Γράφει η ΑΡΓΥΡΩ ΚΑΡΑΚΩΣΤΑ
Η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση της Μαρίας Καρυστιανού κατά των αμβλώσεων, με την επίκληση της «ιερής στιγμής της σύλληψης», δεν είναι μια νέα συζήτηση. Είναι η αναβίωση μιας παλιάς σύγκρουσης που η ελληνική κοινωνία είχε λύσει οριστικά με τον νόμο 1609/1986.
Για να κατανοήσουμε τη σημασία της αυτοδιάθεσης σήμερα, οφείλουμε να θυμηθούμε το σκοτάδι που προηγήθηκε αυτού του ιστορικού νόμου. Η Μαύρη Βίβλος πριν τον Νόμο Πριν από το 1986, η άμβλωση στην Ελλάδα ήταν ένα «κρυφό έγκλημα».
Οι γυναίκες βίωναν έναν ιδιότυπο «μεσαίωνα», όπου η πολιτεία και η εκκλησία αποφάσιζαν για τη μοίρα τους.
• Υγειονομική Κρίση: Υπολογίζεται ότι γίνονταν δεκάδες χιλιάδες παράνομες αμβλώσεις ετησίως.
Εκατοντάδες γυναίκες κατέληγαν με μόνιμες βλάβες ή έχαναν τη ζωή τους σε παράνομα ιατρεία.
• Ταξική Διάκριση: Ο παλιός νόμος τιμωρούσε κυρίως τις φτωχές γυναίκες. Οι εύπορες ταξίδευαν στο εξωτερικό για μια ασφαλή επέμβαση, ενώ οι γυναίκες των λαϊκών στρωμάτων ρίσκαραν τη ζωή τους με πρωτόγονες μεθόδους.
Η Επανάσταση των Γυναικών και ο Νόμος 1609
Η ψήφιση του νόμου το 1986 δεν ήταν μια απλή κυβερνητική απόφαση, αλλά αποτέλεσμα σκληρών αγώνων του φεμινιστικού κινήματος.
Το σύνθημα «Το σώμα μου μού ανήκει» δεν ήταν μια αφηρημένη έννοια, αλλά απαίτηση για επιβίωση. Με τον νόμο 1609/1986, η Ελλάδα ευθυγραμμίστηκε με τις προοδευτικές δημοκρατίες, ορίζοντας ότι:
1. Η γυναίκα είναι αυτόνομο υποκείμενο και η απόφαση για τη διακοπή μιας κύησης ανήκει αποκλειστικά στην ίδια.
2. Η προστασία της υγείας της κατά τη διαδικασία αυτή αποτελεί υποχρέωση της πολιτείας.
Η Ρητορική της Καρυστιανού και η Απειλή της Οπισθοδρόμησης
Μέσα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, οι δηλώσεις της Μαρίας Καρυστιανού περί «ιερότητας της ζωής από τη σύλληψη» λειτουργούν ως μια επικίνδυνη οπισθοδρόμηση. Παρόλο που ο προσωπικός πόνος της κ. Καρυστιανού είναι σεβαστός, η μετατροπή του σε δημόσιο λόγο κατά της άμβλωσης εγκυμονεί κινδύνους:
• Ηθική Ενοχοποίηση: Η εστίαση στα δικαιώματα του εμβρύου υποβαθμίζει τη γυναίκα σε «μέσο αναπαραγωγής», παραγνωρίζοντας την ψυχική και σωματική της ακεραιότητα.
• Αμφισβήτηση Κεκτημένων: Αν αποδεχτούμε ότι η «σύλληψη» υπερτερεί της βούλησης της γυναίκας, τότε ο νόμος 1609/1986 τίθεται υπό αίρεση. Η ιστορία έχει δείξει ότι όταν τα δικαιώματα αρχίζουν να συζητούνται ξανά με όρους «ηθικής», η κατάργησή τους δεν αργεί.
Η Αυτοδιάθεση ως Θεμέλιο Δημοκρατίας
Ο νόμος 1609/1986 παραμένει η ασπίδα μας. Υπενθυμίζει ότι σε μια κοσμική δημοκρατία, οι θρησκευτικές ή μεταφυσικές αντιλήψεις δεν μπορούν να καθορίζουν τη νομοθεσία. Η αυτοδιάθεση είναι το απόλυτο όριο της ελευθερίας. Καμία επίκληση στην «ιερότητα» δεν μπορεί να είναι πιο ιερή από το δικαίωμα ενός ανθρώπου να μην εξαναγκάζεται σε μια κύηση που δεν επιθυμεί.
Εν κατακλείδι
Ο νόμος του 1986 είναι η νίκη του ορθού λόγου απέναντι στον σκοταδισμό. Οι δηλώσεις της κ. Καρυστιανού, όσο συναισθηματικά φορτισμένες κι αν είναι, δεν πρέπει να γίνουν η κερκόπορτα για την επιστροφή στις εποχές της ενοχής και του κινδύνου. Οφείλουμε να προστατεύσουμε τον νόμο, γιατί προστατεύοντας τον νόμο, προστατεύουμε την ίδια τη γυναικεία ύπαρξη.
