Εκατό εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης επιστρατεύει η G7, επιχειρώντας να περιορίσει την άνοδο στις τιμές των καυσίμων. Η συμφωνία για την απελευθέρωση ντίζελ και αργού πετρελαίου ήρθε την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, έπειτα από έντονες πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ και την απειλή αμερικανικού μπλόκου στις εξαγωγές ντίζελ.
Για την Ευρώπη, το διακύβευμα ήταν διπλό: να ενισχυθεί η προσφορά καυσίμων και να αποφευχθεί ένας περιορισμός στις αμερικανικές προμήθειες, από τις οποίες εξαρτάται όλο και περισσότερο. Η κοινή ανακοίνωση περιλαμβάνει δέσμευση των μελών της G7 να απέχουν από περιορισμούς στις μεταξύ τους εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων.
Ντίζελ μέσα στις πρώτες 20 ημέρες
Η απελευθέρωση των αποθεμάτων θα συντονιστεί μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας – IEA, θα αρχίσει άμεσα και θα εξελιχθεί σε διάστημα τεσσάρων μηνών.
Προτεραιότητα δίνεται στο ντίζελ: σημαντικές ποσότητες προβλέπεται να διατεθούν από τα μέλη της G7 και τους εταίρους τους μέσα στις πρώτες 20 ημέρες. Παράλληλα, οι χώρες θα εξετάσουν τις επόμενες ημέρες εάν απαιτούνται πρόσθετες αποδεσμεύσεις.
Η ανακοίνωση, ωστόσο, δεν προσδιορίζει πόσα από τα 100 εκατ. βαρέλια θα είναι αργό πετρέλαιο, πόσα ντίζελ και πόσα άλλα προϊόντα. Δεν περιλαμβάνει ούτε αναλυτική κατανομή των ποσοτήτων ανά χώρα.
Η απειλή που πίεσε τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες
Σύμφωνα με το Reuters, η αμερικανική κυβέρνηση είχε προειδοποιήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ότι, εάν δεν προχωρούσε σε αποδέσμευση αποθεμάτων ντίζελ, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απαγορεύσουν τις εξαγωγές του καυσίμου.
Ένα τέτοιο μέτρο θα περιόριζε τις προμήθειες προς την Ευρώπη, η οποία έχει αυξήσει φέτος τις εισαγωγές αμερικανικού ντίζελ, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν διατάραξε τον εφοδιασμό από παραγωγούς του Κόλπου.
Ο Τραμπ έσπευσε να παρουσιάσει τη συμφωνία ως θετική εξέλιξη, ανακοινώνοντας στο Truth Social ότι η Ευρώπη αποδέχθηκε την απελευθέρωση μεγάλων ποσοτήτων ντίζελ και ότι η διαδικασία θα ξεκινήσει αμέσως.
Η δέσμευση της G7 για αποφυγή εξαγωγικών περιορισμών μειώνει την πίεση γύρω από το ενδεχόμενο αμερικανικής απαγόρευσης. Αναλυτές της Energy Aspects, πάντως, εκτιμούν ότι πρόκειται περισσότερο για πολιτική δήλωση παρά για συγκεκριμένη, δεσμευτική συμφωνία με πλήρως καθορισμένες υποχρεώσεις.
Τα 100 εκατ. βαρέλια και η εκκρεμότητα του Μαρτίου
Ένα ακόμη σημείο παραμένει αδιευκρίνιστο: πόσο από το συμφωνημένο πετρέλαιο αποτελεί πρόσθετη ποσότητα και πόσο συνδέεται με δεσμεύσεις που δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί.
Τον Μάρτιο, μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, είχε συμφωνηθεί η μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση αποθεμάτων στην ιστορία, συνολικού ύψους 400 εκατ. βαρελιών.
Ο επικεφαλής του IEA, Φατίχ Μπιρόλ, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι τα μέλη είχαν ήδη διαθέσει περίπου τα δύο τρίτα αυτής της ποσότητας. Η νέα ανακοίνωση λαμβάνει υπόψη τις δεσμεύσεις που έχουν υλοποιηθεί, χωρίς να ξεκαθαρίζει πλήρως τη σχέση των δύο παρεμβάσεων.
Η πρόταση για 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ δεν είναι η τελική κατανομή
Πριν από τη συμφωνία, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις συζητούσαν γαλλική πρόταση για απελευθέρωση 50 εκατ. βαρελιών ντίζελ από ευρωπαϊκές χώρες και άλλων 50 εκατ. βαρελιών αργού από μέλη του IEA, σύμφωνα με τρεις πηγές του Reuters.
Η κατανομή αυτή δεν επιβεβαιώνεται στην τελική ανακοίνωση.
Το μέγεθος της συζητούμενης παρέμβασης είναι πάντως σημαντικό: βάσει στοιχείων της Eurostat που επικαλείται το πρακτορείο, 50 εκατ. βαρέλια ντίζελ αντιστοιχούν περίπου στο 17% των συνολικών αποθεμάτων έκτακτης ανάγκης ντίζελ και gasoil της ΕΕ, ή στο 3% της ετήσιας κατανάλωσής της.
Οι αγορές αντέδρασαν πριν φτάσουν τα καύσιμα στην αντλία
Οι πληροφορίες για τη σχεδιαζόμενη αποδέσμευση αποθεμάτων έφεραν πτώση στις προθεσμιακές αγορές.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της LSEG που παραθέτει το Reuters, τα αμερικανικά συμβόλαια ντίζελ υποχώρησαν κατά 3,25%, στα 4,49 δολάρια το γαλόνι, ενώ τα ευρωπαϊκά συμβόλαια αναφοράς κατέγραψαν πτώση περίπου 5,75%, ή 83 δολαρίων ανά μετρικό τόνο. Πρόκειται για τιμές συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης, όχι για τιμές στα πρατήρια.
Για τον Τραμπ, η αποκλιμάκωση του κόστους έχει και εκλογικό βάρος ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Δημοσκόπηση Reuters/Ipsos του Σεπτεμβρίου κατέγραψε αποδοχή 32% για τον πρόεδρο και μόλις 17% για τους χειρισμούς του στο κόστος ζωής.
Η συμφωνία δίνει στις αγορές ένα μήνυμα ενίσχυσης της προσφοράς. Το επόμενο τεστ θα είναι πρακτικό: ποιες χώρες θα διαθέσουν καύσιμα, σε ποιες ποσότητες και πόσο γρήγορα. Από αυτά θα κριθεί αν η παρέμβαση θα μεταφραστεί σε ουσιαστική ανακούφιση για νοικοκυριά, μεταφορές και επιχειρήσεις.
