Τοπίο από την Ελληνική ύπαιθρο, που σίγουρα αξίζει μιας καλύτερης τύχης!
- Γράφει ο Γιώργος Ουρανός
Πράγματι ο τρομακτικός διεθνής μηχανισμός που ελέγχει την παγκόσμια κατανομή εργασίας, εδώ και κάποιες δεκαετίες, αποφάσισε ότι το δόκιμο πια σχήμα επιβολής της οικονομικής κυριαρχίας είναι η μέθοδος των ολιγοπωλίων τα οποία είναι περισσότερο εξειδικευμένα σε κάθε επιχειρηματικό χώρο αλλά και σε στενότερα και καλύτερα ελεγχόμενα χωρικά πεδία. Η μετάβαση αυτή, από τα μονοπώλια στα ολιγοπώλια, συντελέστηκε στις χώρες, όπως και τη δική μας, των λεγόμενων περιφερειακών οικονομιών.
Καπιταλισμός & ιμπεριαλισμός: Δύο έννοιες που ξεχάστηκαν
Έχουν περάσει ήδη πολλές δεκαετίες, μπορεί και 5 ή 6, από τότε που υιοθετήθηκαν στην Ελληνική πολιτική ορολογία οι δύο από τις πιο “μισητές” λέξεις του λαϊκού μας κινήματος. Ο καπιταλισμός και ο ιμπεριαλισμός. Ήταν οι δύο έννοιες που το Ελληνικό λαϊκό κίνημα εκείνης της περιόδου, επηρεασμένο και από τις τραγικές πολιτικές εξελίξεις τόσο της “αποστασίας του ‘65” όσο και στη συνέχεια της δικτατορίας του ΄67, ανήγαγε ως τις αιτίες για τα περισσότερα δεινά τόσο της χώρας μας όσο και για το σύνολο των Ελλήνων πολιτών. Και για να μην αδικούμε την έμφυτη “λαϊκή σοφία και κρίση’’, αυτό ήταν αλήθεια! Θεωρούμε βέβαια πως η ταύτιση των εννοιών αυτών με τα πραγματικά δεινά του Έθνους των Ελλήνων, ήταν απόλυτα δικαιολογημένη αφού το μέγιστο χαρακτηριστικό που μάστιζε την Ελληνική πολιτική σκηνή εκείνης της περιόδου, ήταν η ‘’ανάπηρη δημοκρατία’’ μας, η οποία δεν ήταν σε θέση να διασφαλίζει τα συμφέροντα του Ελληνικού γένους. Έτσι η Ελλάδα και η ζωή των Ελλήνων πολιτών γινόταν “βορά” των ξένων κυρίως αλλά και των ντόπιων μεγαλοσυμφερόντων. Όμως τα χρόνια πέρασαν! Οι Έλληνες πολίτες πάλεψαν με σθένος και αποφασιστικότητα και έτσι κατάφεραν να ξεφύγουν από αυτήν την “εθνική μας κακομοιριά” που για πολλές δεκαετίες καταδυνάστευε την χώρα μας. Αυτό κατά την εκτίμησή μας οι Έλληνες το κατάφεραν χάρις τόσο με τις πολιτικές τους επιλογές καταρχήν όσο όμως και χάρις στις έντιμες προσπάθειές τους και τους αγώνες τους, που βοήθησαν στο να στεριώσει η Δημοκρατία μας. Έτσι λοιπόν οι δύο αυτές έννοιες, σήμερα πια στην πολιτική καθημερινότητα των Ελλήνων είναι πια, εντελώς παρωχημένες . Με διαφορετικά λόγια και βέβαια ευτυχώς για εμάς, έχασαν την παλιά τους “αίγλη”!
