Ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις προκάλεσε στην Παραγουάη η κατάρρευση της τράπεζας Ueno, με τον πρόεδρο της χώρας, Σαντιάγο Πένια, να απομακρύνεται από την εξουσία και να τίθεται υπό κράτηση, ενώ σχεδόν τρία εκατομμύρια πελάτες του χρηματοπιστωτικού ιδρύματος βρέθηκαν αντιμέτωποι με το πάγωμα των καταθέσεών τους.
Η Γερουσία αποφάσισε την Παρασκευή (6/11) την καθαίρεση του 47χρονου πολιτικού, ο οποίος κυβερνούσε από το 2023, αποδίδοντάς του ευθύνες για τη διαχείριση της τραπεζικής κρίσης. Και οι 44 γερουσιαστές που συμμετείχαν στην ψηφοφορία, από τους συνολικά 45, τάχθηκαν υπέρ της απομάκρυνσής του, κρίνοντάς τον ένοχο για «κακή άσκηση των καθηκόντων του».
Ο Πένια δεν παρέστη στη διαδικασία, επιλέγοντας να εκπροσωπηθεί από τους δικηγόρους του, ενώ είχε ήδη υποβάλει την παραίτησή του, επικαλούμενος την ανάγκη διατήρησης της πολιτικής σταθερότητας. Ωστόσο, το Κογκρέσο δεν αποδέχθηκε την αποχώρησή του μέσω παραίτησης και προχώρησε στην ολοκλήρωση της διαδικασίας καθαίρεσης. Με την απόφαση αυτή, ο πρώην πρόεδρος στερήθηκε το δικαίωμα να καταλάβει ισόβια έδρα στη Γερουσία και τη σχετική ασυλία, γεγονός που άνοιξε τον δρόμο για την ποινική διερεύνηση των καταγγελιών εις βάρος του.
Λίγα λεπτά μετά την απομάκρυνσή του από το αξίωμα, οι εισαγγελικές Αρχές διέταξαν τη σύλληψή του στο πλαίσιο έρευνας για ενδεχόμενη κατάχρηση εμπιστοσύνης. Ο Πένια τέθηκε υπό κράτηση στην κατοικία του, ενώ αντίστοιχη εντολή εκδόθηκε και για τον Κάρλος Καρβάγιο Σπάλντινγκ, ο οποίος είχε αποχωρήσει πρόσφατα από τη διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας της Παραγουάης. Ο πρώην πρόεδρος αρνείται οποιαδήποτε παράνομη ενέργεια.
Την προεδρία ανέλαβε ο μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος Πέδρο Αγιάνα, ο οποίος ορκίστηκε ενώπιον του Κογκρέσου και αναμένεται να ολοκληρώσει την τρέχουσα προεδρική θητεία, τον Αύγουστο του 2028. Ο 52χρονος πολιτικός προέρχεται από το συντηρητικό Κόμμα Κολοράδο, στο οποίο ανήκει και ο προκάτοχός του, ενώ δεσμεύτηκε ότι η νέα κυβέρνηση θα δώσει προτεραιότητα στην αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν οι καταθέτες.
«Οι συμπατριώτες που περνούν τόσο δύσκολη κατάσταση εξαιτίας του χρηματοπιστωτικού χάους θα αποζημιωθούν στο ακέραιο. Δεν θα τους αφήσουμε μόνους», υποσχέθηκε ο νέος πρόεδρος, επιχειρώντας να καθησυχάσει τους πολίτες που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην πρόσβαση στα χρήματά τους.
Η κρίση ξέσπασε όταν η Κεντρική Τράπεζα παρενέβη στην Ueno, διαπιστώνοντας σοβαρά προβλήματα στην οικονομική της κατάσταση και στην καταγραφή περιουσιακών στοιχείων και δανείων. Το χρηματοπιστωτικό ίδρυμα εξυπηρετούσε περίπου 2,9 εκατομμύρια πελάτες, σε μια χώρα με πληθυσμό περίπου 6,1 εκατομμυρίων κατοίκων, ενώ στους λογαριασμούς του είχαν τοποθετηθεί σημαντικά ποσά από δημόσιους οργανισμούς και ασφαλιστικά ταμεία.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκάλεσε η δέσμευση χρημάτων που συνδέονται με το κρατικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, καθώς χιλιάδες συνταξιούχοι βρέθηκαν ανάμεσα στους πληγέντες. Η αδυναμία πρόσβασης σε καταθέσεις, μισθούς και συντάξεις πυροδότησε διαδηλώσεις στην πρωτεύουσα Ασουνσιόν, με τους συγκεντρωμένους να ζητούν την επιστροφή των χρημάτων τους και την απόδοση ευθυνών.
Στο επίκεντρο των ερευνών βρίσκονται οι σχέσεις της προηγούμενης κυβέρνησης με την τράπεζα, η μεταφορά δημόσιων κεφαλαίων σε αυτήν και οι χειρισμοί των αρμόδιων εποπτικών υπηρεσιών. Οι εισαγγελικές Αρχές έχουν κινηθεί εναντίον 27 προσώπων που συνδέονται με την υπόθεση, ενώ ερευνώνται επίσης ενδεχόμενες ευθύνες κυβερνητικών στελεχών και αξιωματούχων του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Παράλληλα, έχει ξεκινήσει η διαδικασία επιστροφής μέρους των καταθέσεων μέσω του μηχανισμού εγγύησης, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να εκτιμούν ότι περίπου το 97% των πελατών καλύπτεται πλήρως από το προβλεπόμενο όριο προστασίας. Παρ’ όλα αυτά, παραμένει αβέβαιο πότε θα ολοκληρωθούν οι αποζημιώσεις και ποια θα είναι η τύχη των ποσών που υπερβαίνουν τα εγγυημένα όρια.
Η καθαίρεση του Πένια αποτελεί τη δεύτερη απομάκρυνση εκλεγμένου προέδρου της Παραγουάης μέσω κοινοβουλευτικής διαδικασίας τα τελευταία χρόνια, μετά την περίπτωση του Φερνάντο Λούγο το 2012. Την ίδια στιγμή, η νέα κυβέρνηση καλείται να διαχειριστεί τόσο τις οικονομικές συνέπειες της κατάρρευσης της Ueno όσο και την έντονη δυσπιστία που έχει δημιουργηθεί απέναντι στους κρατικούς θεσμούς.
