Τηλεφωνική επικοινωνία είχαν την Τρίτη ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με αντικείμενο τις διμερείς σχέσεις Γαλλίας-Τουρκίας, καθώς και περιφερειακά και διεθνή ζητήματα. Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε την ίδια ημέρα που το γαλλικής σημαίας ερευνητικό πλοίο «Abeille Marengo» κατέπλευσε στο Ηράκλειο, εν αναμονή των διαδικασιών για τις υποθαλάσσιες έρευνες της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κρήτης-Κύπρου.
Η χρονική συγκυρία αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον μετά την απαίτηση που διατύπωσε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, για επίσημη γραπτή ενημέρωση της Άγκυρας, με τις συντεταγμένες των θαλάσσιων ερευνών. Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι το έργο έχει ήδη συζητηθεί τόσο με τον Κυριάκο Μητσοτάκη όσο και με τον Γάλλο πρόεδρο.
Τι συζήτησαν οι δύο πρόεδροι
Σύμφωνα με την ενημέρωση για την τηλεφωνική επικοινωνία, Μακρόν και Ερντογάν εξέτασαν, μεταξύ άλλων, τη διαδικασία επιλογής του νέου γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών.
Ο Τούρκος πρόεδρος υποστήριξε ότι ο επόμενος επικεφαλής του ΟΗΕ πρέπει να διαθέτει το όραμα και την εμπειρία για την εφαρμογή των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων και την ενίσχυση του πολυμερούς χαρακτήρα του οργανισμού.
Παράλληλα, προσκάλεσε τον Μακρόν στη Σύνοδο Κορυφής Ηγετών COP31, που θα πραγματοποιηθεί στην Τουρκία. Ο Γάλλος πρόεδρος, από την πλευρά του, συνεχάρη τον Ερντογάν ενόψει της Ημέρας της Δημοκρατίας.
Η «θετική» στάση της Άγκυρας συνοδεύεται από όρους
Το ζήτημα του καλωδίου βρίσκεται ήδη στις επαφές της Τουρκίας με τη Γαλλία, σύμφωνα με όσα δήλωσε ο Φιντάν στις 21 Οκτωβρίου. O Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υποστήριξε ότι η Άγκυρα δεν αντιτίθεται στον Great Sea Interconnector, έθεσε όμως ως προϋπόθεση τη γραπτή ενημέρωσή της για τις έρευνες.
Όπως εξήγησε, η Τουρκία ζητά επίσημη γνωστοποίηση όταν ένα πλοίο πραγματοποιεί θαλάσσιες έρευνες, με αναφορά στις συντεταγμένες, και δεν αρκείται σε προφορική ενημέρωση.
«Δεν θέλουμε να διαταραχθεί το status quo με έναν εντελώς λανθασμένο τρόπο, ούτε θέλουμε να δημιουργηθεί προηγούμενο που θα προκαλούσε ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα και στις δύο πλευρές», ανέφερε.
Η διατύπωση αυτή δίνει στο αίτημα πολιτικό βάρος που ξεπερνά την απλή ανταλλαγή τεχνικών πληροφοριών. Ο Φιντάν συνέδεσε την ενημέρωση με τη διατήρηση του status quo και την αποφυγή προηγουμένου, εντάσσοντας έτσι τις έρευνες στο ευρύτερο πλαίσιο των τουρκικών διεκδικήσεων.
Παράλληλα, επανέφερε την πρόταση Ερντογάν να προμηθεύεται η Κύπρος ηλεκτρικό ρεύμα, νερό και φυσικό αέριο από την Τουρκία, αντί να επενδύει δισεκατομμύρια σε μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από μεγάλες αποστάσεις.
Γιατί η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο
Η γαλλική παρουσία στο έργο είναι ουσιαστική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, η Meridiam έχει αποκτήσει το 66% της Great Sea Interconnector, ενώ η Nexans έχει αναλάβει την κατασκευή και εγκατάσταση του καλωδιακού συστήματος.
