Το «δόγμα Πούτιν»: Η νέα στρατηγική στην εξωτερική πολιτική της Ρωσίας – Η «δημιουργική καταστροφή»

Η ιστορικότητα στις σχέσεις με τη Δύση και ο νέος δρόμος όπως τον βλέπει ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής της Ρωσίας

by Times Newsroom

«Φαίνεται ότι η Ρωσία έχει εισέλθει σε μια νέα εποχή της εξωτερικής της πολιτικής – μια “δημιουργική καταστροφή”, ας την πούμε, του προηγούμενου μοντέλου σχέσεων με τη Δύση. Μέρη αυτού του νέου τρόπου σκέψης έχουν φανεί τα τελευταία 15 χρόνια – ξεκινώντας από την περίφημη ομιλία του Βλαντιμίρ Πούτιν στο Μόναχο το 2007 – αλλά πολλά μόλις τώρα γίνονται ξεκάθαρα. Ταυτόχρονα, οι άτονες προσπάθειες ενσωμάτωσης στο δυτικό σύστημα, διατηρώντας μια σταθερά αμυντική στάση, παρέμειναν η γενική τάση στην πολιτική και τη ρητορική της Ρωσίας».

Ο Καθηγητής Σεργκέι Καραγκάνοφ, επίτιμος πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής της Ρωσίας και ακαδημαϊκός επόπτης στη Σχολή Διεθνών Οικονομικών και Εξωτερικών Υποθέσεων Ανώτατη Σχολή Οικονομικών Επιστημών (HSE) στη Μόσχα, σε μία ανάλυσή του στο Russia Today (ολόκληρο το κείμενο εδώ), δίνει το στίγμα και εξηγεί το νέο δόγμα της εξωτερικής πολιτικής του Βλάντιμιρ Πούτιν, υπό τη σκιά της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία.

Και γράφει ο Καραγκάνοφ: «Η “εποικοδομητική καταστροφή” δεν είναι επιθετική. Η Ρωσία υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται να επιτεθεί σε κανέναν ή να τον ανατινάξει. Απλώς δεν χρειάζεται. Ο έξω κόσμος παρέχει στη Ρωσία όλο και περισσότερες γεωπολιτικές ευκαιρίες για μεσοπρόθεσμη ανάπτυξη όπως είναι. Με μια μεγάλη εξαίρεση. Η επέκταση του ΝΑΤΟ και η επίσημη ή ανεπίσημη ένταξη της Ουκρανίας θέτει έναν κίνδυνο για την ασφάλεια της χώρας, τον οποίο η Μόσχα απλώς δεν θα δεχτεί.

Προς το παρόν, η Δύση βρίσκεται σε τροχιά αργής αλλά αναπόφευκτης παρακμής, τόσο από πλευράς εσωτερικών όσο και εξωτερικών υποθέσεων και ακόμη και της οικονομίας. Και αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που ξεκίνησε αυτόν τον νέο Ψυχρό Πόλεμο μετά από σχεδόν πεντακόσια χρόνια κυριαρχίας στην παγκόσμια πολιτική, την οικονομία και τον πολιτισμό. Ειδικά μετά την αποφασιστική νίκη της από τη δεκαετία του 1990 έως τα μέσα της δεκαετίας του 2000. Πιστεύω ότι πιθανότατα θα χάσει, αποχωρώντας από τον παγκόσμιο ηγέτη και θα γίνει πιο λογικός εταίρος. Και όχι πολύ νωρίς: η Ρωσία θα χρειαστεί να ισορροπήσει τις σχέσεις με μια φιλική, αλλά όλο και πιο ισχυρή Κίνα.

Επί του παρόντος, η Δύση προσπαθεί απεγνωσμένα να αμυνθεί εναντίον αυτού με επιθετική ρητορική. Προσπαθεί να εδραιωθεί, παίζοντας τα τελευταία της ατού για να αντιστρέψει αυτή την τάση. Ένας από αυτούς τους εταίρους προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την Ουκρανία για να βλάψει τη Ρωσία.

Ένα άλλο ατού είναι ο κυρίαρχος ρόλος της Δύσης στο υπάρχον ευρωατλαντικό σύστημα ασφάλειας που δημιουργήθηκε σε μια εποχή που η Ρωσία ήταν σοβαρά αποδυναμωμένη μετά τον Ψυχρό Πόλεμο», αναφέρει ο καθηγητής και συμπληρώνει μεταξύ άλλων: «Για τη Ρωσία, η δυτική τροχιά θα πρέπει να γίνει δευτερεύουσα σε σχέση με την ευρασιατική της διπλωματία. Η διατήρηση εποικοδομητικών σχέσεων με τις χώρες του δυτικού τμήματος της ηπείρου μπορεί να διευκολύνει την ενσωμάτωση της Ρωσίας στην Ευρύτερη Ευρασία. Το παλιό σύστημα είναι εμπόδιο, ωστόσο, και γι’ αυτό θα πρέπει να καταργηθεί.