Τα σημερινά εμπόδια ανακατανομής του πλούτου
Το ότι βέβαια οι έννοιες “καπιταλισμός και ιμπεριαλισμός” δεν είναι πια στο επίκεντρο της πολιτικής μας κριτικής, δεν σημαίνει ότι οι αμφισβητήσεις και οι απειλές για τα λαϊκά συμφέροντα έχουν πάψει να υπάρχουν. Δυστυχώς, τα οικονομικά και κοινωνικά κατεστημένα στη χώρα μας όπως και σε άλλες βέβαια χώρες με παραπλήσια χαρακτηριστικά, δεν αφήνουν πολλά περιθώρια για να αναπνεύσουν τα μεσαία και πολύ περισσότερο τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα. Έτσι τον ρόλο που επιτελούσε ο διεθνής καπιταλισμός και τα μονοπώλια, τον έχουν τώρα αναλάβει μικρότερες σε μέγεθος οικονομικές μονάδες συνδεδεμένες περισσότερο με τις τοπικές οικονομίες. Τα οικονομικά ολιγοπώλια. Πράγματι ο τρομακτικός διεθνής μηχανισμός που ελέγχει την παγκόσμια κατανομή εργασίας, εδώ και κάποιες δεκαετίες, αποφάσισε ότι το δόκιμο πια σχήμα επιβολής της οικονομικής κυριαρχίας είναι η μέθοδος των ολιγοπωλίων τα οποία είναι περισσότερο εξειδικευμένα σε κάθε επιχειρηματικό χώρο αλλά και σε στενότερα και καλύτερα ελεγχόμενα χωρικά πεδία. Η μετάβαση αυτή, από τα μονοπώλια στα ολιγοπώλια, συντελέστηκε στις χώρες, όπως και τη δική μας, των λεγόμενων περιφερειακών οικονομιών.
Αν ξεφύγεις του μαύρου, δεν θα ξεφύγεις του γαλανού!
Έτσι λοιπόν τα νήματα πια της οικονομικής θέσης της κοινωνικής διαστρωμάτωσης και στη χώρα μας τα κινούν πια, οι εγχώριες οικονομικές συγκεντρώσεις συμφερόντων, τα λεγόμενα εγχώρια ολιγοπώλια. Βέβαια οι μεγάλες αυτές οικονομικές επιχειρήσεις ίσως και να διατηρούν στενές επαφές με διεθνείς οικονομικούς κολοσσούς και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα (π.χ. τράπεζες ή funds ), όμως τελικά εμφανίζονται με “εγχώριο πρόσωπο’’. Με αυτό τον τρόπο αφενός δίνουν την εικόνα των εγχώριων δηλαδή οικείων επιχειρηματιών, ώστε να μην συγκεντρώνουν την μήνιν των εργαζόμενων ή και γενικότερα των πολιτών ενάντια στα ξένα συμφέροντα και αφετέρου καταφέρνουν να εμφανίζονται ως οι οικείες επιχειρήσεις οι οποίες επανατοποθετούν τα κέρδη τους στη χώρα μας. Τα κεφάλαιά τους δηλαδή συνεχίζουν να παραμένουν στην Ελλάδα εξυπηρετώντας τα εθνικά μας συμφέροντα. Το πώς βέβαια φτάσαμε σε αυτό το ολιγοπωλιακό σχήμα, είναι μια μακρά συζήτηση που όμως αυτό καθοδηγήθηκε και επιτεύχθηκε από δυνάμεις αόρατης δράσης ωσάν μια νομοτελειακή διοικητικο-οικονομική εξέλιξη. Έτσι στην χώρα μας πια, η κάθε επαγγελματική ή εμπορική δραστηριότητα συγκεντρώθηκε σε πολύ λίγα ή και σε ελάχιστα σχήματα. Σαν παράδειγμα θα μπορούσαμε να αναφέρουμε ότι ολόκληρος ο τεχνικός κλάδος εκτέλεσης δημοσίων έργων ο οποίος μέχρι πρότινος