Η Nexans ανέθεσε τις υποθαλάσσιες έρευνες στην ιταλική Next Geosolutions, με το γαλλικής σημαίας «Abeille Marengo» να βρίσκεται πλέον στο Ηράκλειο, προερχόμενο από την Ιταλία.
Το Παρίσι έχει επομένως άμεσο ενδιαφέρον για την πρόοδο της διασύνδεσης, την ώρα που επιδιώκει την ενίσχυση της συνεργασίας του με την Άγκυρα, περιλαμβανομένου του αμυντικού τομέα. Οι δύο επιδιώξεις συνυπάρχουν, αλλά η τουρκική απαίτηση για γραπτή ενημέρωση δημιουργεί ένα συγκεκριμένο ερώτημα: θα επιχειρήσει η Γαλλία να διευκολύνει τις έρευνες παρέχοντας στην Τουρκία τις πληροφορίες που ζητά και, εάν ναι, με ποιους όρους;Το κρίσιμο είναι ποιος ενημερώνει, πώς και για ποιον λόγο
Μια ενδεχόμενη γαλλική κίνηση δεν θα κρινόταν μόνο από το αν διαβιβάστηκαν συντεταγμένες. Καθοριστική σημασία θα είχαν ο αποστολέας, ο αποδέκτης, η διατύπωση και το πλαίσιο της ενημέρωσης: εάν δηλαδή επρόκειτο για τεχνική επικοινωνία για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας ή για διαδικασία που θα παρουσιαζόταν ως προϋπόθεση για την εκτέλεση των εργασιών.
Η γνωστοποίηση πληροφοριών δεν ταυτίζεται αυτομάτως με αίτημα άδειας. Ωστόσο, η σύνδεσή της από την Άγκυρα με το status quo και τη δημιουργία προηγουμένου εξηγεί γιατί ο χειρισμός της έχει ιδιαίτερη σημασία για την Αθήνα και τη Λευκωσία.
Η γαλλική σημαία του πλοίου και η συμμετοχή γαλλικών εταιρειών δεν καθιστούν από μόνες τους το Παρίσι αρμόδιο να αναλάβει δεσμεύσεις για λογαριασμό της Ελλάδας ή της Κύπρου. Αντίστοιχα, το τηλεφώνημα των δύο προέδρων δεν τεκμηριώνει συμφωνία για την αποστολή τέτοιας ενημέρωσης. Η γαλλική στάση θα αποτυπωθεί στις συγκεκριμένες κινήσεις που θα ακολουθήσουν πριν από την έναρξη των ερευνών.
Το «Abeille Marengo» περιμένει τη NAVTEX
Στο επιχειρησιακό πεδίο, το ερευνητικό παραμένει στο Ηράκλειο, καθώς εκκρεμεί η έκδοση της NAVTEX που θα προσδιορίζει τη θαλάσσια περιοχή των εργασιών.
Οι έρευνες προβλέπεται να πραγματοποιηθούν κατά μήκος της όδευσης του καλωδίου, από τη θαλάσσια περιοχή της Κορακιάς Ηρακλείου έως την Κύπρο, με στόχο τη χαρτογράφηση του πυθμένα και την επιλογή της κατάλληλης διαδρομής για την πόντιση.
Στο σχετικό αίτημα προβλέπεται ενημέρωση της Υδρογραφικής Υπηρεσίας, της Διοίκησης Υποβρυχίων και της Διοίκησης Αεροπορίας Ναυτικού τουλάχιστον 72 ώρες πριν από την έναρξη των εργασιών και καθημερινά κατά τη διάρκειά τους, με ακριβείς συντεταγμένες και στοιχεία για τις δραστηριότητες του πλοίου.
Η διαδικασία αυτή αφορά τις ελληνικές αρχές. Το ξεχωριστό αίτημα της Άγκυρας-και ο τρόπος με τον οποίο θα το χειριστεί το Παρίσι-παραμένει το πολιτικό ζήτημα που συνοδεύει την προετοιμασία των ερευνών.
