Οι γεννήσεις, από τον μέσο όρο των 148 χιλιάδων τη διετία 1979-1980, συρρικνώθηκαν δραματικά σε 67 χιλιάδες την περίοδο 2024-2025. Την ίδια στιγμή, η μέση ηλικία μητρότητας αυξήθηκε κατά έξι σχεδόν έτη, φτάνοντας τα 32,2 έτη από 26,2. Η πτώση αυτή πυροδοτείται από την κατάρρευση της διαγενεακής γονιμότητας, καθώς οι γυναίκες που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του ’50 απέκτησαν κατά μέσο όρο 2,0 παιδιά, ενώ όσες γεννήθηκαν γύρω στο 1985 περιορίζονται σε λιγότερα από 1,5.
Η συρρίκνωση αυτή έχει οδηγήσει σε αρνητικά φυσικά ισοζύγια από το 2010 και μετά, με τους θανάτους να υπερτερούν πλέον συντριπτικά των γεννήσεων. Ενδεικτικά, την τελευταία πενταετία (2021-2025) καταγράφηκαν 290 χιλιάδες περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις. Σε εθνικό επίπεδο, το 2024 αντιστοιχούσαν 184 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, έναντι μόλις 92 το 2009, αναδεικνύοντας την ταχύτατη γήρανση του πληθυσμού.
Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι οι τεράστιες περιφερειακές ανισότητες. Ενώ οι γεννήσεις στη χώρα μειώθηκαν κατά 42% μεταξύ 2009 και 2024, σε έξι νομούς της ηπειρωτικής Ελλάδας (Θεσπρωτία, Γρεβενά, Φθιώτιδα, Κοζάνη, Ευρυτανία και Φλώρινα) η μείωση ξεπέρασε το 50%, την ώρα που σε νησιωτικές περιοχές, όπως η Ζάκυνθος (-15%) η πτώση ήταν αισθητά ηπιότερη.
Στο πεδίο της θνησιμότητας, η εικόνα είναι διπολική. Από τη μία πλευρά, περιοχές όπως τα Δωδεκάνησα, η Ξάνθη και η Κρήτη διατηρούν θετικότερες ισορροπίες. Από την άλλη, σε 17 ηπειρωτικούς νομούς καταγράφονται από 175 έως 276 θάνατοι ανά 100 γεννήσεις, με περιοχές όπως οι Σέρρες, η Ευρυτανία και τα Γρεβενά να μετρούν 3,5 ή και περισσότερους θανάτους ανά γέννηση. Σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, η ψαλίδα ανοίγει ακόμη περισσότερο, από τους διπλάσιους γεννηθέντες έναντι των θανόντων στη Θήρα έως τα ακραία αρνητικά ισοζύγια της ηπειρωτικής ενδοχώρας.
Αυτές οι διαφοροποιήσεις πηγάζουν από τη ραγδαία μείωση των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας στις επαρχιακές και ηπειρωτικές περιοχές, ως αποτέλεσμα της μακροχρόνιας υπογεννητικότητας και της εσωτερικής μετανάστευσης.
Αντιθέτως, οι περιοχές που αντιστέκονται στη δημογραφική ερήμωση είναι κυρίως εκείνες που καταφέρνουν να συγκρατήσουν ή να προσελκύσουν νέους πληθυσμούς.
Το δημογραφικό ζήτημα παύει πλέον να αποτελεί μια γενική εθνική πρόκληση και εξελίσσεται σε μια πολυδιάστατη κρίση με έντονα τοπικά χαρακτηριστικά, απειλώντας τη βιωσιμότητα ολόκληρων περιοχών της χώρας.
