Για χρόνια, η πολιτική σχέση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου έμοιαζε σχεδόν αδιατάρακτη. Αυτή τη φορά, όμως, καθώς το Ισραήλ οδεύει προς τις εκλογές της 27ης Οκτωβρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος κάνει κάτι που προκαλεί έντονο ενδιαφέρον στην Ιερουσαλήμ: δεν δίνει ακόμη την πολυπόθητη δημόσια στήριξή του στον «Μπίμπι».
Το παρασκήνιο που αποκαλύπτει το Axios είναι ενδεικτικό του κλίματος. Δύο άνθρωποι που έχουν συνομιλήσει πρόσφατα με τον Τραμπ για τον Νετανιάχου αναφέρουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει σχολιάσει χαρακτηριστικά: «Ο Μπίμπι είναι ο χειρότερος εχθρός του εαυτού του». Πρόκειται για ιδιωτική τοποθέτηση που αποδίδεται στον Τραμπ από το αμερικανικό μέσο και όχι για δημόσια ή επίσημη δήλωσή του.
Η αμήχανη ερώτηση στο Οβάλ Γραφείο
Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο σημειώθηκε κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών στις 28 Ιουλίου στον Λευκό Οίκο. Η ίδια η αμερικανική προεδρία έχει δημοσιεύσει επίσημες φωτογραφίες από τη συνάντηση Τραμπ – Νετανιάχου στο Οβάλ Γραφείο.
Σύμφωνα με το Axios, κάποια στιγμή ο Τραμπ ρώτησε τον Ισραηλινό πρωθυπουργό πώς τα πηγαίνει στις δημοσκοπήσεις. Ο Νετανιάχου φέρεται να δίστασε να απαντήσει και ένας από τους συνεργάτες του παρενέβη λέγοντας: «Κύριε πρόεδρε, κερδίζει».
Η πραγματική εικόνα, πάντως, είναι αρκετά πιο δύσκολη για τον Νετανιάχου. Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στα κόμματα του σημερινού κυβερνητικού συνασπισμού περίπου 49 έως 53 έδρες, ενώ σήμερα διαθέτουν 68 και απαιτούνται 61 για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Τα κόμματα της αντιπολίτευσης εμφανίζονται συνολικά στις 67 έως 70 έδρες, αν και το κατακερματισμένο πολιτικό σκηνικό σημαίνει ότι αυτό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε νέα κυβέρνηση.
Τέσσερις ερωτήσεις, καμία καθαρή στήριξη
Το ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι ο Τραμπ έχει ερωτηθεί τέσσερις φορές τις τελευταίες εβδομάδες αν στηρίζει τον Νετανιάχου στις εκλογές και κάθε φορά απέφυγε να το κάνει ξεκάθαρα.
Όταν, για παράδειγμα, ο Αμερικανός ραδιοφωνικός παρουσιαστής Χιου Χιούιτ τον ρώτησε αν υπάρχει κάποιος στο Ισραήλ καλύτερος από τον Νετανιάχου για τη θέση του πρωθυπουργού, ο Τραμπ απάντησε ουσιαστικά ότι δεν γνωρίζει αρκετά καλά τους περισσότερους αντιπάλους του. Παράλληλα, σε πρόσφατες συνεντεύξεις έχει επαινέσει τον Νετανιάχου ως εξαιρετικό πρωθυπουργό «εν καιρώ πολέμου», χωρίς όμως να κάνει το επόμενο βήμα της επίσημης πολιτικής στήριξης.
Και αυτό έχει σημασία, καθώς ο Τραμπ στο παρελθόν δεν δίσταζε να παρέμβει πολύ πιο ανοιχτά υπέρ του Νετανιάχου. Λίγες ημέρες πριν από τις ισραηλινές εκλογές του 2019, για παράδειγμα, είχε ανακοινώσει ότι θα επιδιώξει αμερικανοϊσραηλινή αμυντική συνθήκη μετά τις κάλπες, μια κίνηση που τότε θεωρήθηκε ξεκάθαρη πολιτική ώθηση στον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Γάζα, Ιράν και Λίβανος άνοιξαν ρήγματα
Πίσω από την ψυχρότερη στάση δεν βρίσκονται μόνο οι δημοσκοπήσεις. Δύο ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ο Τραμπ εξακολουθεί να συμπαθεί προσωπικά τον Νετανιάχου, αλλά έχει απογοητευθεί από σειρά αποφάσεων και επιλογών του. Οι αποκλίσεις ανάμεσα στις δύο πλευρές έχουν μεγαλώσει τους τελευταίους μήνες σε τρία κρίσιμα μέτωπα: Ιράν, Λίβανο και Γάζα.
Η τελευταία σοβαρή τριβή προκλήθηκε από τη δημόσια απόρριψη από τον Νετανιάχου του νέου σχεδίου του Τραμπ για τη Γάζα. Το σχέδιο προβλέπει, μεταξύ άλλων, αφοπλισμό της Χαμάς και σταδιακή ισραηλινή αποχώρηση, όμως ο Ισραηλινός πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι δεν θα υπάρξει αποχώρηση πριν αφοπλιστεί πλήρως η Χαμάς.
Η Ουάσινγκτον, πάντως, δεν θεωρεί το σχέδιο νεκρό. Ο Τζάρεντ Κούσνερ αναμένεται να βρεθεί στο Ισραήλ τις επόμενες ημέρες μαζί με στελέχη του Board of Peace, προκειμένου να συνεχιστούν οι συνομιλίες για την εφαρμογή του.
Οι αντίπαλοι του Νετανιάχου φοβούνται ακόμη το «χρίσμα»
Η σιωπή του Τραμπ έχει προκαλέσει ανακούφιση στους πολιτικούς αντιπάλους του Νετανιάχου, αλλά όχι εφησυχασμό. Στελέχη που συνδέονται με τον Γκάντι Άιζενκοτ, τον Ναφτάλι Μπένετ και τον Γιαΐρ Λαπίντ έχουν στείλει μέσω παρασκηνιακών διαύλων μηνύματα στο περιβάλλον του Τραμπ, ζητώντας του να παραμείνει ουδέτερος και να μην παρέμβει υπέρ του σημερινού πρωθυπουργού.
Για τον ίδιο τον Τραμπ, πάντως, το διακύβευμα ξεπερνά το ποιος θα κερδίσει τις ισραηλινές εκλογές. Η κυβέρνησή του θέλει να προχωρήσει το σχέδιο για τη Γάζα, να σταθεροποιήσει τις σχέσεις Ισραήλ – Λιβάνου, να προωθήσει μια συμφωνία ασφαλείας με τη Συρία και, κυρίως, να ανοίξει ξανά τον δρόμο προς μια ιστορική συμφωνία Ισραήλ – Σαουδικής Αραβίας.
Έτσι, η σχέση Τραμπ – Νετανιάχου δεν έχει μετατραπεί σε ρήξη. Έχει όμως πάψει, τουλάχιστον προς το παρόν, να σημαίνει αυτόματη πολιτική στήριξη. Και με περίπου δυόμισι μήνες να απομένουν μέχρι τις ισραηλινές κάλπες, το ερώτημα που πλανάται πάνω από την εκστρατεία του Νετανιάχου είναι αν ο Τραμπ θα αλλάξει τελικά γνώμη, ή αν αυτή τη φορά ο «Μπίμπι» θα αναγκαστεί να δώσει τη μάχη χωρίς το αμερικανικό «χρίσμα».