εξυπηρετούνταν από δύο τουλάχιστον εκατοντάδες τεχνικές κατασκευαστικές εταιρείες τώρα πια ελέγχεται από μόλις 6 μεγάλες τεχνικές εταιρείες που διαθέτουν εργοληπτικό πτυχίο Η΄ τάξης ! Ως αιτιολόγηση για τον οικονομικό αυτό συγκεντρωτισμό προβάλλεται το επιχείρημα ότι τώρα πια τα έργα έχουν ενιαίους σχεδιασμούς πολύ μεγάλους προϋπολογισμούς και στα μεγέθη αυτά οι μικρές εταιρείες δεν θα μπορούσαν να ανταπεξέλθουν. Μα βέβαια και οι κατευθύνσεις για τις χρηματοδοτήσεις αυτές, υπακούουν και εκείνες στο τελικό αυτό εγχείρημα που είναι η υπερσυγκέντρωση κεφαλαίων και οι οποίες στη συνέχεια θα οδηγήσουν στη γένεση των ολιγοπωλίων. Το ίδιο μοτίβο υπάρχει τόσο και στους τομείς των τροφίμων, της ενέργειας όσο και του λιανικού εμπορίου. Οι 10 μεγάλες αλυσίδες λιανικού εμπορίου, ελέγχουν το 85% της αγοράς. Όπως επίσης και στις 1.375 επιχειρήσεις χονδρικών προμηθευτών, οι 100 μεγαλύτερες ελέγχουν το 76% της δραστηριότητας. Οπότε λοιπόν έτσι κι αλλιώς η δυναμική επιχειρηματικότητα πάλι σε πολύ λίγα χέρια καταλήγει, όπως και στις περιπτώσεις των μονοπωλίων. Αυτό που έχει αλλάξει, είναι ο τρόπος διαχείρισης των κερδών από τους κεφαλαιούχους. Είναι με άλλα λόγια δική τους εσωτερική υπόθεση! Για τα συμφέροντα των πολιτών προς το καλύτερο τίποτε δεν έχει αλλάξει, αν δεν έχει και επιδεινωθεί! Και έτσι λοιπόν κατά την χαρακτηριστική λαϊκή φράση, τα οφέλη από τους κόπους του λαού μας, ακόμη και αν ξέφυγαν από τα χέρια του μαύρου φύλακα (σκύλου) δεν παρέμειναν στα χέρια τα δικά του, αλλά έπεσαν στα χέρια του άλλου φύλακα (σκύλου), του γαλανού.
Οι τακτικές των ολιγοπωλίων
Τα ολιγοπώλια έχουν σαν βασική τους αρχή, τον έλεγχο των αγορών και της εργασίας σε τέτοιο βαθμό ώστε να δύνανται να καθορίζουν ολόκληρη την αλυσίδα από την παραγωγή την εμπορία, έως και την κατανάλωση πάντα βέβαια με γνώμονα τα δικά τους συμφέροντα. Λόγω της ευχέρειας της συνεννόησης ή και της συνεργασίας μεταξύ τους, έχουν τη δυνατότητα να καθορίζουν τα ίδια , τα ολιγοπώλια, τις τιμές αλλά και τους ρυθμούς της παραγωγικής διαδικασίας. Παράγονται και προωθούνται δηλαδή τα προϊόντα που αυτά αποφασίζουν κατά πως εξυπηρετούνται τα δικά τους συμφέροντα. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους είναι πάντα μειωμένος καθότι συντηρούν ισχυρούς μηχανισμούς συνεννόησης μεταξύ τους. Ήτοι κυριαρχεί ο άγραφος νόμος, του ότι δεν υπάρχει λόγος να σκοτωνόμαστε μεταξύ μας, εφόσον υπάρχει η δυνατότητα ικανοποίησης όλων μας, αρκεί να τα βρίσκουμε μεταξύ μας. Είναι μια μορφή της πολύ προσφιλούς πια καθιερωμένης ορολογίας “win–win”! Δηλαδή κέρδος και για όλους τους συνδιαλεγόμενους. Η δεύτερη