Σχέδιο αποσταθεροποίησης της Λετονίας μέσω της μεταναστευτικής κρίσης βρίσκεται σε εξέλιξη στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης. Εγκληματικές συμμορίες, με την πλήρη υποστήριξη της Ρωσίας και της Λευκορωσίας, μεταφέρουν κύματα μεταναστών προς τη Λετονία, τη Λιθουανία και την Πολωνία. Όπως καταγγέλλουν Λετονοί αξιωματούχοι και η υπουργός Εξωτερικών Μπάιμπα Μπράζε, επιστρατεύονται ακόμη και ναυλωμένες πτήσεις προς τη Μόσχα και το Μινσκ. Βασικός στόχος του Κρεμλίνου είναι η πρόκληση τεχνητών εντάσεων ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σαββάτου, ώστε να ενισχυθούν πολιτικές δυνάμεις φιλικές προς τη Ρωσία.
Ένα φαινόμενο που έμοιαζε αρχικά με μια μικρή πράξη βανδαλισμού αποκάλυψε μια ευρύτερη απειλή. Ένας άνδρας καταγράφηκε από κάμερα ασφαλείας τον Αύγουστο να κόβει τον φράχτη των συνόρων από τη Λευκορωσία προς τη Λετονία, όπου χτύπησε μια άλλη κάμερα με ένα κοντάρι πριν επιστρέψει από εκεί που είχε έρθει.
Ωστόσο, το έγκλημά του ήταν επίσης εμβληματικό μιας ευρύτερης απειλής για την ασφάλεια που προέρχεται από τη Λευκορωσία και τη στενή σύμμαχό της Ρωσία, δήλωσαν Λετονοί αξιωματούχοι, συμπεριλαμβανομένης της υπουργού Εξωτερικών, Μπάιμπα Μπράζε, σε συνεντεύξεις στη Ρίγα. Οι ρωσικές και λευκορωσικές υπηρεσίες πληροφοριών διευκολύνουν ένα περίπλοκο σχέδιο για την παράνομη διοχέτευση μεταναστών από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική διαμέσου των συνόρων στη Λετονία και σε άλλες χώρες του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ανέφεραν Λετονοί αξιωματούχοι.
Χιλιάδες μετανάστες έχουν συρρεύσει προς τη Λετονία φέτος, και περισσότεροι από 11.000 αποτράπηκαν, συνολικά μεγέθη που ήταν πρωτόγνωρα μόλις πριν από λίγα χρόνια σε αυτή τη χώρα της Βαλτικής των λιγότερων από δύο εκατομμυρίων κατοίκων.
Εγκληματικές συμμορίες δελεάζουν μετανάστες στη Ρωσία και τη Λευκορωσία με εμπορικές πτήσεις και στη συνέχεια τους στέλνουν στα σύνορα, δήλωσαν Λετονοί αξιωματούχοι, με την υποστήριξη αυτών των χωρών. Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι κυβερνήσεις της Ρωσίας και της Λευκορωσίας ορισμένες φορές προσέφεραν ακόμη και ναυλωμένες πτήσεις προς τη Μόσχα ή το Μινσκ για μετανάστες και στη συνέχεια παρείχαν μεταφορά στα δασώδη σύνορα με τη Λετονία, τη Λιθουανία, την Πολωνία και αλλού. Γεωγραφικά δεδομένα από τα τηλέφωνα μεταναστών έδειξαν ότι ορισμένοι είχαν ταξιδέψει μέσω της Ρωσίας, δήλωσε η κα Μπράζε.
Ο στόχος της Ρωσίας στη Λετονία, όπου η μετανάστευση αποτελεί ακανθώδες πολιτικό ζήτημα, είναι να προκαλέσει εντάσεις ενόψει των βουλευτικών εκλογών το Σάββατο και να βοηθήσει στην ανάδειξη πιο φιλικών προς τη Ρωσία νομοθετών, δήλωσαν Λετονοί αξιωματούχοι.
«Θα αποσταθεροποιούσαν την κατάσταση για να βάλουν στο Κοινοβούλιο πολιτικούς που είναι πιο φιλικοί προς τη Ρωσία», δήλωσε ο στρατηγός Γκούντις Πούγιατς, αρχηγός της Λετονικής Κρατικής Συνοριοφυλακής. Ρώσοι αξιωματούχοι αρνήθηκαν τις κατηγορίες της Λετονίας.
