό και το πιο απρόβλεπτο. Ο διανομέας έχει μπροστά του δεκάδες στάσεις σε μια βάρδια. Βρίσκει κουδούνια χωρίς όνομα, τηλέφωνα που δεν απαντούν, στενά της Κυψέλης όπου δεν χωρά να σταματήσει το βαν. Κάθε αποτυχημένη παράδοση σημαίνει δεύτερη προσπάθεια και διπλό κόστος. Γι’ αυτό έχουν πολλαπλασιαστεί οι θυρίδες παραλαβής σε σούπερ μάρκετ, βενζινάδικα και καταστήματα της γειτονιάς, και γι’ αυτό λαμβάνεις μήνυμα με χρονικό παράθυρο παράδοσης.
Μένει η αντίστροφη διαδρομή, την οποία ο καταναλωτής σπάνια σκέφτεται. Το παντελόνι που δεν σου έκανε πρέπει να γυρίσει, να ελεγχθεί, να ξανασυσκευαστεί και να μπει πάλι στο απόθεμα, αν βέβαια είναι σε κατάσταση που επιτρέπει να πουληθεί ξανά. Κάθε βήμα θέλει χέρια και χρόνο. Η «δωρεάν επιστροφή» δεν είναι δωρεάν για κανέναν, απλώς το κόστος της έχει ενσωματωθεί κάπου αλλού, και τα καταστήματα με πολλές επιστροφές το βλέπουν στα περιθώριά τους.
Η Black Friday στα τέλη Νοεμβρίου και οι εβδομάδες πριν από τα Χριστούγεννα συμπιέζουν όλα τα παραπάνω σε λίγες μέρες. Οι εταιρείες προετοιμάζονται ήδη από τώρα: προσλαμβάνουν εποχικό προσωπικό, νοικιάζουν επιπλέον οχήματα, προσθέτουν βάρδιες στα κέντρα διαλογής. Τα καταστήματα, από την πλευρά τους, πρέπει να μαντέψουν σωστά τι θα ζητηθεί και να το έχουν στο ράφι πριν ξεκινήσουν οι εκπτώσεις, γιατί μετά δεν προλαβαίνει να έρθει νέο εμπόρευμα. Όταν ένα δώρο φτάνει στην ώρα του στις 23 Δεκεμβρίου, κάποιος είχε κάνει τους υπολογισμούς του τον Οκτώβριο.