βασική τους προτεραιότητα, είναι η δυνατότητα της συνεχούς παρέμβασης, της πίεσης ή ακόμη και της κατάστασης εκβιασμού της τρέχουσας κυβερνητικής εξουσίας. Μάλιστα οι παρεμβολές τους στις κυβερνητικές αποφάσεις είναι τόσο ισχυρές, που πολλές φορές τα ολιγοπώλια είναι στην πραγματικότητα αυτά που υπαγορεύουν τις πολιτικές στις κυβερνήσεις. Ένα απτό παράδειγμα για αυτό, είναι το πώς καθορίζονται οι κυβερνητικές πολιτικές στο θέμα της παραγωγής, της εμπορίας αλλά και της κατανάλωσης της ηλεκτρικής ενέργειας. Δηλαδή ποιο θα είναι το μείγμα της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας; Από ΑΠΕ, από λιγνιτοπαραγωγικες μονάδες, ή και από υγρά και αέρια καύσιμα. Επίσης με παρόμοια κριτήρια καθορίζεται και το θέμα των εξαγωγών ποσοτήτων ηλεκτρικής ενέργειας προς το εξωτερικό αλλά και των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από το εξωτερικό. Το ίδιο βέβαια συμβαίνει και στον τομέα των πετρελαιοειδών και του φυσικού αερίου.
Συντηρητικές κυβερνήσεις και ολιγοπώλια
Τα πολιτικά σχήματα τα οποία ευνοούν τόσο τη δημιουργία των ολιγοπωλίων όσο όμως και τη λειτουργία τους στα πλαίσια των οικονομικών δραστηριοτήτων στη χώρα μας, είναι εκείνα των συντηρητικών πολιτικών παρατάξεων, του φιλελευθερισμού και του νεοφιλελευθερισμού. Οι πολιτικές αυτές δυνάμεις είναι εκείνες που ενδιαφέρονται για τις τύχες μόνο ενός μικρού ποσοστού στο σύνολο των Ελλήνων πολιτών, των λεγόμενων προνομιούχων φύσει ή θέσει. Το ποσοστό αυτό στον Ελλαδικό χώρο ουδέποτε υπερέβαινε το 15% περίπου του συνολικού πληθυσμού. Όμως η πραγματικότητα στην Ελλάδα είναι εντελώς διαφορετική. Αυτό το ποσοστό του 15% , επιλέγει και καθορίζει τις τύχες και του υπόλοιπου 85% του Ελληνικού πληθυσμού στο μεγαλύτερο χρονικό διάστημα των τελευταίων 100 περίπου χρόνων. Το φαινόμενο αυτό, θα το ονομάζαμε ως έναν εκούσιο μεν, αλλά στην πραγματικότητα “πολιτικό εγκλωβισμό’’ του Ελληνικού λαού. Ευχή και ελπίδα για τους Έλληνες πολίτες αποτελεί η χάραξη μιας άλλης κυβερνητικής πολιτικής όπου τα ολιγοπώλια δεν θα είναι το κέντρο γύρω από το οποίο περιστρέφεται ολόκληρη η οικονομική δραστηριότητα της χώρας μας. Χρειάζεται όμως να γίνει ένας άλλος σχεδιασμός κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης και προπαντός ένα διαφορετικό παραγωγικό μοντέλο προσαρμοσμένο στις ικανότητες και τις δυνάμεις των Ελλήνων εργαζόμενων όπως και στην γεωγραφική και γεωστρατηγική θέση της χώρας μας. Ως παραδείγματα θα μπορούσαμε να πάρουμε τα κράτη της Βόρειας Ευρώπης, τον Καναδά, την Αυστραλία, αλλά και άλλες χώρες με επιτυχημένα μοντέλα ανάπτυξης και λειτουργίας της Δημοκρατίας τους.
