Στις δέκα το βράδυ της Δευτέρας, ένας Ουκρανός στρατιώτης έγραψε βιαστικά ένα μήνυμα πάνω σ’ ένα drone καμικάζι. «Η γέφυρα τη γάμησε», έγραφε. Και πρόσθεσε: «Εμείς θα σταθούμε όρθιοι και η Μόσχα θα πέσει». Ήταν μια παγωμένη νύχτα, με ξάστερο ουρανό. Στις ογκώδεις πτέρυγες του drone είχαν σχηματιστεί γραμμές πάγου. Σε λίγο θα ξεκινούσε για τον στόχο του.

Το ουκρανικό drone που ενεπλάκη στην τελευταία επίθεση στη γέφυρα του Κερτς. Γράφοντας στα κυριλλικά λέει: «Θα σταθούμε, η Μόσχα θα πέσει.»
Οι στρατιώτες που είχαν συγκεντρωθεί σ’ εκείνο το λασπωμένο χωράφι της κεντρικής Ουκρανίας συνήθως έπλητταν διυλιστήρια πετρελαίου βαθιά στο ρωσικό έδαφος. Τους τελευταίους μήνες, τα πλήγματα είχαν γίνει σχεδόν υπόθεση ρουτίνας, τόσα διυλιστήρια είχαν χτυπήσει. Εκείνο το βράδυ, όμως, είχαν έναν ιδιαίτερο στόχο. Ήταν ένα έργο που συνδεόταν προσωπικά με τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τις μεγαλεπήβολες αυτοκρατορικές του φιλοδοξίες.
«Ξέραμε ποιος ήταν ο στόχος. Όλοι είχαμε ενθουσιασμό και ανυπομονησία», είπε στον Guardian ένας από τους συμμετέχοντες στην ειδική επιχείρηση, ο οποίος χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο «Λεόν». Το 7ο Κέντρο Πληγμάτων σε Βάθος, όπου υπηρετεί, ανήκει στα «Πουλιά του Μαγιάρ», μια ταξιαρχία που πήρε το όνομά της από το διακριτικό κλήσης του ιδρυτή της, Ρόμπερτ Μπρόβντι, επικεφαλής των ουκρανικών δυνάμεων μη επανδρωμένων συστημάτων. «Με τα διυλιστήρια δεν ενθουσιάζεται πια κανείς. Αυτή τη φορά ήταν αλλιώς», είπε ο Λεόν.
Οι στρατιώτες ετοιμάστηκαν για την απογείωση και ύστερα παρακολούθησαν το φορτωμένο με εκρηκτικά drone, που έμοιαζε με διπλάνο, να χάνεται πάνω από τη νότια ουκρανική στέπα.
Τις πρώτες πρωινές ώρες, η επίθεση έφτασε στον στόχο της, τη γέφυρα του Κερτς, που ενώνει την κατεχόμενη Κριμαία με τη Ρωσία. Ο Πούτιν είχε εγκαινιάσει την επιβλητική οδική και σιδηροδρομική γέφυρα το 2018, διασχίζοντάς την στο τιμόνι ενός φορτηγού Καμάζ. Είχαν περάσει τέσσερα χρόνια από τότε που οι Ρώσοι στρατιώτες χωρίς διακριτικά, γνωστοί ως «πράσινα ανθρωπάκια», είχαν καταλάβει τη χερσόνησο.

Ο Πρόεδρος Πούτιν συνομιλεί με εργάτες κατά την επιθεώρηση του οδικού τμήματος της γέφυρας του Κερτς το 2018.
Η ρωσική προπαγάνδα παρουσίαζε τη γέφυρα ως απόρθητη, ένα έργο τόσο στιβαρό και αλύγιστο όσο και ο «σιδηρούς» ηγέτης της χώρας. Για την Ουκρανία ήταν ένα μισητό σύμβολο ρωσικής αλαζονείας και αποικιοκρατικής νοοτροπίας. Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι υπογράμμιζαν επίσης ότι η κατασκευή της ήταν παράνομη. Το Κίεβο είχε επιχειρήσει άλλες δύο φορές να την ανατινάξει, το 2022 και την επόμενη χρονιά.
Αυτή τη φορά, σύμφωνα με τον Λεόν, το ουκρανικό σχέδιο εξελίχθηκε όπως είχε προβλεφθεί. Η επιχείρηση συνδύασε μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους κρουζ ουκρανικής κατασκευής. Προηγουμένως, οι ουκρανικές μονάδες χρησιμοποιούσαν το Starshield, τη στρατιωτική εκδοχή του Starlink, για πλήγματα μέσου βεληνεκούς σε κατεχόμενα εδάφη. Το δορυφορικό δίκτυο ανήκει στη SpaceX του Έλον Μασκ και τελεί υπό την εποπτεία του Πενταγώνου και της κυβέρνησης Τραμπ.
Περίπου δέκα ημέρες νωρίτερα είχαν, κατά το δημοσίευμα, επιβληθεί χωρίς εξήγηση περιορισμοί στη χρήση του συστήματος από ουκρανικά drones. Η SpaceX επιμένει ότι δεν υπήρξε επιβράδυνση, ισχυρισμό που ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, χαρακτηρίζει αναληθή. Το βράδυ της Δευτέρας, το Κίεβο φαίνεται πως πραγματοποίησε την επιχείρηση χρησιμοποιώντας δικό του σύστημα επικοινωνίας.
