Για σημαντική ενίσχυση της θέσης της Ελλάδας τα τελευταία τρία χρόνια, τόσο σε επίπεδο διεθνών συμμαχιών όσο και στην οικονομία και την άμυνα, έκανε λόγο ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης.
Μιλώντας στον ΣΚΑΪ 100,3, αναφέρθηκε στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, υπερασπίστηκε τον δομημένο διάλογο με την Άγκυρα και ξεκαθάρισε ότι η συζήτηση δεν σημαίνει υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις.
Αναλυτικότερα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Άγκυρα ουδέποτε διακόπηκαν, υπερασπιζόμενος την επιλογή του δομημένου διαλόγου και ξεκαθαρίζοντας ότι η συζήτηση με την Τουρκία δεν συνεπάγεται υποχώρηση από τις ελληνικές θέσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου, τονίζοντας ότι «δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γίνει επαναχάραξη της διαδρομής του καλωδίου». Όπως σημείωσε, η προβλεπόμενη χάραξη βρίσκεται «δεκάδες μίλια νοτιότερα» από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα.
«Εγώ αυτό το οποίο αντιλαμβάνομαι είναι ότι οι διεθνείς θέσεις της Ελλάδας έχουν εκτοξευθεί. Αυτή τη στιγμή οι διεθνείς συμμαχίες μας είναι εκεί που δεν ήταν ποτέ. Όχι μόνο με το Ισραήλ, με όλο τον αραβικό κόσμο, με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον σκληρό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το Συμβούλιο Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών».
«Η Τουρκία δεν πρόκειται να αποστεί από τις βασικές της θέσεις»
Ο υπουργός Εξωτερικών αναγνώρισε ότι η Άγκυρα διατηρεί πάγιες θέσεις, παραπέμποντας στη θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας», στις «γκρίζες ζώνες» και στο ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης. «Δεν πρόκειται να αποστεί από τις βασικές αυτές θέσεις, ούτε πιστεύαμε ότι θα μπορούσε να αποστεί. Θα ήμασταν απολύτως αιθεροβάμονες να θεωρούμε ότι, επειδή ξεκινήσαμε έναν δομημένο διάλογο, θα έχουν διαφορετική άποψη τα ζητήματα αυτά».
«Σε μια εποχή γεωπολιτικής αστάθειας, πρέπει να είσαι πραγματικά παλαβός (…) για να προσπαθείς να χτυπήσεις το μαχαίρι πάνω στο τραπέζι, ενώ όσο μπορείς να βρεις μια λειτουργική σχέση η οποία θα αποτρέψει τις περαιτέρω κρίσεις».
«Αυτό δεν σημαίνει ότι γίνονται εκπτώσεις σε σχέση με τις βασικές μας θέσεις», ξεκαθάρισε.
Ο υπουργός Εξωτερικών χαρακτήρισε, μάλιστα, «θεμελιώδη» την έλλειψη αντίληψης που, όπως είπε, υπάρχει στην Ελλάδα ως προς τον τρόπο με τον οποίο διεξάγεται ένας διάλογος. «Θεωρούμε ότι όταν συζητάς εξ ορισμού, κάνεις υποχωρήσεις. Είναι τεράστιο λάθος. Το αντίθετο ισχύει».
Απαντώντας στην κριτική που ασκείται στην κυβέρνηση για την πολιτική έναντι της Τουρκίας, ο Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε για «διαγωνισμό λαϊκισμού και πολιτικού μηδενισμού».
Ο υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η σημερινή κυβέρνηση ακολουθεί την ίδια βασική γραμμή με τις προηγούμενες, διατηρώντας ανοιχτούς τους διαύλους διαλόγου με την Τουρκία, με τη διαφορά ότι πλέον ο διάλογος είναι δομημένος και έχει συγκεκριμένο πλαίσιο. «Ο διάλογος αυτός είναι δομημένος. Έχει όρια, έχει παραδοτέα, έχει χρόνους, έχει υπεύθυνους», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Η επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια είναι στη φαρέτρα μας»
Όσον αφορά την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε ότι πρόκειται για δικαίωμα της Ελλάδας, το οποίο παραμένει στη «φαρέτρα» της.
