Πέτερ Στάιν: Φολκλόρ η αρχαία τραγωδία για τους Έλληνες σκηνοθέτες

Ο Πέτερ Στάιν ομολογεί, ότι ποτέ δεν του άρεσε η προσέγγιση των Ελλήνων σκηνοθετών στην αρχαία τραγωδία.

by ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΜΙΧΑΛΙΤΣΙΑΝΟΥ

Μια καλλιτεχνική συνεργασία, που σίγουρα θα συζητηθεί και εκτός των τειχών, φέρνει τον Απρίλιο του 2023, στην Κεντρική Σκηνή του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά, τον διεθνούς φήμης σκηνοθέτη Πέτερ Στάιν, ο οποίος θα σκηνοθετήσει τον «Μισάνθρωπο» του Μολιέρου, με αφορμή τα 400 χρόνια από τη γέννηση του θεατρικού συγγραφέα.

Άλλωστε αυτή ήταν η απασχόληση της σκέψης ή και της δραστηριότητας του καλλιτεχνικού διευθυντή του Δ.Π.Θ Λευτέρη Γιοβανίδη για συνεργασίες με μεγάλα ονόματα και θέατρα του εξωτερικού από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε τα καθήκοντά του.

Τον Αλσέστ θα ερμηνεύσει, ο Βασίλης Χαραλαμπόπουλος, ρόλος-σταθμός της κλασικής δραματουργίας.

Ο Πέτερ Στάιν, λάτρης της Ελλάδας και τις αρχαίας τραγωδίας, επίτιμος διδάκτορας θεατρικών σπουδών του πανεπιστημίου Αθηνών, θα κάνει τη δική του ανάγνωση στην κωμωδία τού Μολιέρου, που επικρίνει με δριμύτητα την υποκριτική ευγένεια και την ανέντιμη κολακεία.

Ο ερχομός του μεγάλου δημιουργού μου θύμισε τη συνέντευξη που ακολουθεί και μου είχε παραχωρήσει στους Δελφούς…

  • Συνέντευξη στη Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου

Η ζωή του Πέτερ Στάιν ταυτίζεται με την «Ορέστεια». Και είναι μοιραίο, αφού χρησιμοποίησε υλικές και πνευματικές δυνάμεις για την επίτευξη του σκοπού, και συνεχίζει την έρευνα πάνω στο μεγάλο κείμενο του Αισχύλου.

Ο διάσημος Δυτικογερμανός σκηνοθέτης βρέθηκε κοντά μας. Τον ανταμώσαμε στους Δελφούς, όπου συμμετείχε στην Ε΄ Διεθνή Συνάντηση Αρχαίου Ελληνικού Δράματος.

Άτομο με έντονη προσωπικότητα, σνομπ για όσους δεν του αρέσουν, με δύο μάτια που διεισδύουν στην ψυχή των συνομιλητών του και που ώρες-ώρες τα κρύβει πίσω από τα μικρά ασημένια γυαλάκια του, μιλάει σαν δάσκαλος…

Ο Πέτερ Στάιν ομολογεί, ότι ποτέ δεν του άρεσε η προσέγγιση των Ελλήνων σκηνοθετών στην αρχαία τραγωδία.

«Νομίζω, ότι πρόκειται για μία τουριστική αηδία στο 99 τοις εκατό» δήλωσε στο «Έθνος» .

Το λόγο τώρα έχει ο μεγάλος δημιουργός, που κάτω από την σκηνοθετική του μπαγκέτα μας μεταφέρει τις περιπλανήσεις του στον κόσμο της «Ορέστειας».

«Άρχισα να δουλεύω την τριλογία του Αισχύλου πριν από πολλά χρόνια. Η πρεμιέρα της παράστασης δόθηκε το ΄80 στο δυτικό Βερολίνο. Συνέχισα να εργάζομαι πάνω στην «Ορέστεια» για μεγάλο διάστημα. Η τελευταία παράσταση ήταν το ΄85 στο Θέατρο Πέτρας στην Πετρούπολη. Μετά απ’ αυτήν αποφασίσαμε να συνεχίσουμε αυτό το μεγάλο έργο, που έχει την ιδιαιτερότητα των δύο χορών, του ανδρικού και του γυναικείου. Όταν έχεις ηθοποιούς, που μπορούν να τα βγάλουν πέρα με τον Χορικό λόγο, είναι κρίμα να μην προχωρήσεις. Άρχισα να σκέφτομαι, πως θα μπορούσα να ασχολούμαι με την «Ορέστεια», που είναι ένα πλούσιο έργο και θα μπορείς να δουλεύεις όλη σου τη ζωή με αυτό. Κάνοντας αλλαγές υποκλέπτεις καινούργιες εμπειρίες.»

