- Γράφει ο Νίκος Χ. Λαγκαδινός
Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται μια καταιγίδα δημοσιεύσεων, βίντεο και διαδηλώσεων στους δρόμους των ελληνικών πόλεων με κεντρικό σύνθημα «Λευτεριά στην Παλαιστίνη». Η κινητοποίηση οργανώσεων, ΜΚΟ και συλλογικοτήτων είναι πρωτοφανής. Ωστόσο, αυτή η έξαρση διεθνούς αλληλεγγύης εγείρει ένα εύλογο και αμείλικτο ερώτημα στην ελληνική κοινωνία:
Αν οι λαοί που δοκιμάζονται στη Μέση Ανατολή αξίζουν την υποστήριξή μας, τι συμβαίνει με την Κύπρο; Μια χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην οποία σχεδόν το 37% του εδάφους της βρίσκεται υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή για περισσότερες από πέντε δεκαετίες. Πόσοι από όσους διαδηλώνουν σήμερα με πάθος στους δρόμους γνωρίζουν ή θυμούνται ότι η Κύπρος παραμένει διαιρεμένη από έναν εισβολέα που συνεχίζει να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο;
Το παράδοξο της «απουσίας» για την Κύπρο
Η σύγκριση των αντανακλαστικών της κοινής γνώμης και των οργανωμένων φορέων είναι αποκαλυπτική. Ενώ για την Παλαιστίνη επιστρατεύονται πόροι, επικοινωνιακά μέσα και διαδηλώσεις, η απαίτηση για την αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων κατοχής από την Κύπρο σπάνια γίνεται κεντρικό αίτημα των ίδιων δικτύων.
Το ερώτημα είναι απλό: Εάν διοργανωθεί μια μεγάλη πορεία με αίτημα την αποχώρηση του κατοχικού στρατού από τη Μεγαλόνησο, ποιοι θα δώσουν το «παρών»; Θα συμμετείχαν οι συλλογικότητες που πρωτοστατούν στις διαμαρτυρίες για τη Μέση Ανατολή ή η Παλαιστινιακή Κοινότητα; Η εμπειρία δείχνει ότι η ατζέντα αυτών των κινητοποιήσεων σπάνια περιλαμβάνει τα εθνικά ή περιφερειακά ζητήματα που αγγίζουν άμεσα τον ελληνισμό.
Οι ιστορικές και γεωπολιτικές ισορροπίες
Η συζήτηση για τη στάση των Παλαιστινίων απέναντι στο Κυπριακό περιλαμβάνει σύνθετες ιστορικές παραμέτρους. Παρότι η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) υπό τον Γιασέρ Αραφάτ διατηρούσε στενούς δεσμούς με την Ελλάδα και την Κύπρο κατά τις δεκαετίες του ’70 και ’80, η γεωπολιτική πραγματικότητα των τελευταίων ετών έχει αλλάξει δραματικά:
Η Παλαιστινιακή Αρχή, αλλά κυρίως η Χαμάς, έχουν αναπτύξει στενότατες σχέσεις με την Τουρκία, η οποία προβάλλει διεθνώς ως ο κύριος προστάτης της παλαιστινιακής υπόθεσης.
Η παλαιστινιακή ηγεσία αποφεύγει συστηματικά να καταδικάσει την τουρκική εισβολή και κατοχή στην Κύπρο, τηρώντας μια ουδέτερη έως φιλική στάση απέναντι στην Άγκυρα, λόγω των πολιτικών και οικονομικών εξαρτήσεων.
Στη συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης είδαμε να κυματίζει μαζί με την παλαιστινιακή και τουρκική σημαία και δεν τους ενόχλησε κανένας, ούτε μέχρι στιγμής φάνηκε να ενοχλείται κανείς – εννοώ συλλογικότητες ή πολιτικοί, μονάχα κάποιοι πολίτες. Όμως πόσο ανεκτό μπορεί να είναι αυτό στη χώρα μας! Το ζήτημα της ανεκτικότητας απέναντι σε ξένες ή εθνικές σημαίες σε διαδηλώσεις εντός της ελληνικής επικράτειας αγγίζει λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο συνταγματικό δικαίωμα της συνάθροισης και τις εθνικές ευαισθησίες.
Ο κοινωνικός και εθνικός προβληματισμός
Η δημόσια παρουσία της τουρκικής σημαίας σε ελληνικό έδαφος προκαλεί συχνά έντονες αντιδράσεις και συναισθήματα ενόχλησης στην ελληνική κοινωνία.
Λόγω των διαρκών τουρκικών προκλήσεων, της κατοχής της Κύπρου και των διμερών εντάσεων, η τουρκική σημαία δεν αντιμετωπίζεται από πολλούς ως ένα απλό κρατικό σύμβολο, αλλά ως σύμβολο μιας αναθεωρητικής δύναμης, η οποία συνεχώς μας απειλεί και διεκδικεί ελληνικά εδάφη.
Η ταυτόχρονη ανάρτηση παλαιστινιακών και τουρκικών σημαιών αποτυπώνει την προσπάθεια της Άγκυρας να εμφανιστεί ως ο κύριος προστάτης της παλαιστινιακής υπόθεσης στη Μέση Ανατολή, κάτι που προκαλεί εύλογα ερωτήματα στους Έλληνες πολίτες για το πώς ορισμένες συλλογικότητες υιοθετούν αυτά τα σύμβολα.
Πού μπαίνει το όριο;
Το όριο ανάμεσα στο «τι είναι νομικά επιτρεπτό» και «τι είναι εθνικά/κοινωνικά αποδεκτό» είναι συχνά δυσδιάκριτο. Η δημοκρατία ορίζεται από την αντοχή της απέναντι σε απόψεις και σύμβολα που μπορεί να ενοχλούν την πλειοψηφία. Ωστόσο, η ανοχή αυτή δοκιμάζεται όταν η χρήση συμβόλων εκλαμβάνεται από την κοινή γνώμη ως πρόκληση απέναντι στην ιστορική μνήμη και την εθνική κυριαρχία. Εν κατακλείδι, ενώ η νομοθεσία προστατεύει την ελευθερία της διαδήλωσης, η πολιτική και εθνική αξιολόγηση τέτοιων εικόνων παραμένει αντικείμενο έντονου διαλόγου στην ελληνική κοινωνία.
Η ανάγκη για επαναπροσδιορισμό των προτεραιοτήτων
Η αλληλεγγύη στους δοκιμαζόμενους λαούς είναι δείγμα πολιτισμού. Όταν όμως μετατρέπεται σε μονομερή ιδεολογική εμμονή που προσπερνά τα προβλήματα του δικού μας χώρου, τότε υπονομεύεται η ίδια η έννοια της δικαιοσύνης.
Η Κύπρος δεν ανήκει στα «δεύτερα ή τρίτα ξαδέρφια». Είναι τμήμα του ελληνισμού και ευρωπαϊκό έδαφος υπό ξένη κατοχή. Πριν και πάνω από κάθε διεθνές αίτημα, η διεκδίκηση για μια Κύπρο ελεύθερη, χωρίς κατοχικά στρατεύματα και εγγυήσεις, οφείλει να βρίσκεται στην κορυφή των διεκδικήσεων κάθε πολίτη που επικαλείται το διεθνές δίκαιο.