«Αυτή η κυβέρνηση ήταν μετά από 50 χρόνια που έκανε την επέκταση στο Ιόνιο και θα συνεχίσει με τις επεκτάσεις των χωρικών υδάτων, διότι αυτό είναι το δικαίωμα το οποίο απορρέει από το δίκαιο της θάλασσας». Ο υπουργός επιβεβαίωσε ότι συνομιλεί με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν, σημειώνοντας ότι η τουρκική πλευρά θεωρεί αντιπαραγωγική τη σχέση Ελλάδας-Ισραήλ. Η θέση αυτή, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών, συνδέεται με την τουρκική αντίληψη ότι διαμορφώνεται ένα «τόξο» το οποίο απειλεί την Τουρκία.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο υπουργός Εξωτερικών στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου και στη συζήτηση που έχει ανοίξει γύρω από τη χάραξη του καλωδίου.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης χαρακτήρισε «παντελώς εκτός πραγματικότητας» σχετικά δημοσιεύματα και υποστήριξε ότι η χάραξη του καλωδίου περνά από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα. «Η χάραξη η οποία γίνεται ούτως ή άλλως από την ανάδοχο εταιρεία ουδέποτε περνούσε και περνάει σήμερα μέσα από τα τουρκικά θαλάσσια πάρκα».
«Άρα δεν θα ήταν εκ των πραγμάτων δυνατόν να γίνει οποιαδήποτε αλλαγή. Κάτι το οποίο δεν τέμνεται γιατί να το αλλάξεις; Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος να γίνει αναχάραξη», πρόσθεσε.
«Θα γίνει η έρευνα και η πόντιση του καλωδίου με τον τρόπο τον οποίο η ίδια η ανάδοχος εταιρεία έχει επιλέξει», ξεκαθάρισε. «Η Ελλάδα είναι η χώρα η οποία θα αδειοδοτήσει το έργο». Όπως είπε, η γαλλικών συμφερόντων εταιρεία που συμμετέχει στο έργο θα υποβάλει το σχετικό αίτημα στην ελληνική κυβέρνηση και η Ελλάδα θα προχωρήσει στην αδειοδότηση με βάση το διεθνές δίκαιο.
Για την Τουρκία, σημείωσε ότι υπάρχουν προβλεπόμενοι τρόποι ενημέρωσης και επικοινωνίας. «Ούτως ή άλλως η έκδοση της NAVTEX γίνεται ακριβώς με σκοπό την ενημέρωση όλων των παρακείμενων κρατών και των ναυτιλωμένων για την ασφάλεια των πλοίων. Άδεια όμως θα δοθεί μόνον από την Ελλάδα».
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην πρόταση για τη διοργάνωση πολυμερούς διάσκεψης των παράκτιων κρατών της Ανατολικής Μεσογείου (5Χ5), επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα ήταν εκείνη που είχε προτείνει μια τέτοια πρωτοβουλία.
Όπως ανέφερε, στο τραπέζι μιας τέτοιας συνάντησης θα μπορούσαν να τεθούν, πέρα από την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, ζητήματα που σχετίζονται με την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και τη ναυσιπλοΐα. «Δεν είναι μόνο τα ζητήματα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών. Είναι επίσης τα ζητήματα προστασίας του θαλασσίου περιβάλλοντος. Είναι ζητήματα τα οποία έχουν να κάνουν με τη ναυσιπλοΐα».
Ωστόσο, έθεσε ως απαράβατο όρο τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Στο μέτρο που η Τουρκία δεν αποδέχεται ή δεν μπορεί να αποδεχτεί τη συμμετοχή της Κύπρου, είναι προφανές ότι τέτοιου τύπου συνάντηση δεν μπορεί να υπάρξει».
«Όσο διαρκεί ο πόλεμος, δεν θα στείλουμε ελληνικά πλοία στον Περσικό Κόλπο»
Παράλληλα, ο Γιώργος Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στην ιδιαίτερα κρίσιμη κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στον Περσικό Κόλπο και στα Στενά του Ορμούζ, αλλά και στο ενδεχόμενο συμμετοχής της Ελλάδας σε διεθνή αποστολή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης ξεκαθάρισε ότι «υπό τις σημερινές συνθήκες δεν μπορεί να υπάρξει ελληνική αποστολή στον Περσικό Κόλπο», καθώς, όπως ανέφερε, η περιοχή βρίσκεται σε συνθήκες πολέμου, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν αποκλεισμένα και η περιοχή έχει ουσιαστικά καταστεί μη ασφαλής για τη ναυσιπλοΐα.
