«Ο λόγος που αποφάσισα αυτή την έκθεση ήταν κυρίως για να τιμήσω την ήδη αναγνωρισμένη –μέσα από εκθέσεις και καλλιτεχνική δραστηριότητα– σύζυγό μου, Καλλιόπη Λέρτα, και να διατηρήσω ζωντανή την καλλιτεχνική της μνήμη.»
Συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου
Στον ιδιαίτερο χώρο Τέχνης ArteVisione – Nicos Chiotinis , η τέχνη συναντά τη ζωή μέσα από την έκθεση «Αντάμωμα».
Πρόκειται για μια έκθεση, που όπως υποδηλώνει και ο τίτλος της, αποτελεί το σημείο συνάντησης, τον διάλογο ύλης και λόγου, μορφής και ρυθμού, ανάμεσα στα έργα δύο αξιόλογων καλλιτεχνών: της Καλλιόπης Λέρτα και του Νικόλα Χαρολίδη.
Αυτό το «Αντάμωμα» έχει ήδη τραβήξει τα βλέμματα του φιλότεχνου κοινού, παρουσιάζοντας μια ενδιαφέρουσα δουλειά, που εξερευνά τη μεταμόρφωση της μορφής σε ψυχικό αποτύπωμα. Οι δύο καλλιτέχνες συνυπάρχουν εκθεσιακά, δημιουργώντας ένα πλούσιο σε ερεθίσματα περιβάλλον.
Εμείς, μιλήσαμε με τον Νικόλα Χαρολίδη για το πώς γεννήθηκε αυτή η ιδέα, ποια είναι τα κεντρικά θέματα που διατρέχουν τα έργα του και πώς ο ίδιος βιώνει αυτό το καλλιτεχνικό «αντάμωμα» με την αείμνηστη Καλλιόπη Λέρτα, σύντροφό του στη ζωή και στην τέχνη.
«Η θεωρία ότι το έργο πρέπει να «μιλήσει από μόνο του» έχει βάση, αλλά προϋποθέτει ευαισθησία και καλλιτεχνική παιδεία, που δυστυχώς είναι υποβαθμισμένη ακόμα και σε προηγμένα κράτη, και ακόμα περισσότερο στην πατρίδα μας..»
Ο κ.Χαρολίδης, μας εισάγει στον κόσμο της έκθεσης, στα κοινά τους σημεία αναφοράς και στην ψυχική μεταμόρφωση που επιχειρούν μέσω της τέχνης τους, αποδίδοντας τιμή στη γυναίκα του, η οποία, του προσέφερε, όπως αναφέρει «μία σχέση καλλιτεχνική και προσωπική που θα την ευχόταν ειδικά σε νέα καλλιτεχνικά ζευγάρια, και όχι μόνο.»
Πώς γεννήθηκε κ. Χαρολίδη η ιδέα της έκθεσης «Αντάμωμα» και τι ενέπνευσε εσάς και την κα. Καλλιόπη Λέρτα να δημιουργήσετε «μια σπάνια συνομιλία ύλης και λόγου, μορφής και ρυθμού, όπου ο ένας συμπληρώνει τον άλλο όχι με ομοιότητα, αλλά με αντίστιξη»;
Η ιδέα για το «Αντάμωμα» στον χώρο τέχνης ArteVisione @ArteVisione του Νίκου Χιωτίνη φράζει κυριολεκτικά την επιθυμία μου να συναντηθούμε ξανά μέσα από τα έργα μας — εγώ και η γυναίκα μου, η Καλλιόπη Λέρτα, που έφυγε από τη ζωή πριν από έξι χρόνια στην Οκλαχόμα, έπειτα από έναν μακρύ και γενναίο αγώνα με σοβαρή ασθένεια.
Η «καλλιτεχνική συνομιλία» μας, όπως την περιέγραψε ο επιμελητής της έκθεσης Γιάννης Κολοκοτρώνης, αντανακλά τον χαρακτήρα των έργων μας∙ της Πόπης στη ζωγραφική και τον δικό μου στη γλυπτική. Είναι μια συνομιλία που φανερώνει και την προσωπικότητά μας την σχέση μας όσο και την καλλιτεχνική μας έκφραση.
Ποια ήταν η πρώτη εικόνα ή σκέψη που σας οδήγησε στη σύλληψη αυτής της σειράς έργων;
Ο λόγος που αποφάσισα αυτή την έκθεση ήταν κυρίως για να τιμήσω την ήδη αναγνωρισμένη –μέσα από εκθέσεις και καλλιτεχνική δραστηριότητα– σύζυγό μου, Καλλιόπη Λέρτα, και να διατηρήσω ζωντανή την καλλιτεχνική της μνήμη.
Πώς μοιραστήκατε την επιμελητική προσέγγιση κ. Χαρολίδη με την κα. Λέρτα; Υπήρξε κοινό όραμα από την αρχή ή μια δημιουργική σύνθεση διαφορετικών οπτικών;
Η καλλιτεχνική μας συνύπαρξη, παράλληλα με τη συντροφικότητά μας, υπήρξε κοινό όραμα. Όμως εκείνη έφυγε νωρίς, κι έτσι έμεινε σε εμένα η πραγματοποίηση του ονείρου μας.