«Αυτό είναι το τελευταίο επίτευγμα πλήρους ηλιθιότητας από τη λετονική κυβέρνηση», δήλωσε ο Ντμίτρι Πεσκόφ, εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, σε γραπτό μήνυμα. Εκπρόσωπος της κυβέρνησης της Λευκορωσίας δεν ανταποκρίθηκε σε αίτημα για σχολιασμό.
Η τεχνολογικη οχυρωση και τα μετρα ασφαλειας στα συνορα
Σε μια πρόσφατη επίσκεψη στα λετονο-λευκορωσικά σύνορα, υπήρχαν στρατιώτες σε οχήματα παντός εδάφους που πραγματοποιούσαν περιπολίες ως μέρος μιας δύναμης ταχείας αντίδρασης, ενώ άλλοι στρατιώτες ισοπέδωναν τον χωματόδρομο για να κάνουν τα ίχνη πιο ορατά.
Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν ανοιχτά σύνορα με τη Λευκορωσία, τώρα ορθώνεται ένας υψηλός ατσάλινος φράχτης με αγκαθωτό σύρμα. Ο φράχτης, που εκτείνεται σε όλο το μήκος των συνόρων της Λετονίας με τη Λευκορωσία, διαθέτει κάμερες και αισθητήρες κίνησης μαζί με προγράμματα τεχνητής νοημοσύνης που βοηθούν στη διάκριση μεταξύ ζώων και ανθρώπων. Συνοριοφύλακες σε ένα κοντινό φυλάκιο παρακολουθούσαν οθόνες, καταγράφοντας κάθε κίνηση, ενώ drones επιτήρησης πετούσαν από πάνω.
Το σχέδιο με τους μετανάστες, σύμφωνα με αξιωματούχους, είναι μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ρωσίας για τη σπορά διχόνοιας στη Δύση, αν και πιο διακριτικό από άλλες πρόσφατες επιχειρήσεις που αποδίδονται στο Κρεμλίνο. Οι στόχοι είναι οι ίδιοι, δήλωσαν αξιωματούχοι: να επιβληθούν συνέπειες σε χώρες για την υποστήριξη της Ουκρανίας και να δεσμευτούν πόροι της αστυνομίας, του στρατού και των υπηρεσιών ασφαλείας, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα άρνησης. Η εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από τη Ρωσία και τη σύμμαχό της Λευκορωσία ικανοποιεί καθένα από αυτά τα κριτήρια, λέγουν Λετονοί αξιωματούχοι.
«Είναι μέρος της βιομηχανίας πολέμου», δήλωσε η κα Μπράζε σε συνέντευξή της. «Διεξάγουν μια μη συμβατική επίθεση, και αυτή περιλαμβάνει όχι μόνο δολιοφθορές ή κρατικά υποστηριζόμενες τρομοκρατικές επιθέσεις, αλλά και συνεχή εχθρικά κύματα πληροφοριών, συνεχείς κυβερνοεπιθέσεις, τα πάντα».
Οι λετονικές αρχές ξεκίνησαν πρόσφατα αυτό που ονομάζουν «Επιχείρηση Λυκάνθρωπος», μια προσπάθεια αναχαίτισης μιας αναμενόμενης αύξησης μεταναστών ενόψει των εκλογών. Στο πλαίσιο της επιχείρησης, ο στρατός και η εθνοφυλακή έχουν κινητοποιηθεί. Σύμμαχες χώρες όπως η Εσθονία και η Φινλανδία έστειλαν συνοριοφύλακες για βοήθεια. Μια σειρά από Ευρωπαίους πολιτικούς και αξιωματούχους πληροφοριών έχουν προειδοποιήσει πρόσφατα ότι η Ρωσία σχεδιάζει να εντείνει την πολυετή εκστρατεία δολιοφθοράς κατά της Δύσης, ενδεχομένως ακόμη και με μια μικρής κλίμακας εισβολή στη Βαλτική. Μια τέτοια επίθεση, είπαν, θα μπορούσε να χρησιμεύσει για να δοκιμαστεί το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Γερμανοί αξιωματούχοι κατηγόρησαν Ρώσους πράκτορες τον Αύγουστο για σχέδιο ανατίναξης φορτηγών αεροπλάνων. Την Τρίτη, Εσθονοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι οι υπηρεσίες ασφαλείας της Ρωσίας βρίσκονταν πίσω από πυρκαγιά σε εταιρεία αμυντικής τεχνολογίας. Οι λετονικές αρχές κατηγόρησαν φιλορωσική ομάδα για σχεδιασμό επιθέσεων κατά κατασκευαστών όπλων. Οι αξιωματούχοι ασφαλείας συνιστούν προσοχή, σημειώνοντας ότι υπάρχουν λίγες ενδείξεις ότι η Ρωσία σχεδιάζει άμεση στρατιωτική επιχείρηση σε χώρα του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, η Λετονία ενισχύει τις άμυνές της, εν μέρει επειδή οι αξιωματούχοι γνωρίζουν ότι η υποστήριξή της προς την Ουκρανία την καθιστά στόχο. Η Λετονία είχε παράσχει περίπου 1,3 δισεκατομμύρια δολάρια σε βοήθεια προς την Ουκρανία έως τον Μάιο. Αυτό είναι σχεδόν το 1% του ΑΕΠ της χώρας. Ο Πρωθυπουργός Άντρις Κούλμπεργκς δήλωσε πρόσφατα ότι το επόμενο έτος η χώρα θα δαπανήσει το 5% του ΑΕΠ της για την άμυνα.