«Υπό συνθήκες πολέμου στον Περσικό Κόλπο που βρισκόμαστε σήμερα, δεν μπορεί να υπάρξει οποιαδήποτε αποστολή», τόνισε χαρακτηριστικά.
Ο υπουργός Εξωτερικών περιέγραψε μια ιδιαίτερα δύσκολη γεωπολιτική πραγματικότητα, με σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια.
Όπως είπε, υπάρχουν τρεις βασικές οδοί εξόδου για το αργό πετρέλαιο από την ευρύτερη περιοχή του Κόλπου: η Ερυθρά Θάλασσα, ο Περσικός Κόλπος και οι χερσαίες υποδομές, δηλαδή οι αγωγοί που διασχίζουν τη Σαουδική Αραβία.
Σύμφωνα με την περιγραφή του υπουργού, οι θαλάσσιες οδοί αντιμετωπίζουν σοβαρούς περιορισμούς, ενώ οι χερσαίες υποδομές βρίσκονται επίσης υπό απειλή. «Το αποτέλεσμα είναι πολύ σημαντική μείωση των ροών του πετρελαίου, που οδηγεί και σε μια παγκόσμια αύξηση των τιμών», ανέφερε.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συνάντηση που είχε στη Νέα Υόρκη με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, χαρακτηρίζοντας το Ιράν «πάρα πολύ σκληρό διαπραγματευτή». Όπως εκτίμησε ο Γιώργος Γεραπετρίτης, το Ιράν έχει αντιληφθεί ότι ο έλεγχος του Ορμούζ αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά του όπλα.
«Το Ιράν αυτή τη στιγμή έχει κατανοήσει ότι το πραγματικά μεγάλο, το ισχυρό, το πυρηνικό, αν θέλετε, όπλο του είναι ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, από όπου περνάει η μεγαλύτερη ποσότητα πετρελαίου στην υφήλιο», ανέφερε.
«Δεν βλέπω άμεσα ομαλοποίηση»
Ο υπουργός Εξωτερικών κράτησε χαμηλούς τόνους ως προς το ενδεχόμενο άμεσης αποκλιμάκωσης, περιγράφοντας μια δύσκολη διαπραγμάτευση, στην οποία η ιρανική πλευρά θέτει σειρά απαιτήσεων.
«Δεν βλέπω άμεσα ομαλοποίηση», ανέφερε, σημειώνοντας ότι η ιρανική πλευρά έχει θέσει σειρά όρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ξεπάγωμα ιρανικών κεφαλαίων που έχουν κατασχεθεί σε διάφορες χώρες, η πλήρης παύση των εχθροπραξιών στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, καθώς και η επιβολή τελών ή άλλου κόστους για τη διέλευση από τον Περσικό Κόλπο.
Σύμφωνα με τον Γιώργο Γεραπετρίτη, το ζητούμενο δεν είναι μόνο να υπάρξει ουσιαστική διαπραγμάτευση, αλλά και μια συμφωνία που όλες οι πλευρές θα μπορούν να παρουσιάσουν ως λειτουργική λύση και όχι ως ταπεινωτική ήττα. «Έχουμε ένα πάρα πολύ σκληρό παιχνίδι, το οποίο, εκτός από την ουσιαστική διαπραγμάτευση, περιλαμβάνει και την ανάγκη μιας ευπρεπούς εξόδου για όλες τις πλευρές και εκεί βρίσκεται το δύσκολο της ιστορίας», σημείωσε.
Ο υπουργός Εξωτερικών έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο της Ελλάδας, λόγω της ισχύος του ελληνικού εμπορικού στόλου. «Η Ελλάδα είναι το μεγαλύτερο ναυτικό έθνος, έχουμε τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο. Η ελληνική πλευρά είναι πάρα πολύ καθοριστική για την ενεργειακή ασφάλεια», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ελλάδα διαθέτει περισσότερο από το 60% του ευρωπαϊκού και περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορικού στόλου. «Χωρίς ελληνική ναυσιπλοΐα δεν μπορεί να υπάρξει επάρκεια και ασφάλεια σε ό,τι αφορά την ενέργεια», υπογράμμισε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε ότι η ελληνική στρατηγική είναι η στήριξη της ελευθερίας και της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και η αντίθεση σε οποιαδήποτε κίνηση δημιουργεί αποκλεισμούς στην ενεργειακή κίνηση.