Εντέλει ήταν δύσκολο να συγκροτήσετε «έναν διάλογο για την ανθρώπινη ύπαρξη, τον χρόνο και τη μνήμη, έναν διάλογο που ξεπερνά τα όρια της αναπαράστασης και μεταμορφώνει την καλλιτεχνική πράξη σε κοινή πορεία αυτογνωσίας», όπως εύστοχα σχολιάζεται στο Δ.Τ;
Δεν υπήρξε καμία δυσκολία στον διάλογο με αντίστιξη, όπως πολύ παραστατικά γράφει ο Γιάννης Κολοκοτρώνης· μου αρέσει ο όρος, γιατί παραπέμπει στην αρμονία που μας χαρακτήριζε σε κάθε τι κοινό.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στην επιμέλεια μιας έκθεσης που επικεντρώνεται σε ένα τόσο ιδιαίτερο είδος;
Η πρόκληση που είχα ήταν να αναδείξω το πνεύμα και τη λογική –καλλιτεχνική και κάθε άλλη– τόσο της Καλλιόπης όσο και τα δικά μου, ώστε να εκθέσουμε ό, τι αγαπήσαμε και ό, τι μας ένωσε και εδώ η βοήθεια του εξαιρετικά έμπειρου και καλού φίλου Νίκου Χιωτίνη ήταν καθοριστική.
Τι θα θέλατε να νιώσει ή να σκεφτεί ο θεατής φεύγοντας από την έκθεσή σας;
Θα θέλαμε ο επισκέπτης της έκθεσης να φύγει με μια αίσθηση γαλήνης, ομορφιάς και αρμονίας· να νιώσει τα χρώματα και τα υλικά μας και να πάρει μαζί του λίγη από την αγάπη με την οποία δημιουργήσαμε τα έργα μας.
Από τον κόσμο των θαλασσών κ. Χαρολίδη ως Πλοίαρχος υπερπόντιου εμπορικού ναυτικού στον κόσμο της τέχνης! Έχετε ήδη μακρινή πορεία σαν εικαστικός καλλιτέχνης. Ποιο είναι το όραμά σας για το μέλλον ;
Προσωπικά, δεν παρέμεινα εφ’ όρου ζωής στη θάλασσα. Έφυγα αφού την απόλαυσα αρκετά νωρίς και ασχολήθηκα επαγγελματικά με τη μεταξοτυπία σε ευρύ φάσμα, κυρίως στο εμπριμέ γυναικείο ύφασμα. Από εκεί προήλθε και η μακρόχρονη επαφή μου με την τέχνη. Σε επόμενη φάση βρέθηκα στις ΗΠΑ, όπου είχα την ευκαιρία να σπουδάσω και να ασχοληθώ –με επιτυχία, θέλω να πιστεύω– με τη γλυπτική. Σε αυτή τη φάση γνώρισα και τη γυναίκα μου. Όσο για τα μελλοντικά μου όνειρα, περιλαμβάνουν την ενασχόληση με τη γλυπτική και τη συγγραφή, γιατί έχω πολλά να γράψω, αλλά και τη διάθεση να είμαι ανοιχτός σε ό,τι νέο έρθει.
Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, η σημασία τέτοιων συνεργασιών, ειδικά σε μια περίοδο που η τέχνη αναζητά νέους τρόπους επικοινωνίας;
Είναι πραγματική ευλογία να έχεις σύντροφο και συνεργάτη με τον οποίο επικοινωνείς, συμβουλεύεσαι, καταλαβαίνεις και αλληλοστηρίζεστε.
Πέρα από τη γυναίκα μου, είχα και μία σημαντική ευκαιρία συνεργασίας με έναν καταξιωμένο ζωγράφο, τον Γιάννη Δημητράκη, που προδιέγραφε κάτι όμορφο· αλλά ο καρκίνος, για δεύτερη φορά, τα ματαίωσε.
Πώς ανταποκρίνεται το κοινό εκτός συνόρων στη σύγχρονη ελληνική καλλιτεχνική παραγωγή και ποια εικόνα πιστεύετε ότι σχηματίζει για τους Έλληνες δημιουργούς;
Πέρα από την κλασική ελληνική τέχνη, ειδικά στη γλυπτική, την κεραμική και το κόσμημα, η σύγχρονη ελληνική τέχνη δεν είναι ευρέως γνωστή, από ότι έπεσε στην αντίληψή μου, ειδικά στις ΗΠΑ όπου τις γνώρισα καλά. Παρόλα αυτά, η αναφορά σε οτιδήποτε ελληνικό είναι προνομιακή λόγω της ιστορίας μας, και ιδιαίτερα στην Αμερικανική επαρχία.