Υπόγειες σήραγγες και η εμπλοκή των μυστικών υπηρεσιών
Η Λετονία σφράγισε το συνοριακό πέρασμα Σιλένε στα ανατολικά της χώρας το 2023 για να αποτρέψει τυχόν στρατιωτική εισβολή. Κάποτε μια πολυσύχναστη περιοχή διέλευσης, τώρα είναι οχυρωμένη με βαριά τσιμεντένια μπλοκ και αντιαρματικά εμπόδια. Από τότε που η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, ο αριθμός των μεταναστών αυξάνεται σταθερά. Το 2021, σχεδόν 4.400 αποτράπηκαν. Έως το 2025, ο αριθμός αυτός σχεδόν τριπλασιάστηκε.
Η αύξηση ανάγκασε τη Λετονία να διοχετεύσει κρίσιμους πόρους και να κλείσει όλα τα περάσματα εκτός από ένα. Η Λετονία έχει δαπανήσει περισσότερα από 1 δισεκατομμύριο δολάρια για την ασφάλεια των συνόρων της, δήλωσε ο κ. Κούλμπεργκς. Η μεταναστευτική κρίση ξεκίνησε πριν από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Το 2021, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν τη Λευκορωσία ότι χρησιμοποιεί μετανάστες ως πιόνια για να τιμωρήσει τις γειτονικές χώρες, ιδιαίτερα την Πολωνία. Η αντιπαράθεση παγίδευσε μετανάστες στην παγωμένη γκρίζα ζώνη.
Ο Βλαντιμίρς Σερστς, διοικητής στη Λετονική Κρατική Συνοριοφυλακή, δήλωσε ότι η κατάσταση κλιμακώθηκε φέτος. Οι αξιωματικοί βρήκαν πρόσφατα δύο σήραγγες — μία περίπου 40 μέτρων και μία 20 μέτρων — σκαμμένες κάτω από τον φράχτη. Παρόμοιες σήραγγες έχουν βρεθεί και στη Λιθουανία. Μόλις εισέλθουν στη Λετονία, οι μετανάστες προσπαθούν να συνδεθούν με διακινητές για να τους οδηγήσουν βαθύτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Πολλοί από αυτούς — που προέρχονται από χώρες όπως η Ερυθραία, το Αφγανιστάν, το Ιράν, η Σομαλία και η Κούμπα — προσπαθούν να φτάσουν δυτικότερα, όπως στη Γερμανία. Ορισμένοι φάνηκε να έχουν εξαπατηθεί από τους διακινητές πιστεύοντας ότι βρίσκονταν ήδη στη Γερμανία.
Δεν υπάρχει αμφιβολία για τη συνεννοχή της Λευκορωσίας. Η Λευκορωσία διοικείται ως αστυνομικό κράτος. Η υπηρεσία πληροφοριών της, η KGB, είναι πανταχού παρούσα. Οι διακινητές εργάζονται για συμμορίες που συνεργάζονται με τη λευκορωσική KGB, δήλωσαν αξιωματούχοι. Στα σύνορα, η λευκορωσική πλευρά φαινόταν εγκαταλελειμμένη, χωρίς ορατές περιπολίες. Βίντεο δείχνουν ομάδες μεταναστών να συγκεντρώνονται στον φράχτη χωρίς καμία επίβλεψη, κάτι που οι Λευκορώσοι πολίτες δεν θα μπορούσαν ποτέ να κάνουν, σύμφωνα με τους New York Times.