Θα ήταν ωραίο να είχαμε περισσότερο χρόνο να το κάνουμε αυτό. Αλλά η ιστορία δείχνει ότι, από την κατάρρευση της ΕΣΣΔ πριν από 30 χρόνια, λίγα μετασοβιετικά έθνη κατάφεραν να γίνουν πραγματικά ανεξάρτητα. Και κάποιοι μπορεί να μην φτάσουν ποτέ εκεί, για διάφορους λόγους. Οι περισσότερες τοπικές ελίτ δεν έχουν την ιστορική ή πολιτιστική εμπειρία της οικοδόμησης κράτους. Ποτέ δεν μπόρεσαν να γίνουν ο πυρήνας του έθνους – δεν είχαν αρκετό χρόνο για αυτό. Όταν ο κοινός πνευματικός και πολιτιστικός χώρος εξαφανίστηκε, πλήγωσε περισσότερο τις μικρές χώρες. Οι νέες ευκαιρίες για την οικοδόμηση δεσμών με τη Δύση αποδείχτηκαν ότι δεν αντικαταστάθηκαν. Εκείνοι που βρέθηκαν στο τιμόνι τέτοιων εθνών πουλούσαν τη χώρα τους για δικό τους όφελος, γιατί δεν υπήρχε εθνική ιδέα για να παλέψουμε.

Η πλειονότητα αυτών των χωρών είτε θα ακολουθήσει το παράδειγμα των χωρών της Βαλτικής, αποδεχόμενη τον εξωτερικό έλεγχο, είτε θα συνεχίσει να ξεφεύγει από τον έλεγχο, κάτι που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνο».

Τα ορόσημα που πέρασαν

«Σήμερα, βλέπουμε την έναρξη της τέταρτης εποχής της εξωτερικής πολιτικής της Ρωσίας. Η πρώτη ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και ήταν μια εποχή αδυναμίας και αυταπάτες. Το έθνος είχε χάσει τη θέληση να πολεμήσει, οι άνθρωποι ήθελαν να πιστέψουν τη δημοκρατία και η Δύση θα ερχόταν και θα τους σώσει. Όλα τελείωσαν το 1999 μετά τα πρώτα κύματα επέκτασης του ΝΑΤΟ, που θεωρήθηκαν από τους Ρώσους ως μια κίνηση με πισώπλατα μαχαιρώματα, όταν η Δύση διέλυσε ό,τι είχε απομείνει από τη Γιουγκοσλαβία», τονίζει ο Ρώσος καθηγητής.

«Τότε η Ρωσία άρχισε να σηκώνεται από τα γόνατά της και να ξαναχτίζει, κρυφά και κρυφά, ενώ εμφανιζόταν φιλική και ταπεινή. Η αποχώρηση των ΗΠΑ από τη Συνθήκη ABM σηματοδότησε την πρόθεσή τους να ανακτήσει τη στρατηγική της κυριαρχία, έτσι η ακόμα σπασμένη Ρωσία πήρε μια μοιραία απόφαση να αναπτύξει οπλικά συστήματα για να αμφισβητήσει τις αμερικανικές φιλοδοξίες. Η ομιλία του Μονάχου, ο πόλεμος της Γεωργίας και η μεταρρύθμιση του στρατού, που διεξήχθησαν εν μέσω μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που σήμανε το τέλος του “δυτικού φιλελεύθερου παγκοσμιοποιητικού ιμπεριαλισμού” (ο όρος που επινοήθηκε από έναν εξέχοντα ειδικό στις διεθνείς υποθέσεις, Richard Sakwa) σηματοδότησε το νέο στόχο για τη Ρωσία: Η εξωτερική πολιτική. Να γίνει και πάλι ηγετική παγκόσμια δύναμη που μπορεί να υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα συμφέροντά της. Ακολούθησαν τα γεγονότα στην Κριμαία, τη Συρία, η στρατιωτική συσσώρευση και ο αποκλεισμός της Δύσης από την ανάμιξη στις εσωτερικές υποθέσεις της Ρωσίας, εκριζώνοντας από τη δημόσια υπηρεσία όσους συνεργάστηκαν με τη Δύσης. Καθώς οι εντάσεις συνεχίζουν να αυξάνονται, το βλέμμα στη Δύση και η διατήρηση περιουσιακών στοιχείων εκεί γίνεται όλο και λιγότερο προσοδοφόρα.