Όπως ανέφερε, η Ελλάδα ήδη συμμετέχει και ηγείται της συνολικής προσπάθειας για τη συνοδεία πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής επιχείρησης «Ασπίδες», ενώ παρέχει και ασφάλεια σε κρίσιμες υποδομές στη Σαουδική Αραβία.
«Στην Ερυθρά Θάλασσα υπάρχει ελληνική φρεγάτα»
Σε διαφορετικό πλαίσιο βρίσκεται η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα, όπου, όπως ανέφερε ο υπουργός, η Ελλάδα συμμετέχει ήδη στην ευρωπαϊκή προσπάθεια για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας.
«Στην Ερυθρά Θάλασσα αυτή τη στιγμή υπάρχουν απειλές πολέμου εκ μέρους των Χούθι. Υπάρχουν μεμονωμένα χτυπήματα. Δεν υπάρχει διευρυμένη σύρραξη. Αυτό θα είναι κάτι το οποίο θα πρέπει να προστατευθεί», ανέφερε.
«Υπάρχει ελληνική φρεγάτα η οποία κινείται πέριξ για να διασφαλίσει τα πλοία, ιδίως τα ελληνικά πλοία, τα οποία κινούνται», τόνισε.
Σε ό,τι αφορά όμως τον Περσικό Κόλπο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε: «Στον Περσικό Κόλπο με τις συνθήκες που υφίστανται αυτή τη στιγμή και στο Στενό του Ορμούζ με αποκλεισμό και ουσιαστικά ναρκοθετημένη την περιοχή, δεν είναι δυνατή οποιαδήποτε αποστολή».
«Η Ελλάδα ηγείται στην προσπάθεια για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας. Ήδη αποτελεί τη νούμερο ένα προτεραιότητα της προεδρίας μας στο Συμβούλιο Ασφαλείας που ξεκινάει την επόμενη Πέμπτη, την 1η Οκτωβρίου, και καθ’ όλη τη διάρκεια του Οκτωβρίου».
Όπως προανήγγειλε, αναμένεται σειρά πρωτοβουλιών προς αυτή την κατεύθυνση.
«Η Ελλάδα δεν έχει ενεργειακή υπερεξάρτηση από κανέναν»
Μιλώντας για την ενεργειακή ασφάλεια και τον Κάθετο Διάδρομο, ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε ότι η Ελλάδα πρέπει να αποφεύγει την υπερβολική εξάρτηση από έναν και μόνο ενεργειακό εταίρο.
«Θα πρέπει όμως να καταλάβουμε ότι, εάν έχεις υπεραξάρτηση από μια χώρα, το βέβαιον είναι ότι κάποια στιγμή στην ιστορική σου πορεία θα έχεις εκβιασμό από τη χώρα αυτή και ο εκβιασμός αυτός θα οδηγήσει σε ματαίωση των εθνικών στόχων», είπε.
Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει περιορίσει σημαντικά την ενεργειακή της εξάρτηση, με τις ανανεώσιμες πηγές να διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο. Παράλληλα, τόνισε τη σημασία της διεύρυνσης των πηγών και των προμηθευτών ενέργειας.
«Η στάση αρχής την οποία τηρεί η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχιστεί, διότι αυτή τη στιγμή δημιουργούνται προηγούμενα για το μέλλον. Δεν μπορούμε να στεκόμαστε με τον επιτιθέμενο υπό οποιαδήποτε εκδοχή και γι’ αυτόν τον λόγο έχει αξία η ενεργειακή αυτάρκεια», ανέφερε.
Τέλος, τόνισε ότι στόχος είναι να μην υπάρξει εκ νέου ενεργειακή υπερεξάρτηση από οποιαδήποτε χώρα, με την Ελλάδα να αξιοποιεί διαφορετικές πηγές και υποδομές.
