- Γράφει η Αργυρώ Καρακώστα
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία κάθε κοινωνίας όπου οι άνθρωποι αρχίζουν να νιώθουν ένα αδιόρατο βάρος, όχι απ’ όσα τους λείπουν, αλλά απ’ όσα βλέπουν να χάνουν. Όχι την ύλη, αλλά το νόημα. Τότε είναι που η ηθική τάξη αρχίζει να αντιστρέφεται: η δημιουργία χρειάζεται άδεια, η αλήθεια λογοκρίνεται, η ακεραιότητα κοστίζει.
Όταν για να δημιουργήσεις πρέπει να πάρεις έγκριση από εκείνους που δεν έχουν δημιουργήσει τίποτα, τότε το πνεύμα της ελευθερίας έχει ήδη αλλοιωθεί. Ο δημιουργός παύει να είναι η κινητήρια δύναμη της κοινωνίας και μετατρέπεται σε υπηρέτη της γραφειοκρατίας. Το ταλέντο χάνει το ηθικό του κύρος και η πρωτοβουλία εξαρτάται από τη συγκατάθεση του ανίκανου.
Όταν η εργασία δεν ανταμείβεται, αλλά η διασύνδεση, τότε η δικαιοσύνη παύει να είναι θεμέλιο και γίνεται προσωπική συμφωνία. Τα χρήματα παύουν να είναι αντάλλαγμα της αξίας και γίνονται προϊόν του δόλου. Ο άνθρωπος με ακεραιότητα δεν ζηλεύει τον πλούτο του άλλου ζηλεύει το νόημα που χάνει βλέποντας την εντιμότητα να απαξιώνεται.
Κάθε κοινωνία, σε μια τέτοια στιγμή, δοκιμάζεται όχι από την έλλειψη πόρων, αλλά από την ηθική της κατάρρευση. Όταν η διαφθορά επιβραβεύεται και η ακεραιότητα μετατρέπεται σε θυσία, τότε η συλλογική ψυχή ασθενεί. Δεν είναι πια οι νόμοι που προστατεύουν τον πολίτη, αλλά ο ίδιος ο πολίτης που, χωρίς να το καταλαβαίνει, προστατεύει τους νόμους της αδικίας.
Η φράση της Ayn Rand «Όταν καταλάβεις ότι η διαφθορά ανταμείβεται και η ακεραιότητα τιμωρείται, τότε η κοινωνία σου είναι καταδικασμένη» δεν είναι προφητεία, αλλά διάγνωση. Δεν περιγράφει ένα μακρινό μέλλον, αλλά ένα παρόν που αρνούμαστε να παραδεχτούμε.
Ωστόσο, κάθε διάγνωση, όσο σκοτεινή κι αν είναι, υπονοεί τη δυνατότητα θεραπείας. Μια κοινωνία δεν σώζεται με νόμους, αλλά με συνειδήσεις. Όσο υπάρχουν άνθρωποι που επιμένουν να δημιουργούν χωρίς να ζητούν άδεια, να εργάζονται χωρίς να εξαπατούν, να μιλούν χωρίς να υπολογίζουν το κόστος…τότε η καταδίκη δεν είναι οριστική.
Γιατί η ακεραιότητα, όσο κι αν φαίνεται να χάνει, είναι η μόνη δύναμη που δεν μπορεί να αγοραστεί. Και όσο υπάρχει, υπάρχει ακόμη ελπίδα ότι η κοινωνία θα θυμηθεί ξανά ποιον αξίζει να τιμά.
