«Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, ο Αυστριακός Σίγκμουντ Φρόιντ, φυσιολόγος και ψυχίατρος, έθεσε με τις μελέτες του τις βάσεις της ψυχανάλυσης ως θεραπευτικής μεθόδου και έφερε επανάσταση στον τρόπο που ο σύγχρονος άνθρωπος αντιλαμβάνεται έννοιες όπως η συνείδηση και η σεξουαλικότητα. Στο Πένθος και Μελαγχολία ο Φρόυντ προσπαθεί να ρίξει φως στη φύση της μελαγχολίας. Θεωρώντας το πένθος ως το φυσιολογικό της πρότυπο, προχωρά σε μια συγκριτική μελέτη των δύο αυτών καταστάσεων, υπολογίζοντας τις αποκλίσεις και προσδιορίζοντας τις διαφορές τους» (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).
«Τα ψυχικά χαρακτηριστικά που διακρίνουν τη μελαγχολία είναι μια βαθιά οδυνηρή δυσθυμία, η απόσυρση του ενδιαφέροντος για τον εξωτερικό κόσμο, η απώλεια της ικανότητας ενός ατόμου να αγαπήσει, η αναστολή κάθε δραστηριότητας και η μείωση της αυτοεκτίμησης σε τέτοιο βαθμό που να εκδηλώνεται με αυτοκατηγορίες και επιπλήξεις κατά του ίδιου του εαυτού και να καταλήγει σε παραληρηματική προσμονή μιας τιμωρίας. Αυτή η εικόνα γίνεται λίγο πιο κατανοητή αν σκεφτούμε ότι και το πένθος παρουσιάζει τα ίδια χαρακτηριστικά, εκτός από ένα: τη διαταραχή της αυτοεκτίμησης. Όλα τα υπόλοιπα όμως, είναι τα ίδια. Το βαρύ πένθος, η αντίδραση στην απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, περιέχει την ίδια οδυνηρή ψυχική κατάσταση, την ίδια απώλεια ενδιαφέροντος για τον εξωτερικό κόσμο, στον βαθμό που αυτός δε θυμίζει τον πεθαμένο, την ίδια απώλεια της ικανότητας επιλογής οποιουδήποτε νέου αντικειμένου αγάπης και την ίδια απομάκρυνση από κάθε δραστηριότητα που δε σχετίζεται με την ανάμνηση του νεκρού» (σελ. 9-10).
«Το σύμπλεγμα της μελαγχολίας συμπεριφέρεται σαν μια ανοιχτή πληγή, έλκοντας πάνω του ενέργειες επένδυσης από κάθε κατεύθυνση και αδειάζοντας το Εγώ μέχρι την πλήρη απαξίωσή του, μπορεί εύκολα να αποδειχθεί ανθεκτικό απέναντι στην επιθυμία του Εγώ για ύπνο» (σελ. 32).
Ο Φρόυντ στο βιβλίο του περιγράφει ένα ακόμη χαρακτηριστικό της μελαγχολίας, που είναι η τάση της να μετατρέπεται σε μανία, που είναι μια κατάσταση που βρίσκεται στο άλλο άκρο από την μελαγχολία. Αυτό δε συμβαίνει σε όλες τις περιπτώσεις ασθενών με μελαγχολία. Τόσο η μελαγχολία όσο και η μανία μάχονται το ίδιο σύμπλεγμα, απλά στη μελαγχολία το άτομο υποκύπτει στο σύμπλεγμα, ενώ στη μανία το τιθασεύει ή κυριαρχεί πάνω σε αυτό.
Πηγή: Φρόιντ, Σ. (2017). Πένθος και μελαγχολία. Εκδόσεις Νίκας.
Posted by Κουραβάνας Νικόλαος- Παπαδοπούλου Ελένη, Ψυχολόγοι, MSc
