Σαν σήμερα, 5 Μαρτίου 1953, πεθαίνει στη Μόσχα ο Ιωσήφ Στάλιν, μία από τις πιο καθοριστικές μορφές της σοβιετικής εξουσίας στον 20ό αιώνα. Είχε καταρρεύσει λίγες ημέρες νωρίτερα, στη ντάτσα του στο Κούντσεβο, και ο θάνατός του αποδόθηκε επίσημα σε εγκεφαλική αιμορραγία. Η περίοδος της κυριαρχίας του συνδέθηκε με τη μετατροπή της Σοβιετικής Ένωσης σε υπερδύναμη και με τη σοβιετική νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ ταυτόχρονα καταγράφεται ως εποχή σκληρής καταστολής στο εσωτερικό.
Οι τελευταίες ώρες του Στάλιν παραμένουν θέμα ιστορικής συζήτησης. Σύμφωνα με αφηγήσεις και έρευνες, βρέθηκε πεσμένος στο δωμάτιό του μετά από εγκεφαλικό και για αρκετή ώρα δεν κλήθηκαν γιατροί, σε ένα περιβάλλον όπου ο φόβος μπορούσε να μεταφραστεί σε αδράνεια. Το κλίμα εκείνων των ημερών βαρυφόρτιζε και η υπόθεση της «Συνωμοσίας των γιατρών», που είχε ήδη δηλητηριάσει τις σχέσεις του καθεστώτος με την ιατρική κοινότητα.
Η καθυστέρηση στην ιατρική παρέμβαση, μαζί με μεταγενέστερες μαρτυρίες, συντήρησαν κατά καιρούς υποθέσεις για τις ακριβείς συνθήκες του θανάτου του, χωρίς όμως να υπάρχουν αδιάσειστα στοιχεία που να ανατρέπουν την επίσημη εκδοχή.
Η ιστορική αποτίμηση του Στάλιν παραμένει έντονα διχαστική. Για αρκετούς υπήρξε πρόσωπο-σύμβολο της νίκης και της κρατικής ισχύος της Σοβιετικής Ένωσης. Για άλλους, προσωποποίησε τις εκκαθαρίσεις, το Γκουλάγκ και την κρατική βία. Ο θάνατός του άνοιξε άμεσα έναν αγώνα διαδοχής στην κορυφή του καθεστώτος, με ένα αρχικό σχήμα συλλογικής ηγεσίας, και στα επόμενα χρόνια συνδέθηκε με την πορεία προς την αποσταλινοποίηση που σφράγισε την εποχή Χρουστσόφ. Η κληρονομιά του συνεχίζει να προκαλεί αντιπαραθέσεις μέχρι σήμερα.