  • Και στην προσπάθειά σας να συνεχίσετε, σκεφθήκατε την πρόταση που σας είχαν κάνει εδώ και 15 χρόνια οι Σοβιετικοί;

Είναι αλήθεια. Δεν ξέρω γιατί, πιθανόν να ήξεραν τη δουλειά μου και να τους άρεσε. Στους ανθρώπους του θεάτρου βέβαια, όχι στο κοινό. Στη Σοβιετική Ένωση έχει αλλάξει το πολιτιστικό και καλλιτεχνικό σκηνικό. Έτσι είδα μία πιθανότητα να δουλέψω εκεί, γιατί σαν καλλιτέχνης χρειάζεσαι ελευθερία. Αν δεν στην παρέχουν, είσαι αναγκασμένος να δουλεύεις κάτω από το τραπέζι. Πρότεινα λοιπόν, την «Ορέστεια», κι αυτό γιατί δεν έχει ξαναγίνει μέχρι τώρα στην Σοβιετική Ένωση. Κι είναι μία πρόκληση το να το κάνεις εσύ πρώτη φορά. Από την άλλη εκτιμώ πολύ τους Σοβιετικούς ηθοποιούς. Είναι δυναμικοί και αφοσιωμένοι στη δουλειά τους.

  • Σε αυτή την παράσταση θα συνεργαστείτε με τον Διονύση Φωτόπουλο;

Ο Διονύσης ενδιαφέρεται για τη δουλειά μας. Έχει έρθει συχνά να τη δει στο Βερολίνο και μας βοήθησε να βρούμε χώρο στην Ελλάδα να την ανεβάσουμε. Με όλα αυτά δημιουργήθηκε ένα κλίμα εμπιστοσύνης. Θεώρησα, λοιπόν, καλό να επιμεληθεί ο Διονύσης την αρχιτεκτονική και την σκηνική άποψη. Μας παραχώρησαν ένα πολύ μεγάλο χώρο μέσα στη Μόσχα, όπου εμείς θα κατασκευάσουμε την ορχήστρα, τις κερκίδες και ό,τι άλλο είναι αναγκαίο.

  • Γιατί όταν δώσατε παράσταση στη χώρα μας, επιλέξατε την Πέτρα και όχι την Επίδαυρο;

Γιατί η Επίδαυρος για μένα είναι πολύ μεγάλη. Επίσης πολύ μνημειακή. Δεν έχει να κάνει τίποτα με τον Αισχύλο. Ο μεγάλος τραγικός δεν ανέβασε ποτέ παράσταση σε τέτοιο θέατρο. Γι’ αυτό θα ανασκευάσουμε τις αυθεντικές συνθήκες, κι αυτό που χρειαζόμαστε είναι η δουλειά ενός αρχιτέκτονα.

  • Πώς κρίνετε την προσέγγιση των Ελλήνων σκηνοθετών στην αρχαία τραγωδία;

Νομίζω, ότι πρόκειται για μία τουριστική αηδία στο 99 τοις εκατό. Οι Έλληνες σκηνοθέτες τα έχουν κάνει όλα. Έχω δει πολλές παραστάσεις ελληνικές. Ούτε είναι το θέμα, αν το κάνεις με παραδοσιακό, μεταμοντέρνο ή μετατηλεφωνικό τρόπο. Η όλη προσέγγιση είναι βασικά επιπόλαιη και αυτό είναι ένα πρόβλημα με τους ανθρώπους του θεάτρου, που είναι συνήθως ηλίθιοι. Και τα αποτελέσματα είναι τραγικά, όταν είσαι ηλίθιος. Δεν μιλάω μόνο για τους Έλληνες κι οι Γερμανοί το ίδιο είναι. Οι Έλληνες έχουν κι αυτά τα φανταστικά θέατρα, αλλά δεν καταλαβαίνουν, ότι έχουν γίνει γι’ αυτό το λόγο. ‘Ίσως τώρα αρχίζουν να το νιώθουν. Έτσι κι αλλιώς το θέατρο είναι μία βρώμικη τέχνη.