Η ζωγραφική σας φαίνεται να συνομιλεί με τους μοντερνιστές και τις πρωτοπορίες του 20ού αιώνα. Ποιες είναι οι καλλιτεχνικές σας αναφορές και επιρροές;
Οι επιρροές μου προέρχονται από τους πρωτοπόρους του 20ού αιώνα όπως οι Brancusi, Boccioni, Archipenko κ.ά., καθώς και από την belle epoque art και την Ινδική και Ασιατική τέχνη που ήταν πηγή έμπνευσης για σχέδια στα γυναικεία υφάσματα που επεξεργαζόμουν. Αλλά πίσω από σχεδόν κάθε έργο μου υπάρχει επιρροή από κάποιο γεγονός στην ζωή μου.
Πιστεύετε ότι ο προβληματισμός και το μήνυμα του καλλιτέχνη μπορούν να ενσταλλαχθούν στον θεατή, να τον αφυπνίσουν και να τον οδηγήσουν σε έναν κριτικό αναστοχασμό, προσδίδοντας στην τέχνη ρόλο παιδαγωγικό, κοινωνικό, θεραπευτικό, αλλά και ψυχαγωγικό;
Το μήνυμα και ο προβληματισμός που μπορεί και πρέπει να περνά ο καλλιτέχνης μέσα από το έργο του, όπως και ο πολλαπλός εποικοδομητικός ρόλος του στην κοινωνία, αποτελούν ουσιαστική κοινωνική προσφορά, αρκεί να είναι κατανοητά και στο πλατύ κοινό. Η θεωρία ότι το έργο πρέπει να «μιλήσει από μόνο του» έχει βάση, αλλά προϋποθέτει ευαισθησία και καλλιτεχνική παιδεία, που δυστυχώς είναι υποβαθμισμένη ακόμα και σε προηγμένα κράτη, και ακόμα περισσότερο στην πατρίδα μας..
Η κλιματική αλλαγή έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή όλων των ανθρώπων. Μπορεί να είναι δραματική, ακραία, τρομακτική, καταστροφική. Σας έχει απασχολήσει να την ξορκίσετε μέσα από μία σειρά έργων;
Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο υψίστης σημασίας, συχνά συγκρουόμενο με οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Παρά τα ξεκάθαρα και σκληρά μηνύματα της φύσης, τα αγνοούμε, με συνέπειες που θα επηρεάσουν κυρίως τις επόμενες γενιές. Αυτό το θέμα με ενδιαφέρει ιδιαίτερα, και κάποια από τα έργα μου αναφέρονται σε αυτό, τονίζοντας την αγάπη για τη φύση, που αποτελεί και το ουσιαστικό κίνητρο για την προστασία της.
«Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή, είναι ένα τεράστιο κεφάλαιο υψίστης σημασίας, συχνά συγκρουόμενο με οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα. Παρά τα ξεκάθαρα και σκληρά μηνύματα της φύσης, τα αγνοούμε, με συνέπειες που θα επηρεάσουν κυρίως τις επόμενες γενιές.»
ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ
ΚΑΛΛΙΟΠΗ ΛΕΡΤΑ-ΧΑΡΡΙΣ
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1947. Απόφοιτος Παντείου πανεπιστημίου. Σπουδές Ζωγραφικής δίπλα στον ζωγράφο Τάσο Ρήγα. Ελεύθερα εργαστήρια ζωγραφικής και Ιστορίας τέχνης σε Ελλάδα και Βρετανία. Δίδαξε επί σειρά ετών σε δημοτικά καταστήματα και σχολεία. Τέσσερις ατομικές εκθέσεις Ζωγραφικής, είκοσι ομαδικές και συμπόσια σε Ελλάδα, Τσεχία, Αυστρία και Λιθουανία. Επαγγελματικό μέλος, στην επιτροπή εποπτείας Ζωγραφικής, στην επιτροπή Πολιτιστικών δραστηριοτήτων και στην επιτροπή καλλιτεχνικής εκπαίδευσης του Επιμελητηρίου Εικαστικών τεχνών Ελλάδας. Στην ομάδα DIE SPIRALE της Αυστρίας και στο IPAC (διεθνή έκθεση καλλιτεχνών στην Πάρο) Συμμετοχή σε εκθέσεις και σεμινάρια στις ΗΠΑ
ΝΙΚΟΛΑΣ ΧΑΡΟΛΙΔΗΣ-ΧΑΡΡΙΣ
Γεννήθηκε στην Αθήνα το 1942. Πλοίαρχος υπερπόντιου εμπορικού ναυτικού. Αξιωματικός Ελληνικού και Κυπριακού πολεμικού ναυτικού. Επαγγελματική δραστηριότητα σε μεταξοτυπία και τυποβαφή υφασμάτων. Πολυετής παραμονή στις ΗΠΑ. Ενασχόληση με διαμόρφωση χρωματολογιών για οίκους μόδας σε Νέα Υόρκη. Πολυετής απασχόληση σε υπηρεσία κοινής ωφέλειας στην Οκλαχόμα των ΗΠΑ. Σπουδές και ενασχόληση σε γλυπτική και σχέδιο στις ΗΠΑ, με συμμετοχή σε εκθέσεις καθώς και αντίστοιχα στην Ελλάδα. Ενασχόληση τώρα στην Ελλάδα, εκ περιτροπής με γλυπτική και συγγραφή.
