Ο συμμαχικός αποκλεισμός της Αθήνας το 1917 ήταν μια ασφυκτική ναυτική και στρατιωτική επιχείρηση της Αντάντ (Γαλλία και Βρετανία) κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και του Εθνικού Διχασμού.
Ο αποκλεισμός εκείνος υπήρξε μία από τις πιο δραματικές και «μαύρες» σελίδες του Εθνικού Διχασμού, καθώς και μια ξεκάθαρη επίδειξη ισχύος της Αντάντ (κυρίως της Γαλλίας) πάνω σε μια κυρίαρχη αλλά βαθιά διχασμένη χώρα.
Το χρονικό εκείνο επισφράγισε τη σύγκρουση ανάμεσα στον Ελευθέριο Βενιζέλο (που είχε στήσει το «Κράτος της Θεσσαλονίκης» και υποστήριζε την Αντάντ) και τον Βασιλιά Κωνσταντίνο Α’ (που επέμενε στην «ουδετερότητα», η οποία ευνοούσε τις Κεντρικές Δυνάμεις/Γερμανία).
Από τα «Νοεμβριανά» στον Αποκλεισμό
Η κατάσταση εκτραχύνθηκε τον Νοέμβριο του 1916 (με το παλαιό ημερολόγιο), όταν συμμαχικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στον Πειραιά και συγκρούστηκαν στους δρόμους της Αθήνας με τον ελληνικό στρατό και τους «Επίστρατους» (βασιλικούς ένοπλους). Μετά την αποχώρηση των συμμάχων, ακολούθησε ένα άγριο πογκρόμ κατά των βενιζελικών στην πρωτεύουσα.
Η απάντηση της Αντάντ ήταν άμεση και αμείλικτη: Ναυτικός αποκλεισμός της «βασιλικής» Ελλάδας (της παλαιάς Ελλάδας) από τον Δεκέμβριο του 1916 έως τον Ιούνιο του 1917.
Οι Συνέπειες του Αποκλεισμού: Πείνα και «Αγγουρόζουμο»
Ο αποκλεισμός δεν ήταν απλώς πολιτικός· χτύπησε απευθείας την επιβίωση του απλού κόσμου.
Τα συμμαχικά πλοία σταμάτησαν κάθε εισαγωγή σιτηρών και τροφίμων. Η Αθήνα ξέμεινε από ψωμί. Οι άνθρωποι άρχισαν να τρέφονται με ρίζες, χόρτα και το περίφημο «αγγουρόζουμο». Αναφέρονται μέχρι και θάνατοι από ασιτία.
Δεν υπήρχε γαιάνθρακας ούτε πετρέλαιο. Το ρεύμα κόπηκε, τα εργοστάσια σταμάτησαν, τα τρένα ακινητοποιήθηκαν και οι Αθηναίοι άρχισαν να κόβουν τα δέντρα των λόφων (Φιλοπάππου, Λυκαβηττός) και του Ζαππείου για να ζεσταθούν.
Το Πολιτικό Αποτέλεσμα
Η στρατηγική της Αντάντ πέτυχε τον σκοπό της μέσω της εξάντλησης του πληθυσμού. Τον Ιούνιο του 1917, ο Γάλλος ύπατος αρμοστής Σαρλ Ζονάρ (Charles Jonnart) έφτασε στον Πειραιά με τον στόλο, κατέλαβε τον ισθμό της Κορίνθου, απείλησε να βομβαρδίσει την Αθήνα και έθεσε τελεσίγραφο: την απομάκρυνση του Βασιλιά Κωνσταντίνου.
Ο Κωνσταντίνος εγκατέλειψε τη χώρα (χωρίς να παραιτηθεί τυπικά), ο Βενιζέλος επέστρεψε θριαμβευτής στην Αθήνα, η χώρα επανενώθηκε υπό την κυβέρνησή του και η Ελλάδα εισήλθε επίσημα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό της Αντάντ. Το τραύμα, όμως, του Διχασμού και της ξένης επέμβασης παρέμεινε ανοιχτό για δεκαετίες.