  • Το λέτε εσείς αυτό;

Ναι! Λειτουργούμε σαν πίθηκοι που μιμούνται τα πάντα. Μόνον όταν υπάρχει πειθαρχία το πράγμα γίνεται διασκεδαστικό και ενδιαφέρον. Η μίμηση θυμίζει νηπιαγωγείο. Το ενδιαφέρον για το θέατρο είναι, ότι είναι παραδοξολογικό. Υπάρχουν όμως από τη μία η απόλυτη ελευθερία και η ηλιθιότητα και από την άλλη η πειθαρχία, η ευφυΐα και η ακρίβεια. Έτσι μπορείς να δεις δουλειές από αστείες έως ηλίθιες και από την άλλη πολύ καλά δομημένες δουλειές.

  • Είδατε την «Ορέστεια» του Χανς Γκίντερ Χάιμε, που παρουσιάστηκε την πρώτη μέρα της Συνάντησης;

Όχι δεν την είδα. Το ενδιαφέρον, όμως, με τον Χάιμε είναι, ότι του έχουν γίνει έμμονη ιδέα οι Έλληνες. Έχει κάνει τις καλύτερες δουλειές του με ελληνικές τραγωδίες στο παρελθόν.

  • Σας απασχολούν ιδιαίτερα τα κοστούμια και τα εξωτερικά στοιχεία μιας παράστασης;

Όχι, αλλά είναι ένα πρόβλημα σημαντικό, αφού ανήκουν στα στοιχεία εκείνα της τραγωδίας, που έχουν χαθεί για πάντα. ‘Έτσι ό,τι και να προτείνεις, μοντέρνο στυλ, παλιό στυλ, αφρικάνικο στυλ, καταντάει σχεδόν πάντα γελοίο. Ακόμα κι αν προτείνετε ένα τελείως διαφορετικό στυλ, υπάρχει πάλι ο κίνδυνος να βγει γελοίο. Προσωπικά, ακολουθώ την τακτική, να κλείνω τα μάτια, πού και πού για να ευχαριστηθώ μία παράσταση.

  • Θα προτείνατε ίσως γυμνούς ηθοποιούς;

Όχι, αυτό θα ήταν το χειρότερο. Θα είχα συνεχώς τα μάτια μου στα στήθη των γυναικών. Είμαι σεξιστής βλέπετε…

  • Θα συνεργαζόσαστε με την Μελίνα Μερκούρη στο εξής, που δεν θα είναι τόσο πολυάσχολη;

Δε νομίζω. Δουλεύω εκτός Γερμανίας κατ’ εξαίρεση. Η Μελίνα δεν μιλάει ρωσικά, ούτε ιταλικά και σε καμία περίπτωση γερμανικά. Το να διαλέξεις ηθοποιούς είναι κάτι πραγματικά περίπλοκο. Η Μελίνα μού αρέσει! Είναι κι ένα σύμβολο της νιότης μου.

  • Για ποιο λόγο αποχωρήσατε από τον «Προμηθέα Δεσμώτη» κατά Πάνικαρ από το Ινδικό Θέατρο Σόπαναμ στο αρχαίο Στάδιο των Δελφών;

Γιατί βαρέθηκα τρομερά. Αν κι δεν είναι πολύ ευγενική συμπεριφορά απέναντι σε συναδέλφους που δουλεύουν πολύ σκληρά, μου δόθηκε η εντύπωση, ότι αυτοί οι άνθρωποι δεν είχαν δουλέψει όσο σκληρά θα έπρεπε. Το πρόβλημα της παράστασης δεν ήταν, αν ήταν όντως ο Προμηθέας. Το πρόβλημα ήταν, ότι ήταν κακό θέατρο.

  • Ποιο θέμα θα αναπτύξετε στην εισαγωγή σας;

Δεν πρόκειται να βγάλω κανένα λόγο. Θα κάτσω στο τραπέζι και θα ζητήσω να συζητήσουμε. Είμαι άνθρωπος του θεάτρου και όχι καθηγητής Πανεπιστημίου. Θα προτιμούσα, ίσως να είμαι καθηγητής ή συγγραφέας, αλλά δεν είμαι αρκετά δυνατός για κάτι τέτοιο.

The following two tabs change content below.