Η απίστευτη άνοδος της Κίνας και η πραγματοποίηση συμμαχιών με το Πεκίνο ξεκινώντας από τη δεκαετία του 2010, η στροφή προς την Ανατολή και η πολυδιάστατη κρίση που τύλιξε τη Δύση οδήγησαν σε μια μεγάλη αλλαγή στην πολιτική και γεωοικονομική ισορροπία υπέρ της Ρωσίας. Αυτό είναι ιδιαίτερα έντονο στην Ευρώπη. Μόλις πριν από μια δεκαετία, η ΕΕ έβλεπε τη Ρωσία ως ένα καθυστερημένο και αδύναμο προάστιο της ηπείρου που προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις μεγάλες δυνάμεις. Τώρα, προσπαθεί απεγνωσμένα να προσκολληθεί στη γεωπολιτική και γεωοικονομική ανεξαρτησία που γλιστράει μέσα από τα δάχτυλά της.

Η περίοδος της “επιστροφής στα μεγαλεία” έληξε περίπου το 2017 έως το 2018. Μετά από αυτό, η Ρωσία χτύπησε ένα οροπέδιο. Ο εκσυγχρονισμός συνεχίστηκε, αλλά η αδύναμη οικονομία απείλησε να αναιρέσει τα επιτεύγματά της. Οι άνθρωποι ήταν απογοητευμένοι, φοβούμενοι ότι η Ρωσία για άλλη μια φορά θα έχανε ενώ βρισκόταν στα πρόθυρα μιας νίκης. Αλλά αυτό αποδείχθηκε ότι ήταν μια άλλη περίοδος ανάπτυξης, κυρίως όσον αφορά τις αμυντικές δυνατότητες».

Ο στόχος της «δημιουργικής καταστροφής»

Ο Καραγκάνοφ δίνει και μία εξήγηση για αυτό το παράδοξο σχήμα που χρησιμοποιεί: «Το τελεσίγραφο που εξέδωσε η Ρωσία στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στα τέλη του 2021, απαιτώντας να σταματήσουν την ανάπτυξη στρατιωτικών υποδομών κοντά στα ρωσικά σύνορα και την επέκταση προς τα ανατολικά, σηματοδότησε την έναρξη της “δημιουργικής καταστροφής”. Ο στόχος δεν είναι απλώς να σταματήσει η επικίνδυνη αδράνεια της γεωστρατηγικής ώθησης της Δύσης, αλλά και να αρχίσει να θέτει τα θεμέλια για ένα νέο είδος σχέσεων μεταξύ Ρωσίας και Δύσης, διαφορετικό από αυτό που συμφωνήσαμε στη δεκαετία του 1990.

Οι στρατιωτικές δυνατότητες της Ρωσίας, η επανερχόμενη αίσθηση ηθικής δικαιοσύνης, τα διδάγματα από λάθη του παρελθόντος και μια στενή συμμαχία με την Κίνα θα μπορούσαν να σημαίνουν ότι η Δύση, η οποία επέλεξε τον ρόλο του αντιπάλου, θα αρχίσει να είναι λογική, ακόμα και αν όχι σε σταθερή βάση. Έπειτα, σε μια δεκαετία ή νωρίτερα, ελπίζω ότι θα οικοδομηθεί ένα νέο σύστημα διεθνούς ασφάλειας και συνεργασίας που θα περιλαμβάνει ολόκληρη την Μεγάλη Ευρασία αυτή τη φορά και θα βασίζεται στις αρχές του ΟΗΕ και στο διεθνές δίκαιο, όχι σε μονομερείς “κανόνες” που η Δύση προσπαθεί να επιβάλλει στον κόσμο τις τελευταίες δεκαετίες», σχολιάζει ο πρόεδρος του Συμβουλίου Εξωτερικής και Αμυντικής Πολιτικής της Ρωσίας δίνοντας έτσι και το στίγμα για το πώς θα κινηθεί η Μόσχα και στο αμέσως επόμενο διάστημα.

Αναδημοσίευση από το www.newsbeast.gr

Σχετικά Άρθρα

Αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Συνεχίζοντας την περιήγησή σας, δίνετε την συγκατάθεσή σας για την χρήση των cookies. Aποδοχή