Σε βίντεο από έναν ουκρανικό πύραυλο Flamingo, η κάμερα καταγράφει μια απόκοσμη νυχτερινή εικόνα καθώς ο πύραυλος πλησιάζει τον στόχο του. Η γέφυρα διαγράφεται μέσα στο γκρίζο σκοτάδι. Ξαφνικά, στο κάδρο εμφανίζεται μια γιγάντια χαλύβδινη αψίδα. Η εικόνα κόβεται. Άλλα πλάνα δείχνουν τη στιγμή της πρόσκρουσης, μια πορτοκαλιά πύρινη σφαίρα που σχίζει το σκοτάδι.
Οι φωτογραφίες που τραβήχτηκαν το πρωί της Τρίτης δείχνουν το μέγεθος της καταστροφής. Μια τεράστια αψίδα είχε καταρρεύσει μέσα στη νύχτα στα Στενά του Κερτς, παρασύροντας μαζί της μεγάλο τμήμα του οδοστρώματος από σκυρόδεμα. Θα αργούσαν να περάσουν ξανά αυτοκίνητα από τη γέφυρα. Ζημιές υπέστη και το παρακείμενο τοξωτό άνοιγμα της σιδηροδρομικής γέφυρας. «Χαρήκαμε πάρα πολύ. Ανταλλάσσαμε μηνύματα όλη νύχτα», είπε ο Λεόν.
Πηγή των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων δήλωσε ότι η χρονική στιγμή της επιχείρησης, την οποία ο Ζελένσκι χαρακτήρισε «πρωτοφανή», είχε επιλεγεί σκόπιμα. Το πλήγμα έγινε πριν από τη συνάντηση του Σι Τζινπίνγκ, του Ντόναλντ Τραμπ και του Πούτιν, η οποία είχε προγραμματιστεί για την Πέμπτη στην κινεζική πόλη Σεντζέν, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του APEC. «Η γέφυρα είναι σύμβολο της εξουσίας του Πούτιν. Η καταστροφή της στέλνει στους άλλους δύο ηγέτες το μήνυμα ότι ο Πούτιν δεν είναι τόσο ισχυρός όσο παριστάνει», είπε η πηγή.
«Καταλαβαίνουμε ότι με αυτό που κάναμε δείξαμε στον κόσμο πως ο βασιλιάς είναι γυμνός. Ο Πούτιν είναι αδύναμος και ευάλωτος, και μόλις το αποδείξαμε. Η επιχείρηση σχεδιάστηκε ειδικά γι’ αυτή την ιστορική στιγμή. Ο Πούτιν σκόπευε να μπλοφάρει στη σύνοδο για το πόσο ισχυρός είναι. Στην πραγματικότητα, αδυνατεί να προστατεύσει ακόμη και τα σημαντικότερα σύμβολα και στηρίγματα του καθεστώτος του».
Πέρα από την πολιτική αμηχανία που προκαλεί στον Πούτιν ενόψει της συνάντησής του με τους άλλους ηγέτες, η αχρήστευση της γέφυρας του Κερτς έχει και πρακτικές συνέπειες. Μετά την προσάρτηση της Κριμαίας, η Ρωσία στρατιωτικοποίησε τη χερσόνησο, μετατρέποντάς την ουσιαστικά σε μια τεράστια οχυρωμένη στρατιωτική βάση. Από το 2022 τη χρησιμοποιεί ως ορμητήριο για επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον της Οδησσού και άλλων ουκρανικών πόλεων της περιοχής.
Οι ρωσικές δυνάμεις κατοχής στον νότο βασίζονταν στη γέφυρα για τον τακτικό ανεφοδιασμό τους με πυρομαχικά, εξοπλισμό και καύσιμα. Καθώς η διέλευση παραμένει εν μέρει κλειστή, με τη σιδηροδρομική κυκλοφορία να έχει, σύμφωνα με πληροφορίες, αποκατασταθεί την Τρίτη, η Ρωσία θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσει τον χερσαίο διάδρομο που συνδέει την περιφέρεια του Ροστόφ με τα εδάφη της Ζαπορίζια και της Χερσώνας που ελέγχει η Μόσχα. Ο διάδρομος αυτός δέχεται πυρά.
«Διαταράξαμε τον ανεφοδιασμό τους προς την Κριμαία. Ο ρωσικός στρατός θα έχει πολλά προβλήματα στον νότο», εκτίμησε ο Λεόν. Τα συντρίμμια της γέφυρας εμποδίζουν τη ναυσιπλοΐα στο στενό πέρασμα του Κερτς, που ενώνει την Αζοφική με τη Μαύρη Θάλασσα. Η Αζοφική μοιάζει τώρα με λίμνη. Τα επιβατηγά οχηματαγωγά αδυνατούν να κινηθούν και τα κατεχόμενα λιμάνια της Μαριούπολης και του Μπερντιάνσκ έχουν αποκοπεί.
Οι στρατιώτες επέστρεψαν από την αποστολή πανηγυρίζοντας. Στο αρχηγείο τους συγκεντρώθηκαν, όπως κάθε μέρα, για να τηρήσουν ενός λεπτού σιγή στη μνήμη όσων σκοτώθηκαν στον αιματηρό πόλεμο της Ρωσίας. «Κάναμε ό,τι κάνουμε κάθε μέρα. Ύστερα δώσαμε συγχαρητήρια ο ένας στον άλλο για μια πολύ επιτυχημένη και σημαντική επιχείρηση», είπε ο Λεόν. Και πρόσθεσε: «Τους το ανταποδίδουμε».
- Από το άρθρο του Luke Harding· The Guardian