ΣΜΑΡΑΓΔΑ ΜΙΧΑΛΙΤΣΙΑΝΟΥ

Γεννήθηκα στην Κεφαλονιά, την πατρίδα του Μαρίνου Αντύπα, του μεγάλου οραματιστή και αγωνιστή του αγροτικού ζητήματος. Ο αγώνας αυτού του θρύλου κατά της καταπίεσης και υπέρ της ελευθερίας, εθνικής και κοινωνικής, που υπερασπίστηκε μέχρι το βίαιο τέλος της ζωής του, θεωρώ ότι καταγράφηκε στον γενετικό μου κώδικα. Από παιδί ήθελα να γίνω δημοσιογράφος και κυνήγησα το όνειρό μου… Όταν έδωσα εξετάσεις στην Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών, μεταξύ των συστατικών επιστολών που έπρεπε να καταθέσω, ήταν και αυτή του αξέχαστου Αλέκου Σακελλάριου, ο οποίος και είχε σημειώσει: «Κύριε πρόεδρε, Παίρνω το θάρρος να συστήσω εγκάρδια τη νέα συνάδελφο Σμαράγδα Μιχαλιτσιάνου. Που πρόκειται να γίνει τακτικός μέλος της Ενώσεώς μας, τίτλο που τον αξίζει!» Η επιστολή είναι κατατεθειμένη στην Ε.Σ.Η.Ε.Α. Στα χέρια μου έχω αντίγραφο με την σφραγίδα της Ένωσης. Αυτά τα λόγια του κυρ Αλέκου, μου έδωσαν φτερά να πετάξω… Σπούδασα δημοσιογραφία και Δημόσιες Σχέσεις. Διδάχτηκα την αγγλική γλώσσα και τελευταία παίρνω μαθήματα Ιταλικής και γαλλικής. Ειδικεύτηκα στο Πολιτιστικό Ρεπορτάζ και έχω ένα πλούσιο αρχείο από έρευνες, ρεπορτάζ και συνεντεύξεις από μεγάλες προσωπικότητες. Η επαγγελματική μου σταδιοδρομία άρχισε από την εφημερίδα «Ημερησία» και συνεχίστηκε στα ημερήσια φύλλα «Ελεύθερος Τύπος», «Έθνος» και «Έθνος της Κυριακής» επί 8ετία, «Αθηναϊκή», «Ακρόπολις», «Απόφαση», Όμιλος ΝΕΠ, Avec News.gr, «Real News», «Το χωνί», intownpost.com και τώρα στο timesnews. Υπήρξα συνεργάτης της εκπομπής της ΕΡΑ 2 «Σκηνή και παρασκήνιο στο προσκήνιο» επί διεύθυνσης του αείμνηστου Γιώργου Τσαγκάρη για ένα 6μηνο. Στον περιοδικό Τύπο έχω εργαστεί στα έντυπα: «Γιώτινγκ και Θάλασσα», «Εικόνες», «Κόσμος», «Εύα,t», «7 Μέρες Tv», «Τηλεθεατής», ΚΑΙ» κ.α Επιμελήθηκα την έκδοση του βιβλίου «Συνθέτες της Έβδομης Τέχνης», και σε συνεργασία με τον Γιάννη Φλέσσα έγραψα την βιογραφία: «Γιάννης Πάριος αυτή είναι η ζωή μου» (Εκδόσεις Αιγόκερως). Έχω πάρει μέρος σε δημοσιογραφικές αποστολές και έχω παρακολουθήσει σεμινάρια αρχαίου δράματος και πληροφορικής (KeyCERT NT Spesialist). Είμαι μέλος της ΕΣΗΕΑ. Και στο παρελθόν διετέλεσα και μέλος του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου. Η άσκησή μου στην κοινωνική δραστηριότητα, το κοινωνικό γίγνεσθαι της πόλης στα πλαίσια της ευαισθητοποίησης του ενεργού πολίτη τα τελευταία χρόνια έγινε με τη συμμετοχή μου ως εθελόντρια στο Μητροπολιτικό Κοινωνικό Ιατρείο Ελληνικού. Γηράσκω αεί διδασκόμενη. Πήρα βεβαίωση επιτυχούς παρακολούθησης στο μάθημα «Η μακρά ελληνιστική εποχή: ο Ελληνικός κόσμος από τον Αλέξανδρο στον Ανδριανό» των Πανεπιστημιακών Εκδόσεων Κρήτης του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας με διδάσκοντα τον κ. Άγγελο Χανιώτη, καθηγητή Αρχαίας ιστορίας στο Institute for Advanced Study, Princeton. Οσονούπω θα έχω και τη βεβαίωση για την παρακολούθηση του μαθήματος «Επανάσταση του 1821: «Τα δύσκολα Βήματα ενός πεισματικού αγώνα» με διδάσκουσα την Μαρία Ευθυμίου. Και συνεχίζω με την παγκόσμια ιστορία.

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή